Тунис католик архиепархиясының тарихы

Кіріспе

Тунистегі католик архиепископиясы 1884 жылы құрылған.

Тунис архиепископиясы – Тунистегі Католик шіркеуінің латын шіркеуіне қарасты діни аумақ немесе епархия. Ол 1884 жылдың 10 қарашасында «Карфаген архиепископиясы» деген атпен құрылды, оның аумағы сол кездегі Тунис француздық протекторатының аумағымен сәйкес келді. 1964 жылдың 9 шілдесінде «Тунис прелатурасы» деген діни атаумен аумақтық прелатура болып қайта құрылды. 1995 жылдың 31 мамырында Тунис атауын сақтап, епархия мәртебесіне ие болды және 2010 жылдың 22 мамырында архиепископия дәрежесіне көтерілді. Сент-Винсент-де-Пол соборы – Тунис архиепископиясының кафедралық соборы.

Негізгі мәлімет: Карфагеннің ежелгі кафедрасы

Карфагеннің ежелгі діни орталығы, қазір титулярлық діни орталық, Тунис архиепископтығынан әлдеқайда кіші болған. Архиепископтықтың аумағы Тунис аумағымен толық сәйкес келеді, демек шамамен Африка Проконсуляры (Зеугитана) және Бизаценаның барлық рим провинцияларымен үндеседі. Ежелгі діни округ бұл рим провинцияларының ішіндегі көптеген епископтықтардың бірі ғана еді. Алайда, архиепископтық бұрынғы діни округтың бүкіл аймақтағы көптеген епископтықтарға тигізген ықпалына ие емес, ол бүгінгі Тунисті ғана емес, сонымен қатар Алжирдің үлкен бөлігін де қамтыды.

Апостолдық префектура

1684 жылы Папа Урбан VIII Османдық Тунис үшін Тунис қаласында апостолдық префектура құрды, ал Папа Григорий XVI 1843 жылы оны апостолдық викариат деңгейіне көтерді.

Апостолдық басқару

1881 жылы Тунис француз протекторатына айналды, ал сол жылы Алжир архиепискобы Шарль Лавигери Тунис викариатының апостолдық әкімшісі болды. Келесі жылы Лавигери кардинал тағайындалды. Ол өзін Африканың ежелгі христиан шіркеуінің, Карфагеннің Киприаны шіркеуінің қайта жаңғыртушысы деп санады және 1884 жылдың 10 қарашасында Карфаген митрополиясын қалпына келтірудегі үлкен мақсатына жетті, өзі оның бірінші архиепископы болды. 1053 жылы Рим папасы IX Леон Африка провинциясында Карфаген және Гумми епископтары арасындағы үстемдік дауын шешті, Рим епискобынан кейін бүкіл Африканың бірінші архиепископы және бас митрополиті Карфаген епискобы екенін жариялады. Сондай-ақ, ол "қасиетті Рим және апостолдық тақтан бір рет алған артықшылығын бүкіл Африкадағы кез келген епископтың пайдасына жоғалта алмайды, бірақ Иеміз Иса Мәсіхтің аты осы жерде айтылатынша, Карфаген қираған немесе бір күні қайтадан даңққа ие болған күнге дейін оны сақтайды" деді. Осыған сәйкес, папа Леон XIII жаңғырған Карфаген архиепископиясын Африканың приматтық орыны ретінде және Лавигериді примат ретінде мойындады. (Огюст Будинхонның 1893 жылы, Лавигери қайтыс болғаннан кейін жасалған мойындау туралы мәлімдемесі, егер қате болмаса, кейбір жаңа мойындауға сілтеме болып табылады.) Сол кезден бастап 1964 жылға дейін Annuario Pontificio Карфагенді "3-ші ғасырда құрылған, Проконсулярияның немесе Зеугитананың митрополиттік орыны, 1884 жылдың 10 қарашасында архиепископтық ретінде қалпына келтірілген" деп сипаттады. 1964 жылдың шілдесінде Тунис Республикасының президенті Хабиб Бургиба басқаратын үкімет, елдегі барлық католик шіркеулерін жабуға қабілетті болғандықтан, Киелі Тақты екіжақты келісімге бағынуға мәжбүр етті, ол Тунис Конституциясының 1959 жылғы нұсқасына сәйкес оның құқықтық мәртебесін реттеді. Бұл келісім Тунистегі католик шіркеуіне заңды тұлға мәртебесін берді және оның заңды өкілі Тунистің прелаты екенін мәлімдеді. Папа Павел VI 1964 жылғы Prudens Ecclesiae апостолдық конституциясында екіжақты келісімге сәйкес Карфаген архиепископиясын таратып, Тунис прелатурасын құрды. Карфаген архиепископиясы титулярлық мәртебеге ие болды. Тұрғын епархияның аумағы 1964 жылдың 9 шілдесінде құрылған Тунис аумақтық прелатурасының аумағына айналды. 1967 жылдың 4 шілдесінде титулярлық епархияның алғашқы архиепископы Агостино Касароли тағайындалды. Сол кезеңдегі Annuario Pontificio Карфагеннің титулды архиепископтық орынын "3-ші ғасырда құрылған, Проконсулярияның немесе Зеугитананың митрополиттік орыны, 1884 жылдың 10 қарашасында архиепископтық орын ретінде қалпына келтірілген, 1964 жылдың 9 шілдесінде титулды архиепископтық орын" деп сипаттады. Аумақтық прелатураның тарихы "1964 жылдың 9 шілдесінде құрылған, бұрын 1884 жылдың 10 қарашасында Карфаген деген атпен архиепископтық құрылған" деп берілген. Карфаген архиепископиясының соборы болған Сент-Луи соборы (Карфаген) Тунис мемлекетіне тиесілі және концерттер өткізу үшін пайдаланылады.

In 1881, Tunisia became a French protectorate, and in the same year Charles Lavigerie, who was archbishop of Algiers, became apostolic administrator of the vicariate of Tunis. In the following year, Lavigerie became a cardinal. He "saw himself as the reviver of the ancient Christian Church of Africa, the Church of Cyprian of Carthage", and, on 10 November 1884, was successful in his great ambition of having the metropolitan see of Carthage restored, with himself as its first archbishop. In 1053, Pope Leo IX settled a dispute about primacy in the Roman province of Africa between the bishops of Carthage and Gummi by declaring that, after the Bishop of Rome, the first archbishop and chief metropolitan of the whole of Africa is the bishop of Carthage nor can he, for the benefit of any bishop in the whole of Africa, lose the privilege received once for all from the holy Roman and apostolic see, but he will hold it until the end of the world as long as the name of our Lord Jesus Christ is invoked there, whether Carthage lie desolate or whether it some day rise glorious again." In line with this, Pope Leo XIII acknowledged the revived Archdiocese of Carthage as the primatial see of Africa and Lavigerie as primate. (The statement by Auguste Boudinhon that the acknowledgement was made in 1893, the year after Lavigerie's death, if not mistaken, is a reference to some renewed recognition.) From then until 1964, the Annuario Pontificio presented the see of Carthage as "founded in the 3rd century, metropolitan see of Proconsularis or Zeugitana, restored as archbishopric 10 November 1884". In July 1964, pressure from President Habib Bourguiba's government of the Republic of Tunisia, which was in a position to close down all the Catholic churches in the country, forced the Holy See to abide by a modus vivendi bilateral agreement which regulated its legal status according to the 1959 Constitution of Tunisia. The modus vivendi gave the Catholic Church in Tunisia legal personality and stated that it was legally represented by the prelate nullius of Tunis. Pope Paul VI suppressed the Archdiocese of Carthage and erected the Prelature nullius of Tunis, in his 1964 apostolic constitution Prudens Ecclesiae, to conform to the bilateral agreement. The Archdiocese of Carthage reverted to the status of a titular see. The residential archdiocese's territory became that of the Territorial Prelature of Tunis, established on 9 July 1964. The first archbishop of the titular see, Agostino Casaroli, was appointed on 4 July 1967. The Annuario Pontificio of that period described the titular archiepiscopal see of Carthage as "founded in the 3rd century, metropolitan see of Proconsularis or Zeugitana, restored as an archiepiscopal see on 10 November 1884, titular archbishopric 9 July 1964". The history of the territorial prelature was given as "founded 9 July 1964, previously an archbishopric under the name of Carthage founded 10 November 1884". What was the cathedral of the archdiocese of Carthage, the Saint Louis Cathedral (Carthage), is owned by the Tunisian state and is used for concerts.

Діоцезия

1995 жылы прелатура Киелі Таққа тікелей бағынышты, иммунитеті жоқ диоцез болып көтерілді. 2010 жылы ол иммунитеті жоқ архиепископтыққа дейін жаңартылды. Annuario Pontificio-да қазір берілген Тунис резиденциялық архиепископтығы тарихының қысқаша мазмұны: "Карфаген атауымен архиепископтық 10 қараша 1884; Тунис прелатурасы 9 шілде 1964; диоцез 31 мамыр 1995; архиепископтық 22 мамыр 2010". Ал Карфагеннің ежелгі диоцезі енді резиденциялық диоцез болмағандықтан, Католик шіркеуі оны сол басылымда қазіргі Тунис диоцезінен ерекшеленетін титулярлық диоцез ретінде тізімдейді. Карфаген титулярлық диоцезінің қысқаша тарихында былай делінген: "III ғасырда құрылған, Проконсулярияның немесе Зеугитананың митрополиті, 1884 жылғы 10 қарашада архиепископтық диоцез ретінде қайта жаңартылды, 1964 жылғы 9 шілдеде титулярлық митрополиттік".