Өлім жарғысы (Ólim jarğısı)

Кіріспе

1990 жылы түсірілген америкалық экшн-триллер.

"Өлім жарғысы" – 1990 жылы түсірілген америкалық түрмелік экшн-триллер, режиссері Деран Сарафиан, продюсері Марк ди Салле, ал басты рөлді Жан-Клод Ван Дамме ойнады. Фильм сценарийін Дэвид С. Гойер USC студент кезінде жазған, бұл Гойердің коммерциялық сатылымға шығарылған және өндірілген алғашқы сценарийі болды. Фильмде полиция детективы Луис Берк Калифорниядағы түрмеге жасырын агент ретінде кіріп, құпиялы түрде жасалған бірнеше кісі өлтірудің артында кім тұрғанын анықтауға тырысады. Ол өзінің жауын – Кристиан Нейлорды, өзін "Құм адам" деп атайтын психопаттық серийлі кісі өлтірушіні түрмеде кездестіреді. Нейлор түрмеге түскеннен кейін Берктен кек алуды көздейді. "Өлім жарғысы" 1990 жылдың 14 қыркүйегінде көрсетілімге шықты. Фильмнің түсірілімі $6 миллиондық бюджетке қарсы $46 миллион табыс әкелді. Фильм сыншылар тарапынан әртүрлі пікірлерге бөлінді. Олар режиссураны, сюжетін, кейіпкерін және жалпы жоспарын нашар деп бағаласа, актерлік шеберлігін, экшн-көріністерін және қызықты атмосферасын жоғары бағалады.

Сюжет

Квебектегі Корольдік Канадалық атты полициясының детективі Луис Берк өзінің серіктесін өлтірген маньякпен кездеседі: өзін "Сандман" деп атайтын психопаттық серийлі кісі өлтіруші. Берк Лос-Анджелестегі тастап кетілген үйді іздестіреді, онда төбеден ілінген бірнеше денеге тап болады, содан кейін оған Сандман шабуыл жасайды. Берк Сандманды кеудесіне бірнеше рет атып, оны өлтіреді. Он алты айдан кейін Берк Калифорниядағы Харрисон мемлекеттік түрмесіндегі бірнеше кісі өлтіруді тергеу үшін губернатор жинаған арнайы топқа қосылады. Берк тұтқын ретінде көрінеді, ал адвокаты Аманда Бекет оның әйелі рөлін сомдайды. Берк жасырын түрде мемлекеттік түрмеге түседі, онда ол өзінің камераласы Конефкемен және кеңсе қызметкері Хокинспен дос болады. Берк Хокинсті бандиттермен қақтығыстан құтқарып қалғанмен, ол да, Конефке де соңғы қазалар туралы сөйлемейді. Берк соңғы құрбанның камераласы Барреттті таба алады, ол да медпунктте жұмыс істейді, бірақ ол да сөйлесуден бас тартады. Берк оған қауіп төндірген кезде, Барретт не болып жатқанын білмейтінін, бірақ күзетшілердің қатысы бар екенін және "сырттан келген адам" бар екенін айтады. Ол Беркті Престпен сөйлесуге жібереді, ол оған жазба бөлмесінің кілтін береді. Берк жазба бөлмесінен Барреттің өлім куәлігін табады, ол кодтармен жабылған. Ол Бекетке кодтарды жібереді және оны жасөспірім хакер Тисдейлмен байланыстырады, ол кодтардың медпункттен келгенін анықтайды. Пріст пен Хокинстің көмегімен Берк медпунктке кіреді және "медициналық қалдықтар" деп белгіленген бірнеше қорапты табады, олардың ішінде адам мүшелері толы. Кейін жаңа тұтқын келеді; Берк оның Сандман екенін білгенде қорқады. Сандман Беркті таниды және оны қысқаша ұстап алады; Беркті өлтірудің орнына, Сандман тұтқындарға Берктің полицей екенін ашады. Осы уақытта Бекетт пен Тисдейл компьютерден тапқан кодты шешеді, онда тұтқындардың идентификациялық нөмірлері, содан кейін олардың қан тобы бар. Тізімдегі тұтқындардың ешқайсысының есірткімен байланысты қылмыстары жоқ, олардың көпшілігі жас, бірінші рет қылмыс жасағандар. Барлық жеке нөмірлер өлтірілген тұтқындарға сәйкес келеді. Бекетт оны "жою тізімі" деп атайды және Беркке тізімдегі келесі адам екенін ескертеді. Кейін Бекет штаттың бас прокуроры Том Воглер өткізген кешке қатысады. Бекет өзінің басшысы Бен Кинді кісі өлтіруге жауапты деп санайды және Воглерге өзінің теориясын айтуға дайындалады. Алайда, ол мұны жасамақшы болғанда, оған Тисдейл телефон шалып, кісі өлтірудің артында тұрған адам - Воглер екенін айтады. Воглер қаруын шығарып, Бекетке әйеліне бауыр трансплантациясы қажет болғанын айтады. Оның ақшасы мен ықпалы оны донорлар тізіміне жылдамдатуға жеткізбегендіктен, ол дені сау тұтқындарды мүшелері үшін өлтіруге сөз байластырды. Әйелі трансплантацияланғаннан кейін ол осы схеманы пайда үшін жалғастырды. Ол сондай-ақ Беркті өлтіру үшін Сандманды жібергенін айтады, өйткені Беркті басқа тұтқындар өлтіруге тым қиын болды. Әйелі күтпеген жерден бөлмеге кіргенде, Бекет қашып кетеді. Түрмеде Берк өзінің камерасынан қашып кетеді, ал Сандман тәртіпсіздік тудыру үшін барлық басқа камераларды ашады. Діни қызметкер мен Хокинс оған күзетшілерден қашуға көмектеседі; Хокинс жарақаттанады, бірақ діни қызметкер құтқарады, бірақ діни қызметкерді Сандман өлтіреді. Сценаның ең басты көрінісі - Сандман мен Берк арасындағы жанжал, ол тұтқындардың көз алдында өтеді. Басында Сандман күресті жақсырақ алады, бірақ ол Беркті тастау үшін қазандықтың есігін ашқанда, Берк Сандманды отқа лақтырып, жағдайды өзгертеді. Алайда, Сандман қазаннан шығады, қатты күйді. Берк оны тағы да тепкілейді, бұл жолы оны бағанаға кері қарай соғады, онда оның басы клапан сабағына ілінеді. Осы өлімге әкелетін жарақатқа қарамастан, Сандман Беркке: "Сен мені өлтіре алмайсың, Берк. Мен - Сандман" деп жазған. Берк Сандманның басын айналдыра жауап береді; клапан сабағы Сандманның миына зақым келтіріп, ақырында оны өлтіреді. Тұтқындар Беркке түрмеден шығуға рұқсат береді, ол Хокинс пен Бекеттпен қайта қосылады.

Detective Louis Burke of the Royal Canadian Mounted Police from Quebec confronts the maniac that killed his partner: a psychopathic serial killer who calls himself "The Sandman". Burke searches an abandoned house in Los Angeles, where he comes across a series of bodies hanging from the ceiling, and is then attacked by the Sandman. Burke shoots the Sandman several times in the chest, apparently killing him. Sixteen months later, Burke joins a task force assembled by the governor to investigate a series of murders in the Harrison State Prison in California. While Burke poses as an inmate, attorney Amanda Beckett acts as his wife. Burke goes undercover and is interned in the state penitentiary, where he befriends his cellmate Konefke and clerk Hawkins. Despite Burke saving Hawkins from a confrontation with a gang, neither he nor Konefke will talk about the recent murders. Burke is able to track down Barrett, the cellmate of the most recent victim, who works at the infirmary, but he also refuses to talk. When Burke threatens him, Barrett reveals that he doesn't know what's going on, but that the guards are involved and that there is an "outside man." He sends Burke to talk to Priest, who gets him a key to the records room. In the records room, Burke finds Barrett's death certificate covered in codes. He feeds the codes to Beckett and connects her with a teenage hacker, Tisdale, who determines the codes come from the infirmary. With help from Priest and Hawkins, Burke breaks into the infirmary and finds several boxes labeled "medical waste" that are actually full of human organs. Later, a new inmate arrives; Burke is horrified to find that it's the Sandman. The Sandman recognizes Burke and briefly apprehends him; instead of killing Burke, the Sandman reveals to their fellow prisoners that Burke is a cop. Meanwhile, Beckett and Tisdale decipher a code they find in the computer, which comprises prisoner identification numbers followed by their blood type. None of the inmates on the list have drug related crimes, and they are mostly young, first time offenders. All of the ID numbers match those of prisoners who have been murdered. Beckett identifies it as a "hit list", and tips off Burke that he's next on the list. Later, Beckett attends a party hosted by the state's attorney general, Tom Vogler. Beckett believes that her boss, Ben Keane, is responsible for the murders, and prepares to tell Vogler of her theory. However, just as she is about to do so, she receives a call from Tisdale, who tells her that the man behind the murders is in fact Vogler. Vogler produces a gun and reveals to Beckett that his wife needed a liver transplant, and when it turned out that even his money and influence couldn't move her up the donor list in time, he created a conspiracy to murder healthy prisoners for organs. After his wife's transplant, he continued the scheme for profit. He also reveals that he sent the Sandman to assassinate Burke, because Burke was too hard for the other inmates to kill. When his wife unexpectedly enters the room, Beckett escapes. In the prison, Burke escapes his cell and the Sandman opens all the other cells to create a riot. Priest and Hawkins help him evade the guards; Hawkins is injured but saved by Priest, but Priest is then killed by the Sandman. The scene culminates in a showdown between Sandman and Burke with the inmates looking on. At first, the Sandman gets the better of the fight, but when he opens the door to the boiler room to throw Burke into it, Burke turns the tables by kicking the Sandman into the flames. However, the Sandman emerges from the boiler, grossly burned. Burke kicks him again, this time sending him careering backward into a pillar, where his head is impaled on a valve stem. Despite this mortal injury, stuck to the valve, the Sandman continues to taunt Burke: "You can't kill me, Burke. I'm the Sandman." Burke responds by twisting the Sandman's head around; the valve stem inflicts damage on the Sandman's brain, finally killing him. The inmates quietly allow Burke to leave the prison, where he is reunited with Hawkins and Beckett.

Жазу және әзірлеу

Фильм бастапқыда "Dusted" деп аталған.

Түсірілім

Фильм түсірілімі 1989 жылдың тамызында басталды.

Кассалық жинақ

Фильм прокатта күшті дебют жасады, алғашқы апта соңында 5 миллион доллар жинап, 3-орынға тұрды. Отандық прокатта ол 16 миллион доллардан астам табыс тапты.

Сыни жауап

Metacritic-те фильмнің салмақты орташа бағасы 9 сыншының пікіріне сүйене отырып, 100 балдан 34 балды құрайды, бұл "көбінесе жағымсыз пікірлер" екенін көрсетеді.