Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
15 ғасырғы таро карталары
15th century tarot deck
Висконти Сфорца таросы – 15 ғасырдың ортасынан сақталған, бүгінде әлемнің түрлі мұражайларында, кітапханаларында және жеке коллекцияларда орналасқан, шамамен 15 түрлі жинақтың толық емес жиынтығын білдіреді. Ешбір толық жинаққа дейін жеткен жоқ; кейбір коллекцияларда бірнеше суретті карталар бар, ал кейбіреулері бір ғана картадан тұрады. Бұл – сақталған ең көне таро карталары және тароның әлі «Трионфи» («жеңістер», яғни коз карталары) деп аталып, күнделікті ойынға қолданылған кезеңге жатады. Олар Милан герцогы Филиппо Мария Висконти және оның мұрагері, күйеу баласы Франческо Сфорцаның тапсырысымен жасалған. Олар қазіргі заманғы карталардың көрнекті дизайнына, карталардың нөмірленуіне және мағынасын түсіндіруге елеулі әсер еткен.
The Visconti Sforza Tarot is used collectively to refer to incomplete sets of approximately 15 decks from the middle of the 15th century, now located in various museums, libraries, and private collections around the world. No complete deck has survived; rather, some collections boast a few face cards, while some consist of a single card. They are the oldest surviving tarot cards and date back to a period when tarot was still called Trionfi ("triumphs" i. e. trump) cards, and used for everyday playing. They were commissioned by Filippo Maria Visconti, Duke of Milan, and by his successor and son in law Francesco Sforza. They had a significant impact on the visual composition, card numbering and interpretation of modern decks.
Шолу
Тірі қалған карталар өте ерекше тарихи маңызға ие, себебі олардың әдемілігі мен нақтылығы, олар көбінесе құнды материалдардан жасалған және Висконти мен Сфорца отбасыларының мүшелерін сол дәуірдегі киімдермен және ортамен бейнелейді. Осылайша, карталар сонымен қатар 13 ғасырдан бері Висконтилер мекен еткен Ренессанс Миланындағы ақсүйектердің өміріне бір көрінеді. Ең белгілі үш жиынтық туралы төменде толығырақ айтылады.
The surviving cards are of particular historical interest because of the beauty and detail of the design, which was often executed in precious materials and often reproduce members of the Visconti and Sforza families in period garments and settings. Consequently, the cards also offer a glimpse of nobiliary life in Renaissance Milan, which the Visconti called home since the 13th century. The three most famous sets are discussed in more detail below.
Пьерпонт Морган Бергамо
Бұл палуба, сондай-ақ Colleoni Baglioni және Francesco Sforza деп аталады, шамамен 1451 жылы жасалған. Бастапқыда 78 картадан тұрған, қазір 74 картасы бар, яғни 20 козырь, 15 портреттік карта және 39 пип картасы. Нью-Йорктегі Морган кітапханасы мен мұражайында 35 карта, Карра академиясында 26 карта бар, ал қалған 13 карта Бергамодағы Коллеони отбасының жеке коллекциясында сақталады. Козырь және портреттік карталар алтын түсті фонға ие, ал пип карталары гүл және жүзім мотивімен крем түсті. Жоғалған екі козырь – Шайтан мен Мұнара. Осы палубаның қазіргі басылымдарында жоғалған карталарды қайта құруға жасалған әрекеттер кездеседі. Бастони костюміндегі фигуралар күміс түсті плиссировкаланған киім киіп, ұзын таяқ ұстайды; патшадан басқа, таяқтың екі шетінде үлкен ыдыс орналасқан, ал патшаның таяғының тек жоғарғы жағында ғана әшекей бар. Қасық костюміндегілер алтын киім киеді, күн мен сәулелердің геральдикалық белгісімен әшекейленген; әр фигура костюмге тәндей үлкен тостаған ұстайды. Қақ костюміндегі фигуралар толық қару-жарақ киіп, үлкен қылыш ұстайды. Бір қызығы, динар костюміндегі кейіпкерлер айналмалы күнге оралған көк ленталармен безендірілген киім киеді.
This deck, also known as Colleoni Baglioni and Francesco Sforza, was produced around 1451. Originally composed of 78 cards, it now contains 74, i. e. 20 trumps, 15 face cards, and 39 pip cards. The Morgan Library & Museum in New York City has 35, the Accademia Carrara has 26 in its catalogue, while the remaining 13 are in the private collection of the Colleoni family in Bergamo. Trumps and face cards have a gilt background, while the pip cards are cream coloured with a flower and vine motif. The two missing trumps are the Devil and the Tower. Modern published reproductions of this deck usually contain attempted reconstructions of missing cards. The figures on the suit of bastoni wear silver pleated garments and carry a long staff; a large vessel tops either end except for the King, whose staff has a finial only at the top. Those on the suit of cups wear gold garments, embellished by the heraldic device of sun and rays; each figure holds a large chalice, as is often the case with the suit. The suit of spades shows figures dressed in full armour, carrying a large sword. Curiously, the characters represented on denari wear garments decorated with blue ribbons wound around circular suns.
Кари-Йель
1967 жылы Йель университетінің кітапханасына қосылған Карридің ойын карталары жинағының атымен аталады, сонымен қатар Висконти ди Модроне жинағы ретінде де белгілі және шамамен 1466 жылға дейін сақталып келген. Кейбір ғалымдар керісінше, бұл жинақ ең көнесі болуы мүмкін, тіпті Филиппо Мария Висконти жобаның басында тапсырыс берген болуы ықтимал деп санайды. 67 карта (11 козырь, 17 портреттік карта және 39 нөмірі бар карта) сақталған, бұл (даулы) пікірге әкелді – Пирпонт Морган жинағының таралуын ескере отырып, бұл жинақ жасалған кезде карталардың жалпы саны 86 болуы керек еді. 2007 жылы жарық көрген «Таро тарихы» кітабында ғалым Джордано Берти бұл жинақтың 1442 және 1447 жылдар аралығында жасалғанын болжайды, себебі динарий (монета) карталарында Ф.М. Висконтинің 1442 жылы шығарған және 1447 жылы айналымнан шығарған алтын флоринінің беткі және артқы жағы бейнеленген. Cary Yale – дәстүрлі Патша, Королева, Жоғарғы және Валетке қосымша «Қыз» және «Ат үстіндегі ханым» карталары бар жалғыз тарихи батыс жинағы. Олардың дәрежесі тұрған, атқа отырған немесе таққа отырған орындары бойынша анықталады. Козырь карталарында сонымен қатар тек осы жинақта және Минкиате жинақтарында ғана кездесетін үш теологиялық қасиет бейнеленген. Барлық козырь карталары алтын түсті, ал нөмірі бар карталары күміс түсті.
Named after the Cary Collection of Playing Cards, absorbed into the Yale University Library in 1967, it is also known as the Visconti di Modrone set, and has been dated back to around 1466. Some scholars have, conversely, suggested this may be in fact the oldest of sets, perhaps commissioned by Filippo Maria Visconti at the onset of the project. 67 cards (11 trumps, 17 face cards and 39 pip cards) have survived, which has led to the (disputed) suggestion that, given the distribution of the Pierpont Morgan deck, the total number of cards when this set was produced should have amounted to 86. In the 2007 book "The History of the Tarot", scholar Giordano Berti proposes that the deck was produced between 1442 and 1447, because the denari (coin) cards bear the recto and verso of the golden florin coined by F. M. Visconti in 1442 and withdrawn from circulation at his death, in 1447. The Cary Yale is the only historical Western deck with six ranks of face cards, as the "Damsel" and the "Lady on horse" supplement the traditional King, Queen, Knight and Jack. Their ranks can be determined by their positions: standing, mounted on a horse, or enthroned. The trumps also contain the three theological virtues which appear only here and in Minchiate decks. All trump cards have a gilt background, while the pip cards have a silver one.
Бера-Брамбилья
Бұл жиынтық 1900 жылы Венецияда карталарды сатып алған Джованни Брамбилланың есімімен аталады. 1971 жылдан бері бұл колода Миландағы Брера галереясының каталогында тіркелген. Көрініс бойынша, 1463 жылы Франческо Сфорца Бонифасио Бембоға тапсырыс берген, қазір ол 48 картадан тұрады, оның ішінде тек екі козырь картасы бар – Император және Тағдыр дөңгелегі. Барлық бейне карталары алтын түсті фонға ие, ал номинал карталары күміс түсті фонға ие. Қалған жеті бейне картасы: Кубоктардың рыцарі және валеті; Динардың рыцарі және валеті; Булавалардың рыцарі, валеті және ханшайымы. Бұл жиынтықта тек төрт динар жоқ болғандықтан, номинал карталарының барлығы дерлік сақталған.
This set is named after Giovanni Brambilla, who acquired the cards in Venice in 1900. Since 1971 the deck has been in the catalogue of the Brera Gallery in Milan. Apparently commissioned to Bonifacio Bembo by Francesco Sforza in 1463, it now consists of 48 cards with only two trumps the Emperor and the Wheel of Fortune. All face cards have a gilt background, while the pip cards have a silver one. The seven remaining face cards are: Knight and Jack of cups; Knight and Jack of denari; Knight, Jack and Queen of bastoni. Almost all pip cards have survived, as this set is only missing the four of denari.