Кіріспе
Чех суретшісі, кітап иллюстраторы және палеохудожник Зденек Михаил Франтишек Буриан (11 ақпан 1905 жыл - 1 шілде 1981 жыл) - чех суретшісі, кітап иллюстраторы және палеохудожник. Бюрианның шығармалары палеонтологиялық реконструкцияның дамуында басты рөл атқарды және ол барлық уақыттағы ең ықпалды палеохудожниктердің бірі болып саналады. Буриан өзінің суретшілік карьерасын 1920 жылдары бастады және өзінің туған Чехословакиясында романның, негізінен, оқиғалы романдар мен классикалық шығармалардың суреттерімен танымал болды. Эдуард Шторхтың "Мамонт аңшылары" (1937) романының суреттерімен ол науқас кеңесшісі ретінде Бурианмен жұмыс істеген чех палеонтологы Йозеф Аугустаның назарын аударды. Олардың ынтымақтастығы Бурянның жұмысы Аугуста жазған тарихқа дейінгі өмір туралы бірқатар кітаптарда қолданылып, 1956-1966 жылдары жарық көрген алты керемет суреттелген томдық серияға айналды, олардың ең танымалдары - "Тарихи жануарлар" (1956). 1968 жылы Аугуста қайтыс болғаннан кейін Буриан көптеген басқа ғалымдармен жұмыс істеді. Ол басқа да кітаптар, журналдар мен мұражайлар үшін сурет салуды жалғастырды. Бурианның қанша картинасы бар екені нақты белгісіз, болжамдар 1000 мен 20 000 аралығында. Оның 500-800 суреті - ежелгі заманның қайта жаңғыртылуы. Оның суреттері 500-ден астам кітапта жарық көрді, оның ішінде шамамен екі ондаған - тарихқа дейінгі. Оның көптеген суреттері әйгілі мәртебеге ие болды; оларды кейінгі суретшілер кеңінен көшіріп, динозаврлар туралы түсініктерге және оларды танымал мәдениетте қалай суретке түсіргеніне әсер етті.
Zdeněk Michael František Burian (11 February 1905 – 1 July 1981) was a Czech painter, book illustrator and palaeoartist. Burian's artwork played a central role in the development of palaeontological reconstruction and he is regarded as one of the most influential palaeoartists of all time. Burian began his career as an illustrator in the 1920s and became famous in his native Czechoslovakia for his illustrations of novels, mainly adventure novels and classic works. His illustrations of the novel The Mammoth Hunters (1937) by Eduard Štorch gained the attention of the Czech palaeontologist Josef Augusta, who collaborated with Burian as a scientific advisor. Their collaboration resulted in Burian's work being used in a number of books on prehistoric life written by Augusta, culminating in a series of six great illustrated volumes published in 1956–1966, the most famous of which was Prehistoric Animals (1956). After Augusta's death in 1968, Burian worked with numerous other scientists. He continued to produce artwork for further books, as well as for magazines and museums. It is not known precisely how many paintings Burian produced, with estimates ranging between 1000 and 20,000. Between 500 and 800 of his paintings were prehistoric reconstructions. In total, his illustrations were published in over 500 books, out of which approximately two dozen were on prehistory. Many of his paintings have reached an iconic status; they were extensively copied by later artists and influenced conceptions of dinosaurs and how they were depicted in popular culture.
Ерте өмір және мансап
Зденек Михаил Франтишек Буриан 1905 жылы 11 ақпанда Австрия-Мажарстанның Моравияның сол кездегі бөлігі болған Копривнице қаласында дүниеге келген. Жас кезінде Бюрианның өнерге деген талантын оның өнер мұғалімі А. П. Бартон байқап, оны одан әрі көркемдік білім алуға шақырды. 1919 жылы Буриан муниципалды мектепті бітіріп, Прагадағы Көркемсурет академиясында өнертануды бастады. Соғыс аралығы кезеңінде (1918-1939 жж.) Буриан Чехословакияда авантюралық романдар мен классикалық шығармалардың иллюстраторы ретінде танымал болды. Ол көптеген баспагерлермен бірлесіп жұмыс істеді және Жюль Верн, Карл Май сияқты авторлардың шығармаларының чех релиздерін суреттеп шығарды. Буриан ең танымал Чехияда және халықаралық деңгейде өзінің майлы суреттерімен. Сонымен қатар, көптеген гуаша суреттерін және сызықты суреттерін жасаған. Американдық палеонтолог Стивен Джей Гулд "Тарихи жануарлар" атты еңбегін ХХ ғасырда жарық көрген тарихқа қатысты ең ықпалды үш кітаптың бірі деп бағалады. 1970 жылдардың басында Бурянның жасаған суреттерінің арасында Роберт Бэккердің мұндай суреттер үшін дәлелдері әлі де салыстырмалы түрде белгісіз болған кезде жасалған, белсенді және жылдам қозғалатын тіршілік иесі ретінде Велоцираптор суреті бар. Бюрианның савропод динозаврларының алғашқы суреттері сол кездегі түсініктерге сәйкес оларды жай жануарлар ретінде бейнелеуге бейім болса да, оның кейінгі (1970 жылдан кейін) савроподтары оларды белсенді және толықтай жер бетіндегі жануарлар ретінде көрсетеді. Көп жағдайда сурет салу үшін бір ғана фотосурет негіз болған. Бурианның палеоөнерінің өсімдіктер мен қоршаған ортаны пайдалану ерекшелігі бар. Бұрынғы көптеген палеохудожниктер (Найт) және Бурианнан кейінгілер өте "зооцентрикалық" болды, өсімдіктерге аз көңіл бөлді және оларды фондағы қарапайым нұсқаларға қалдырды немесе оларды толығымен қалдырды. Найт тұқымдар мен шөп сияқты өсімдіктерді жалпыға бірдей қолданғанмен салыстырғанда, Бурианның өсімдіктерді таңдауы әрқашан мүмкін болып көрінеді. Оның өсімдіктерді суреттеуі, көбінесе фонмен шектелгенімен, әрқашан егжей-тегжейлі және натуралистік болды. Бюрианның бірнеше суреттерінде жануарлар сияқты өсімдіктер де бар, ал кейбір көріністерінде жануарлар мүлдем жоқ. Бурианның бейнелеу өнеріне тән суреттерінің бірі - Траходонмен бірге Тираннозавр (1938), Брахиозавр (1941), Игуанодон (1950), Бронтозавр (1950) және Тарбозавр (1970). Бюрианның динозаврлары Годзилланың бастапқы дизайнының илхамдары болуы мүмкін. Бурианның туған қаласы Копривницедегі көшелердің бірі оның есімімен аталған.