Кіріспе

қысылған газбен жұмыс істейтін ракеталар – ауа немесе басқа газдармен толтырылған резеңке шар. Шар ракетасы – ауа немесе басқа газдармен толтырылған резеңке шар. Олар қарапайым ойыншықтар ғана емес, сонымен қатар негізгі физикалық принциптерді көрсетуге арналған оқу құралы ретінде кеңінен қолданылады.

Қалай жұмыс істейді

Қарапайым зымыранды ұшыру үшін, ісірілген шардың байланылмаған тесігі босатылады. Шардың серпімділігі ауаны жеткілікті күшпен тесіктен шығарып, нәтижесінде пайда болатын қысым итерме күшін тудырады, ол шардың дефляцияланғанда алға жылғауына себеп болады. Шардың көбінесе біршама бақылаусыз қозғалуы (немесе тұрақсыз массалық орталығы) және ауа шығартылғанда тесікте туындайтын турбуленттік, оның жылдам қақпауы және ауаны кездейсоқ бағытта таратуы әдетке айналған. Дефляциясының соңына жақын, шар резеңке ішіндегі қалған ауаны қысып шығарып, бастапқы көлеміне оралуға ұмтылғанда, жерге түсуге аздай қалғанда кенеттен ауаға шарықтап шығуы мүмкін. Ұшу биіктігі көбінесе бірнеше метрді құрайды, ал үлкен немесе жеңіл баллондар көбінесе ұзаққа ұшады. Сонымен қатар, цилиндр тәрізді (немесе "дирижабль") шар босатылғанда тұрақтырақ ұшуы мүмкін. Егер шар гелиймен немесе ауадан жеңіл газдармен толтырылса, газдың жеңілдігіне байланысты, ол көлбеу траекторияда (әдетте жоғары қарай) ұшады.

Физикадан

Баллонды зымыранды қарапайым физиканы, атап айтқанда Ньютонның үшінші қозғалыс заңын көрсету үшін оңай қолдануға болады. Балондармен жасалатын әдеттегі тәжірибелерде бау немесе балық аулау желісі, ішетін түтікше және жабысқақ таспа сияқты қосымша заттар балонға қосылады. Бау түтікшеден өткізіліп, екі басында бекітілген заттарға байланады. Содан соң, түтікше үрленген балонның қабырғасына жабыстырылады, балонның аузы түтікше арқылы бағытталған нысанаға тиеді. Балон босатылғанда, ол баудың бойымен жылдам қозғалады. Балама ретінде, балондан жасалған зымыран көлігін құруға болады.

Мультфильмдегі әзіл-қалжыңдар

Кейде, босатылған байланбаған ойыншық шардың ұшып кетуі көптеген мультфильмдерде жиі кездесетін, қайта-қайта қолданылатын комедиялық әсерге айналды. Мысалы, қандай да бір затты немесе кейіпкерді күлкілі түрде "толтырып", содан кейін ауасы шығарғанда, ол шар сияқты бақылаусыз ұшып кетеді. Бұған қоса, шардың ауасы шығатын кездегі дыбыстары осы комедиялық эффектіні күшейту үшін қолданылады.