Кіріспе

Алотенанго (Alo tenamitl co; аудармасы "тотықтардың қабырғасында") (вариация: Atchalan) – Гватемаланың Сакатепекес департаментіндегі қала және муниципалитет. 2018 жылғы халық санауы бойынша қалада 23 358 адам тұрады. Муниципалитет төрт округтен тұрады және Эскуинтла тас жолында (Ұлттық тас жол 14) орналасқан. Алотенанго – аңғарда орналасқан ладино кофе орталығы, генерал Юсто Руфино Барриостың либералдық режимі (1873–1885) кезінен бері қалыптасқан.

Тарих

Пополь Вух бойынша, қала Вукук Каквикс деп еске алынады. Алотенанго қауымы бастапқыда қазіргі елді мекеннен оңтүстікке қарай 3-4 шақырым қашықтықта өркендеген, бүгінде Канделярия шаруашылығы деп белгілі. Бұл елді мекен 1524 жылы испандықтар Алотенангоға келгенге дейін құрылған. 1540 жылдары епископ Франсиско Маррокин Гватемаланың орталық аңғарындағы діни қызмет аймағын Уағыздаушылар ордені мен Францискан ордені арасында бөліп, соңғысына Алотенанго куратосын және тағы басқаларын берді. Діни және мемлекеттік билік бөлек болмағандықтан, курато аймағы аңғардың географиялық шектеріне ауыстырылды. Осылайша, Алотенанго аңғары Гватемала аңғарымен – яғни, шығысында Антигуа Гватемала, солтүстігінде Чимальтенанго аңғары, ал оңтүстігінде және батысында Эскуинтла провинциясымен шектелді. 1881 жылы француз жазушысы Эженио Дюссаусэ сол кезде жақсы зерттелмеген жанартауға көтерілді. Бірінші кезекте, ол көтерілуге рұқсат алу үшін Сакатепекез губернаторына жүгінуі керек болды, ол Алотенанго мэріне хат жазып, зерттеуші және оның серігі Тадео Трабаниноға көмектесетін жетекшілерді табуын сұрады. Олар сол уақытта зерттелмеген орталық шыңға шығуды жоспарлады, бірақ жетекші таба алмады және 1880 жылы жарылған белсенді конусқа көтерілуге мәжбүр болды. Алотенанголық Рудесиндо Зуль ғана көмектесуге келісті, бірақ Фуэго және Акатенанго жанартауларын бөлетін қыратқа дейін ғана, себебі қала тұрғындары тауға тым қорқып, құрметпен қарады және одан әрі өтуге батыл болмады. Археолог Альфред Персиваль Модслей өзінің «Гватемалаға бір көзқарас» атты кітабында Фуэго жанартауына жасаған экспедициялары туралы айтады. Екінші экспедициясы 1892 жылдың 1 қаңтарында Алотенангодан басталды, ол оны былай сипаттады:

Мәдениет

Муниципалитетте францискандық монастырь мен үлкен шіркеу орналасқан. Үлкен лашық сот үйі ретінде пайдаланылды; құмды алаңда сенбілік базар өткізіледі. Көптеген адамдар какчикель шаруалары, бұрын тек какчикель тілінде сөйлеген, бірақ қазір көбінесе испан тілінде сөйлейді. Басқа тарихшылар бұл қалада науа тілінде сөйлейтін пипильдердің ұрпақтары тұрады дейді, олар Эл Сальвадордың батыс бөлігінде өмір сүретін ежелгі халық. Некеде тұрған жұбайлар бірнеше бала дүниеге келгеннен кейін ғана әкесінің үйіне (патрилокалды) жататын кеңейтілген отбасынан шығады. Капетильо шаруашылығы 18 ғасырда испан корольдік қазынашысы Хуан Антонио Капетильо құрған. Жеті кабальерадан тұратын әртүрлі учаскелерден құралған ол 1875 жылға дейін қант қамысын ғана өсірді. 1875 жылы Хосе Мариано Родригес шаруашылықты сатып алып, кофе өсіруді бастады. Сол жылы түскен кіріс 2800 песоны құрады, ал 1878 жылы 12000 песоға дейін өсті. 1880 жылы 200 000 кофе ағашы, диірмен және 25 000 песо кіріс болды. Капетильо кофесі 1915 жылғы Әлемдік көрмеде кофе бойынша жалғыз Ұлы жүлдеге ие болды.

Климат

Алотенангода қоңыржай климат (Кёппен климаттық жіктелімі Cwb).

Географиялық орналасуы

Қала Агуа вулканына шығудың бастапқы нүктесі болып табылады, және департаменттегі көптеген орындар сияқты, қаланың тікелей шығысында биіктеп тұрады. Алотенангодан Волькан де Фуэгоға тікелей шығуға да болады. 14-ші ұлттық тас жол Алотенангоны солтүстіктегі Антигуа Гватемала және оңтүстіктегі Эскуинтла қалаларымен жалғастырады.