Ақымақ ғажайыпкер (Aqymak ǵajayıpker)

Кіріспе

Шусаку Эндоның "Ақымақ ғажайыпкер" (おバカさん) – жапон жазушысы Шусаку Эндоның 1959 жылы "Асахи Шимбун" газетінде жарияланған романы. Романның басты кейіпкері Гастон Бонапарт (танымал Наполеон Бонапарттың туысы) Токиода тұратын ескі хат досын көру үшін Йокогама теңіз портына келеді. Гастон – ақылды, бірақ ақымақтыққа бой алдырған, өте мейірімді, әдемі мінезді және қарапайым адам. Сондықтан оған түрлі адамдар жақсы көңілмен қарайды, көмектеседі немесе оны өз мүддесі үшін пайдаланады. Дегенмен ол адамзатқа деген сенімін жоғалтпайды және тіпті ең бейшара адамдарға да терең әсер етеді. Оқиғаның жеңіл әзіл-қалжыңының астында Эндоның өмірбаяны мен христиандық сенімдеріне қатысты көптеген анық сілтемелер жатыр.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бір күні Такамори, анасы мен үстемдік танытатын кіші қарындасы Томоемен бірге тұратын жас жігіт, Сингапурдан хат алады. Біраз уақыттан соң олар ерекше нашар жапон тілінде жазылған хатты түсініп, мектеп кезінде Такаморидің хат жарысушысы болған Гастон Бонапарттың жақын арада Жапонияға келетінін біледі. Күткен күні олар нашар киінген Гастонды (жапондық қонақтардың пікірінше, оның танымал туысынан өте өзгеше) ең арзан сыныпта, кеменің ең төменгі қабатында табады. Гастон бірден қаңғыбас иттің досы болады (алғашқыда оны 犬さん – Мырза Ит деп атайды, бірақ кейін Наполеон деп ат қояды), ол оның көп бөлігінде бірге жүреді, бірақ соңында ит ұстаушы ұстап алып, өлтіреді. Такамори мен Томое үйінде бірнеше күн болғаннан кейін Гастон Жапониядағы құпия миссиясын жалғастыруға шешім қабылдайды. Ол итімен бірге Шибуядағы махаббат қонақ үйіне орналасады, бұл қонақ үй иесінен қызығушылық тудырады. Түнде Гастон ұрылық жасап жүрген әйелдің қашуына көмектеседі (көбінесе жағдайды дұрыс түсінбегендіктен), осының салдарынан түн ортасында қонақ үйден қуылды, бірақ ол оған тамақ әкеліп, ескі жосықшымен таныстырады, ол Гастонды өзінің көмекшісі етеді. Көп ұзамай Гастонды екі зейнеткер әскери офицерді кек алу үшін өлтіруді жоспарлаған қылмыскер ұрлайды. Гастон Эндоға зорлық-зомбылық жоспарларынан бас тартуға тырысады. Бұл сәтті болмағандықтан, ол Эндоның тапаншасынан оқтарды ұрлап алады, соның арқасында құрбан қашуға мүмкіндік алады. Эндо Гастонды есінен айырып, қашып кетеді, бірақ Гастон келесі құрбанды іздеп табады және үйінің сыртында Эндоны тағы да кездестіреді. Біріншісі оны көргеніне қуанбайды, бірақ соғыс кезінде әскери офицер ұрлаған күмісті қазуға көмектесе алатынын ойлайды. Күміс орналасқан деп есептелетін тау батпағында Эндо мен әскери офицер ұрысады. Гастон олардың арасына кіріп, Эндоның өмірін сақтап қалады, кейін балықшы оны тауып, ауруханаға жеткізеді. Гастон жоғалып кетеді және оны ешқашан таба алмайды. Такамори мен Томое кейін Гастонның күнделігін алады. Күнделікте миссионерлік емтиханды тапса алмағаны туралы жазылған. Ол әлі де Жапонияға баруы керек екені де жазылған. Романның соңында Гастонның сапары басты кейіпкерлерді өз өмірін қайта қарастыруға итермелегені анық, Такамори Токиодағы жағдайы нашар адамдарға алғаш рет назар аудара бастайды.

One day Takamori, a young man living with his mother and dominant younger sister Tomoe, receives a letter from Singapore. After a while they manage to decipher the unusually poor Japanese, and figure out that Gaston Bonaparte, a man who used to be a pen friend of Takamori during his school days, will soon arrive in Japan. On the expected day, they find the poorly dressed Gaston (a striking contrast to his more famous relative, in the eyes of his Japanese hosts) in the cheapest class, deep down in the ship. Gaston immediately befriends a stray dog (who he initially calls 犬さん Mr. Dog, but later renames Napoleon), who is to follow him for most of the story but he is eventually captured by the dog catcher and killed. After staying a few days at Takamori and Tomoe's home, Gaston decides to carry on his mysterious mission in Japan. He ends up checking into a Love hotel in Shibuya with his dog, attracting some strange looks from the owner. During the night Gaston manages to help a thieving prostitute escape (although mostly due to misunderstanding the situation), which gets him kicked out of the hotel in the middle of the night, but she gets him food and puts him in contact with an old fortune teller, who makes Gaston his assistant. Soon Gaston is kidnapped by a gangster planning to murder two old army officers for revenge. Gaston tries to talk the man, Endo, out of his violent plans. When this doesn't work, he simply steals the bullets from Endo's gun, thus making the victim able to run away. Endo knocks Gaston out and flees, but Gaston manages to track the next victim down, and outside his house he finds Endo once again. The former is not overly happy to see him, but figures that he could use some help with digging up some silver that the army officer stole during the war. In the mountain swamp where the treasure is supposed to be located, Endo and the army officer get into a fight. Gaston gets between them, saving the life of Endo, who is later found by a fisherman and rushed to a hospital. Gaston disappears and is never found again. Takamori and Tomoe later get hold of Gaston's diary. All that is written is a scrawl about his failure in passing the missionary exam. It is written that he still must go to Japan. It is clear by the novel's end that Gaston's visit has led the main characters to reassess their lives, Takamori begins to look at the less well off in Tokyo for the first time.