Кіріспе

Кавачи Гендзи (1039–1106) Минамото но Йошие (源 義家; 1039 – 4 тамыз 1106), сондай-ақ Хачимантаро (八幡太郎) деп белгілі және «Жердегі ең батыл жауынгер» (天下第一武勇之士) атағымен танымал, Хэйан кезеңінің соңындағы Минамото кланының самурайы және Чинджуфу сёгуны (Солтүстік қорғанысының бас қолбасшысы) болған. Минамото но Ёриошидің тұңғыш ұлы, ол Zenkunen соғысында (Бұрынғы Тоғыз жылдық соғыс) Абе кланымен және Gosannen соғысында (Кейінгі Үш жылдық соғыс) Киёхара кланымен шайқаста өзін көрсетті. Содан кейін ол самурайлық шеберлік пен батылдықтың символына айналды. Оэ-но Масафуса оған соғыс өнерін үйреткен. Ол Кавачи Гендзидің үшінші буын басшысы еді. Аңыз бойынша, ол Хачиманның ұлы немесе аватары саналады. Йошие өлімінен кейін Ками мәртебесіне көтеріліп, «Хачиманторо» деп аталды, яғни «Хачиманның ұлы» – Шинто дінінің соғыс құдайы. Минамото кланы оны өздерінің қамқоршы ата-бабалары Камиі етіп құрметтеді. Йошие, сонымен қатар, император Сейваның ұлы, принц Садасумидің кіші тармағы арқылы бес буын немересі болған.

Дзенкунен соғысы

1050 жылы Абэ-но-Йоритоки Абэ кланының көп буын бойы иеленген Чинджуфу сёгуны лауазымын алды. Бірақ, іс жүзінде Йоритоки бүкіл аймаққа билік етіп, ресми губернатордың нақты билігін жоққа шығарды. Осының салдарынан Йошиидің әкесі чинджуфу сёгуны және губернатор болып тағайындалды, ал Йошии онымен бірге жағдайды реттеу үшін солтүстікке аттанды. Абэ кланына қарсы науқан он екі жылға созылды. Йошии Кавасаки шайқасы мен Куриягава қамалы сияқты дерлік барлық шайқаста әкесімен бірге күресті. Абэ-но-Йоритоки 1057 жылы қайтыс болды, бірақ оның ұлы Абэ-но-Садато әкесінің әскерін басқарды. Алайда, 1062 жылы Йошии Садатоны жеңіп, өлтірді, ал бір жылдан кейін соғыс аяқталды. Йошии 1063 жылдың басында Абэ-но-Садатоның және басқалардың басын алып Киотоға оралды. Ол шайқастағы батылдығы үшін "Хатиман таро" деген атқа ие болды, ол соғыс құдайы Хатиманның "ұлы" деген мағынаны білдіреді. Келесі жылы Йошии Абэ кланының бірнеше жауынгерлерін, оларды тұтқынға алғаннан кейін, өзінің жеке қызметшілері ретінде алды.

Кейінгі үш жылдық соғыс

Жиырма жылдан кейін Йошие Хеян дәуіріндегі тағы бір маңызды қақтығыста бас қолбасшы болды. 1083 жылдан бастап, ол өзімен және әкесімен бірге Абэге қарсы соғысқан, бірақ содан бері солтүстік провинцияларды нашар басқарған Киёхара әулетімен шайқасты. 1083 жылы Муцу провинциясының губернаторы болып тағайындалған Йошие, император сарайының бұйрығын күтпей, аймаққа бейбітшілік пен тәртіп орнатуды өз міндеті деп санады. Киёхара но Масахира, Киёхара но Нарихира және Киёхара но Иехира арасындағы әулет басшылығы үшін туған даулар зорлыққа ұласты. Йошие әскері мен Киёхараның түрлі топтары арасында бірнеше шайқастар мен ұсақ шайқастар болды. 1087 жылы Қаназава бекінісінде бәрі шешілді. Йошие кіші інісі Минамото но Ёсимицу және Фудзивара но Киёхирамен бірге Киёхара но Иехира мен оның інісі Киёхара но Такахира бекінген орынға шабуыл жасады. Көп айлар бойы сәтсіз әрекеттер мен ұсақ шайқастардан кейін, бекініс өртке тоғысты, нәтижесінде Такахира мен Иехира қаза тапты. Минамото әскері де ауыр қатысуларға ұшырады. Алайда, Йошие ерекше дарынды басшы болған, жауынгерлердің рухын көтеріп, қатардағы тәртіпті сақтап тұрды деседі.

Кейінгі өмірі

Ол және оның кіші інісі Минамото но Йошицуна император Ширакаваның императорлық сақшылары болды, олар Хокумен но Буши құрамына кірді. 1098 жылы ол сол кезде зор құрмет саналған Император сарайына шақырылды. 1106 жылы Йошиедің ұлы Йошичика үкіметке наразылық білдіріп, көтеріліс ұйымдастырды, оны Тайра әскерінің басшысы Масамори, Тайра но Тадаморидің әкесі бастырып таратты. Сол жылы ол қайтыс болды. Ерте қайтыс болғанына қарамастан, Йошие көптеген адамдардың естелігінде шебер жауынгер және беделді басшы ретінде қалды. Ол жауынгерлердің қадірлі қамқоршысы ретінде құрметтелді және өлгеннен кейін ғасырлар бойы жапон әдебиеті мен халық ауыз әңгімелерінде жырланды. Йошие замандастары арасында ең ұлы жауынгер ретінде танылды. Император Гоширакава өз заманында кеңінен танымал болған қысқа әңгімелер мен өлеңдер жинағын – "Рёдзин Хишо" жинағын жасады. Жинақтағы бір өлеңде былай делінген: "Барлық құстар мекендейтін терең тауларда Минамото тайпасы өмір сүреді. Олардың ішінде Хачимантаро ең қауіптісі." Бұл өлең Минамото но Йошиенің қатыгез мінезі мен күшінің арқасында Гендзи тайпасы арасында ерекше қорқыныш тудырғанын көрсетеді.

Мұра

Риодзин Хишода айтылғандай, Хачимантаро, немесе Минамото но Йошие, өзінің ерекше шеберлігімен танымал болды және Хэйан кезеңінің батыры ретінде жоғары бағаланды. Минамото но Ёритомодан Токугава Иэясуға дейінгі көптеген белгілі тұлғалар Йошиеді идеалды әскери қолбасшының үлгісі деп санады. Ашикага шогунатының алғашқы және негізін қалаушы шогуны Ашикага Такауджи Йошиеді «әлемге әйгілі» әскери қолбасшы деп санап, оған деген құрметін білдірген. Токугава Иэясу, туғанда Matsudaira Takechiyo аталған, кейіннен атын Иэясу деп өзгертті, себебі бұл ат Йошие есімімен бірдей кандзи таңбасын (家) бөліседі. Кейбір деректерде ол Йошиеге деген құрметінің жоғары болғандықтан Минамото әулетінен тараған деп мәлімдеген. Йошие мен оның вассалдары арасындағы қарым-қатынас, әсіресе Кейінгі Үшжылдық соғыс кезінде, Минамото но Ёритомоның тұсында Камакура шогунатында кең таралған «адалдық пен сыйақы» қағидасының негізіне айналды. Мысалы, самурайдың вассалдары оған адалдықтарын уәде етсе, самурай оларға адалдықтары үшін жеке сыйлықтар берді. Бұл Кавачи Генджиге императорлық сарайдың билігіне теңестірілген билікті тікелей талап етпей, төменгі деңгейдегі самурайлардың адалдығын жеңіл алуға мүмкіндік берді. «Адалдық пен сыйақы» қағидасын енгізу және тарату арқылы Минамото но Йошие идеалды әскери қолбасшы ретінде Минамото әулетінің кейінгі ұрпақтарының естелігінде мәңгі сақталды. Йошие жапон тарихында ең көрнекті жауынгерлердің бірі ретінде танымал. Сол кездегі ақсүйектер оны «Аспан астындағы ең батыл самурай» деп атады. Ол батыл жауынгер болғанмен, сонымен қатар шебер ақын және жігерлендіретін көшбасшы ретінде де есінде қалды. Хэйан кезеңі аяқталып, жапон тарихының осы кезеңін сипаттаған тұрақтылық күрт бұзылып, шиеленіске толы болғанда, императорлық сарай Йошие мен оның Минамото жауынгерлерін көтерілісшілерді бағындыру және елдің тәртіпсіз аймақтарын тыныштандыру үшін жиі шақыратын. Минамото әулетінің патшалықтағы ең беделді әскери әулеттердің бірі ретінде орнығуының бір бөлігі Йошие мансабында жеткен жетістіктеріне негізделді. Олар Киотодағы император мен сарайдың саяси билігін, немесе оны бақылағандарды алып тастауға және жүз жылдан кейін, 1192 жылы Минамото Ёритомо басшылығымен Камакурада шогунат құруға дайындық жасады. Дегенмен, жауынгер және генерал ретіндегі жетістіктеріне қарамастан, ол көбінесе негізінен аңызға айналған оқиғалармен байланыстырылады, олар оның бұлжымас беделін одан да жарқырату үшін уақыт өте келе әшекейленді: Юхахино но Идзумидегі эпизод («Доғаның соққысымен ашылған бұлақ»), Йошие мен оның жауы Абэ Садато арасында атқа мініп өткен спонтанды поэзия жарысы және Каназава шайқасы кезінде тымырсық шабуылды анықтау үшін құстардың бейшара қозғалысын түсіндіру.

Аңыздар

1057 жылдың жазындағы ыстық күні Минамото но Ёсииэ (1039-1106), он алтыға жуық жаста, әскерін Абэ Садатоға қарсы шайқасқа бастап кетті. Ёсииэ әкесімен бірге Абе кланын бағындыруға тырысып, бірнеше ай ғана өткен еді, және ол өзінің қаһарлы жауынгер ретінде танымал болды, соның нәтижесінде "Хачиманның (соғыс құдайының) аға ұлы Ёсииэ" деген лақапқа ие болды. Сол күні әскерлердің көпшілігі қатты ыстықтан қиналды. Жақын маңайда су көзі болмағандықтан, Ёсииэ Каннонға (Мейірімділік Құдайына) дұға етіп, көкке жебе атып жіберді. Жебенің түскен жерін іздеп, Ёсииэ садағымен жерді қазып, белгісіз сергіткіш су көзін тапты. Осы құдайдан сыйланған судан күш алып, Ёсииэ және оның әскері Абелерге қарсы маңызды жеңіске жетті. Тенкоумару – Хэйан дәуірінде жасалған деп есептелетін жапондық қылыш (әсіресе, ұзын жүзі бар тачи). Ол Жапонияның ұлттық қазынасы ретінде танылған және Осака префектурасының Хакибино қаласындағы Цубой Хачимангу киелі орнында сақталады. Оны кейде "Тенкоумарудың пышағы" деп те атайды. Бұл қылышты Хэйан дәуірінде белсенді болған Хоки провинциясынан шыққан қылыш шебері Ясуцуна жасаған, ол әйгілі Доудзигири Ясуцунаны да жасаған шебер еді. "Кавачи Мейшо Дзуэ" суреттерінде Тенкоумару Дудзигиридің "қарындас қылышы" деп айтылады, яғни екі қылыш та бір темірден жасалған. Тенкоумарудың шығу тегі "Хакибино қаласының тарихы" мұрағатының төртінші томында сипатталған. Мұрағатта Тенкоумарудың бұрынғы иесі, Конго тауының етегіне қашып бара жатып қылышын жоғалтқандығы айтылады. Бірнеше жыл іздегенімен, қылыш табылмай, кейін тау топырағының астынан жарқыраған жарық көрген адам тапқан. Белгісіз жолмен Тенкоумару Минамото но Мицунаканың қолына тиді, ол қылышты ұлына Минамото но Ёринобуға берді, ол оны Минамото кланының бағалы қылыштарының бірі ретінде Минамото но Ёсииэге тапсырды. 1935 жылдың 14 қазанында Тенкоумару Жапонияның ұлттық қазынасы деп жарияланды. Қылыштың ұзындығы 76,8 см, қисықтығы шамамен 2,5 см, ал сап (сабы бекітілетін қылыштың бөлігі) 20 см. Оған Сеива Гендзи әулетінің мұрасы Хигекири және Хизамару қылыштары сыйға тартылды. Genta ga Ubukinu – Минамото кланы қолданған және ұрпақтан-ұрпаққа жеткен қару. Оны кейде Genta ga Ubuginu, Kuwantaka Ubuginu, Guwatsuta және Maruta қару-жарағы деп те атайды. Минамото но Ёриоси, Коичидзёға адал қызмет еткен, ұлы Минамото но Ёсииэнің туғанына куә болды және оның туғанына қатты қуанды, содан кейін оған қару-жарақ сыйлады. Оның кеудешесінде Аматэрасу және Хачиман құдайлары бейнеленген, ал жеңдерінде вистерия гүлдері салынған делінеді. Хэйдзи көтерілісі кезінде Минамото но Ёритомо Genta ga Ubukinu киді. Ол кезде оның жасы шамамен он екі болды. Абе но Садатоның қызы Ханахиме есімді әйел болды, ол әдемі, батыл және жауынгерлік өнерде шебер болған, соғысты мүмкіндігінше тезірек аяқтауды қалаған. Минамото но Ёриоси Муцу провинциясының губернаторы болғанда, Абе кланы Ёриосидің жоғарылауын тойлау үшін үлкен той ұйымдастырды, осы кезде Ханахиме Ёсииэмен танысып, олармен жақын қарым-қатынас орнатты. Кейін Ёсииэ мен Ханахиме бір-біріне хаттар жіберіп тұрды, ал Ханахиме Ёсииэден "Мен сені астанаға әйелім ретінде қарсы алам" деген хат алды, бірақ олардың қарым-қатынасы бұрынғы Тоғыз жылдық соғыс салдарынан үзіліп қалды. Абе әулеті жеңілгеннен кейін Ханахиме мен Ёсииэ Деваға қашып, Ишикари тауларын кесіп өтті. Ханахиме өзенге жақын таулардың бірінде лагерь құрды және монахтар мен сарбаздардың көмегімен Минамотомен бірге Абе кланына қарсы күресті, бірақ оның күресі сәтсіз аяқталды және ол жеңілді. Ханахиме Мибучи аңғарындағы жардан секіріп, өзін-өзі өлтірді, өйткені ол бағынудан бас тартты. Ханахимемен бірге келген күңдер де соған ілесіп, өздерін аңғарға лақтырып жіберді, ал қалған сарбаздардың бәрі шайқаста қаза тапты, содан кейін ол айдаһар құдайына айналды.