Кіріспе
Шөп түрлері
Cenchrus purpureus, синонимі Pennisetum purpureum, сонымен қатар Napier шөбі, піл шөбі немесе Уганда шөбі деп те аталады, бұл Африка далаларында өсетін көпжылдық тропикалық шөптердің бір түрі. Оған аз мөлшерде су және қоректік заттар қажет болғандықтан, басқа жағдайда өңделмеген жерлерді пайдалануға мүмкіндік береді. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл жабайы түр негізінен мал жаюға қолданылып келген, ал шөпті жылына бірнеше рет жинауға болады. Ол 25-40 °C температура аралығында ең жақсы өседі, 15 °C төмен температурада өсуі баяулайды және 10 °C-да тоқтап қалады. Көктемгі аяз оның үстіңгі жағын құртып жібереді, бірақ жылы, ылғалды жағдай орнағанда өсімдік қайтадан өседі. Napier шөбі теңіз деңгейінен 2000 метрден жоғары биіктікте де өседі. Оны тұқымдар арқылы көбейтуге болады, бірақ тұқым өндірісі тұрақсыз болғандықтан, оларды жинау қиын.
Ұрнатқышты
Өнімділік басқару техникаларына (мысалы, тыңайтқыштар), топырақтың сапасына, жаңбырға, күн сәулесіне және температураға байланысты. Биоэнергетикалық дақыл ретіндегі әлеуетін танығаннан кейін, әлемнің әртүрлі жерлерінде өнімділік сынақтары жүргізілді. Малайзияда Халим және авторлар тобы 9 түрлі напиер сортын сынап, кәдімгі напиердің ең көп өнімділігін (жылына гектарына 65 тонна құрғақ шөп) көрсеткенін, ал "King Grass" сорты екінші орында тұрғанын (62 тонна) анықтады. Колумбияда Cardona және авторлар тобы оптималды жағдайларда "King Grass" сортының 40–60 тонна құрғақ өнімділігін бағалады. Дегенмен, құрғақ аймақтарда өнім төмендейді; Gwayumba және авторлар тобы Кения үшін жалпы өнімділік диапазонын 15–40 тонна құрғақ шөп деп бағалады. Өнімділіктің ең жоғары көрсеткіштерінде напиер шөптері жылына гектарына 80 тоннаға дейін құрғақ өнім бере алады, ал коммерциялық напиер шөптерін өндірушілер жылына гектарына шамамен 100 тонна құрғақ өнімділікке қол жеткізуге болады, егер жеткілікті жаңбыр немесе суару жүйесі болса (айына 100 мм). Бұл өнімділік басқа энергиялық дақылдармен салыстырғанда жоғары көрсеткіш. Смилдің бағалауынша, орташа белдеудегі қарағай, акация, тополь және жыда ағаштарын өсіретін ірі плантациялар жылына гектарына 5–15 тонна құрғақ өнім береді, ал тропикалық және субтропикалық аймақтарда эвкалипт, акация, леуцена, қарағай және далбергияны өсіретін ұқсас ірі плантациялар үшін оның бағалауынша 20–25 тонна құрғақ өнімділікке қол жеткізіледі. Бразилияда эвкалипттің орташа өнімділігі 21 т/га құрайды, бірақ Африка, Үндістан және Оңтүстік-Шығыс Азияда эвкалипттің орташа өнімділігі 10 т/га-дан төмен.
Өртке қарсы күрес
Итеру-тарту зиянкестерді басқару техникасы – тілеген дақылды зиянкестерді қуып шығаратын «итеру» өсімдігімен және егістіктің шетіне зиянкестерді тартатын «тарту» дақылдарымен бірге егуді қамтиды. Напие шөбі Африкада өнімділіктің төмендеуіне басты себеп болатын сабақ тесіп жейтін көбелектерді жүгеріден тартып алуға әлеуетті екенін көрсетті. Сонымен қатар, химиялық заттар соңғы тағамдық өнімдерге түседі. Стрига, сабақ тесіп жейтін көбелектер және топырақтың төмен құнарлылығы бірге шамамен 7 миллиард АҚШ долларына бағаланатын өнім шығындарына немесе 27 миллион адамды тамақтандыруға жететін шығындарға әкеледі. Мысалы, Уганданың түксіз сорттары мал азы ретінде әлдеқайда құнды. Голландиялық компания бұл шөпті қаптама үшін қолданылатын пластикке айналдырды.