Кіріспе

Бернис Джонсон Рейгон (4 қазан 1942 жылы туған) – ән жетекшісі, композитор, ғалым және әлеуметтік белсенді. Ол 1960 жылдардың басында Грузиядағы Албани қозғалысында Студенттік зорлық-зомбылықсыз үйлестіру комитетінің (SNCC) «Бостандық әншілерінің» негізін қалаушы мүшесі болды. 1973 жылы Вашингтон қаласында «Sweet Honey in the Rock» толық құрамы әйелдерден тұратын а капелла ансамблін құрды. Рейгон, SNCC Freedom Singers-тің басқа мүшелерімен бірге, 1964 жылғы Оңтүстіктегі «Азаттық жазы» наразылықтарында бірлесіп жұмыс істей бастаған түрлі топтарды біріктіру үшін ұжымдық ән салудың күшін түсінді. «Әннен кейін біздің арамыздағы айырмашылықтар соншалықты маңызды болмайтын еді. Ән жазу үшін бәрімізге ортақ нәрсені білдіру қажет болды. Бұл музыка – аспап сияқты, қолдағы құрал сияқты», – деп еске алады Рейгон. «Албани ән қозғалысы» 1960 жылдардың басында азаматтық құқықтар дәуіріндегі наразылықтарда музыка арқылы өзгерістерге ықпал ететін маңызды күшке айналды. Рейгон өмірін музыка арқылы әлеуметтік әділдікке арнады, жазбалар, белсенділік, қоғамдық ән салу және ғылыми зерттеулер арқылы. Ол Говард университетінен тарих ғылымдарының докторы (Ph.D.) дәрежесін алып, музыканың рөліне бағытталған мәдениет тарихшысы болды және Америка университетінің Тарих факультетінде құрметті профессор қызметін атқарады. Сондай-ақ, ол Стэнфорд университетінде қонақ ғалым болып жұмыс істеді және Беркли музыкалық колледжінен музыканың құрметті докторы атағын алды.

Ерте өмір және білім

Бернис Джонсон баптист пасторы Беатрис пен Дж. Дж. Джонсонның қызы болды. Ол Грузияның оңтүстік-батысында туып өсті, онда шіркеу мен мектеп оның өмірінің бір бөлігі болды, ал музыка екеуіне де тығыз байланысты болды. Реагон үш жасында мұғалімі оны ертерек оқуға шақырғанда мектепке барды және бірінші сыныпты сәтті аяқтады. 4, 5 және 6-сыныптарда оқығанда, оған 1, 2 және 3-сынып оқушыларына жетекшілік ету ұсынылды, ол мұның себебі мұғалімнің біреу ғана болғандығымен байланысты екенін айтады.

Белсенділік

Рейгонның алғашқы наразылық акциясы Берта Гобер мен Блантон Холлдың тұтқындалуына қарсы болды, оны SNCC ұйымдастырды. Бұл екі адамның тұтқындалуы да осы ұйымның бастамасы болды, себебі олар SNCC отырысындағы талқылау кезінде ұсталуға ниеттенген. Рейгон 1960 жылдардағы азаматтық құқықтар қозғалысының белсенді мүшесі болды. Ол Студенттік зорлықсыз үйлестіру комитеті (SNCC) құрамындағы «Азаттық әншілері» тобының қатысушысы болды және сонымен қатар ұйымның далалық хатшысы қызметін атқарды. Рейгон SNCC-мен алғашқы танысуын шатасу деп еске алады, өйткені ол ұйымның атын және мақсатын толық түсінбеді, бірақ олардың бостандық пен толыққанды өмір үшін күресіп жатқанын сезінгенін айтады. «Азаттық әншілері» тобын 1962 жылы Корделл Рейгон құрды. Бұл топ азаматтық құқықтар үшін күрескен әншілердің арасында ел бойынша алғашқы болып саяхат жасады. Әншілер музыканың наразылық білдірушілерге қолдау көрсетіп, оларды біріктіретінін, сондай-ақ наразылықтар кезінде туындаған жаппай тәртіпсіздік пен полицияның қатыгездігіне қарсы тұруға көмектесетінін түсінді. SNCC және «Азаттық әншілері» тобындағы қызметінің арқасында Рейгон азаматтық құқықтар қозғалысы кезінде өте беделді ән жетекшісіне айналды. Активист Джеймс Форман кейін былай деді: «Мен сіздің әдемі қара шашыңызды көтеріп, тік тұрғаныңызды, ерніңіздің дірілдегенін есімде сақтаймын. «Басымнан асып, ауада бостандық көремін» деген әуенді сөздеріңіз шұғыл және қайғылы болды, олар бостандыққа деген жаңарып, күшті ұмтылысты оятып, жаңа сезімдер сыйлады. Ал түрмеге қамауға қарсы наразылыққа шақырғанда, сіз алдыңғы қатарда болдыңыз. Сіз колоннаны бастадыңыз. Аяқтарыңыз қатты және сенімді түрде жерге тиді. «Менің кішкентай жарығым» әнін мақтанмен айтып, ал халық жауап ретінде «Жарықтан, жарықтан, жарықтан!» деп қайталап айқайлады».

Академиялық

1974 жылы Рейгон Смитсонов институтында музыка тарихы бойынша мәдени тарихшы болып тағайындалды, онда ол 1976 жылы «Афроамерикандық мәдениет» бағдарламасын басқарды, ал кейін Америка тарихы ұлттық мұражайының музыка тарихы кураторы болды. Смитсонов институтының Ида Джонс былай деді: «Доктор Рейгон фотосуреттер, ноталар және афроамерикандық қасиетті музыка дәстүрінің құлдық кезеңінен бастап, концерттік рухани музыка, госпел, джаз және Азаттық алғаннан кейінгі ғасырдағы наразылық әндерінің орындалуы арқылы дамуын тіркеген негізгі және қосымша дереккөздерді жинады». Бұл Рейгонның мұражайдағы алғашқы жұмысы туралы мәлімдеме болды.

Музыка

Рейгон өзінің шіркеуде фортепианосыз өскенін, сондықтан оның алғашқы музыкасы а капелла болды, ал оның алғашқы аспаптары – оның қолдары мен аяқтары болды, ол: «Музыка жасаумен ыңғайлы айналысудың жалғыз жолы осы» деп түсіндіреді. Рейгон музыкалық мәдениетте өскендігі туралы айтқанда, оның ерте мектеп білімі тек шіркеуде ғана емес, музыкамен де тығыз байланысты болғанын түсіндіреді. Рейгонның айтуынша, оның мұғалімі оқушыларды сыртқа шығарып, қолдарын, аяқтарын және дауыстарын пайдалана отырып, ән шырқап ойнайтын ойындар ұйымдастырған. Оқушылар арасында жарыстар да өткізілген, Рейгон бала кезінде Лэнгстон Хьюздің «Мен өзендерді білемін» өлеңін оқып, үлкен оқушыларға қарсы жарысып, бірінші орынды жеңіп алған. Рейгон – афроамерикандықтардың ауызша тарихы, өнер және наразылық дәстүрлері саласындағы маман. Ол бірнеше марапатталған киножобаларда музыкалық кеңесші, продюсер, композитор және орындаушы ретінде жұмыс істеді, атап айтқанда PBS телеарнасының «Eyes on the Prize» (1987) (онда ол да түскен) және Кен Бернстің «Азамат соғысы» (1990) фильмдері. Рейгон сондай-ақ «We Shall Overcome» атты фильмде де түскен, ол ән және оның қозғалыстағы орны туралы болды, оны Ginger Records шығарды және «Eyes on The Prize» фильмінің авторы Генри Хэмптон жасады. Рейгон өзінің бірінші және жалғыз евангелие хорына он бір жасында қосылды, оны оның әпкесі Маунт-Эрли баптист шіркеуінде ұйымдастырды. Ол хормен бірге жергілікті WGPC радиостанциясын тыңдап, хорға қара евангелие әндерін үйренді. Бала кезінде «Бес соқыр жігіт» квартеті оның сүйікті тобы болды. Рейгон музыкадағы өрнек нұсқалары Харриет Табман, Сожурнер Трют және Бесси Джонс екенін айтады, өйткені олар дәстүрлі ән айтуды түсінуге және әділеттілік үшін күреске көмектесті. Ол сондай-ақ Дикон Риардонды афроамерикандық қасиетті құлшылық дәстүрлерін зерткең тарихшы ретінде маңызды деп санайды және ол оның рухани және музыкалық дамуына әсер еткенін айтады. Рейгонның ғалым және композитор ретіндегі еңбегі афроамерикандық мәдениет және тарихқа арналған басылымдарында көрініс тапқан, соның ішінде: «Егер сіз бармасаңыз, маған кедергі жасамаңыз: афроамерикандық қасиетті ән дәстүрі» (Небраска университетінің баспасы, 2001); «Біз еркіндікке сенеміз: Sweet Honey In The Rock: Сапар жалғасуда» (Anchor Books, 1993); және «Біз оны кейін жақсырақ түсінеміз: Афроамерикандық евангелие композиторларының алғашқылары» (Smithsonian Press, 1992). Рейгон Folkways Records-та «Folk Songs: The South», «Wade in the Water» және «Lest We Forget, Vol. 3: Sing for Freedom» сияқты бірнеше альбомдар жазды. 1973 жылы Рейгон алты мүшелі, толығымен әйелдерден құралған а капелла тобын құрды, оның аты – Sweet Honey in the Rock. Рейгоннан басқа, бастапқы топта Иссей Мария Барнвелл, Нитанжу Боладе Касл, Ширли Чайлдресс Джонсон, Айша Кахил және Кэрол Майллард болды. Олар тек өз дауыстарын, сондай-ақ шекере мен дабыл қолданды. Олар Еуропа, Жапония, Мексика және Австралияны қоса алғанда, халықаралық турнелерге қатысты. Топтың жанкүйерлері әртүрлі этникалық топтардан, діндерден және жыныстық бағдарларынан құралған. Рейгонның музыкалық тамыры Оңтүстіктің ауылдық баптист шіркеуінен бастау алады. Ол «музыканың ақпараттық және түрлендіруші күшін сұрауға» және музыканың Азаматтық құқық қозғалысына тигізген күшті әсеріне шақырады.

Құрметтер

1991 жылы Реагон 100 қара әйелдің ұлттық коалициясынан Кандис сыйлығын алды. 1995 жылы ол гуманитарлық ғылымдарды түсінуге қосқан үлесі үшін Чарльз Франкель сыйлығымен марапатталды. Бұл сыйлықты Ақ үйde президент Билл Клинтон табыс етті. Басқа да маңызды наградалардың ішінде 2003 жылы берілген өнер мен гуманитарлық ғылымдар саласындағы 9-шы жылдық Хайнц сыйлығы бар. 2009 жылдың сәуір айында Реагон Беркли музыка колледжінен құрметті доктор дәрежесін алды. 2000 жылы Филадельфиядағы Ливей қорынан Бірінші Ұлттық Ливей Лаурел сыйлығын жеңіп алды. 1996 жылы Реагон Исадора Дункан сыйлығына ие болды. Осы одақтан екі бала дүниеге келді: қыз (Тоши) және ұл (Кван). Тоши де әнші-күйші. Реагон: «Өмірдің қиындықтары сенің қозғалысыңды тоқтатпауы керек, олар сені кім екеніңді анықтауға көмектесуі тиіс» дейді. Оның пікірінше, қара нәсілділер өз әлемін жасады. Африкалық американдықтар халық құру үшін қолдарындағы барлық мүмкіндікті пайдалануға тиіс болды. Ал ол мүмкіндік жер емес, мәдениет болды. Сондай-ақ, қара нәсілділер үшін тек қара мәдениетін ғана өздерінікі деп айтуға болатынын айтты. Сондықтан ол қара мәдениеті әлемдегі ең күшті мәдениет деп санайды.