Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алотенанго (Alo tenamitl co; аудармасы "тотықтардың қабырғасында") (вариация: Atchalan) – Гватемаланың Сакатепекес департаментіндегі қала және муниципалитет. 2018 жылғы халық санауы бойынша қалада 23 358 адам тұрады. Муниципалитет төрт округтен тұрады және Эскуинтла тас жолында (Ұлттық тас жол 14) орналасқан. Алотенанго – аңғарда орналасқан ладино кофе орталығы, генерал Юсто Руфино Барриостың либералдық режимі (1873–1885) кезінен бері қалыптасқан.
Alotenango (Alo tenamitl co; translation "in the wall of the parrots") (variation: Atchalan) is a town and municipality in the Guatemalan department of Sacatepéquez. According to the 2018 census, the town has a population of 23,358. The municipality consists of four wards and is situated on the Escuintla road (National Highway 14). Located in a valley, Alotenango is a Ladino coffee center, since the times of general Justo Rufino Barrios liberal regime (1873–1885).
Тарих
Пополь Вух бойынша, қала Вукук Каквикс деп еске алынады. Алотенанго қауымы бастапқыда қазіргі елді мекеннен оңтүстікке қарай 3-4 шақырым қашықтықта өркендеген, бүгінде Канделярия шаруашылығы деп белгілі. Бұл елді мекен 1524 жылы испандықтар Алотенангоға келгенге дейін құрылған. 1540 жылдары епископ Франсиско Маррокин Гватемаланың орталық аңғарындағы діни қызмет аймағын Уағыздаушылар ордені мен Францискан ордені арасында бөліп, соңғысына Алотенанго куратосын және тағы басқаларын берді. Діни және мемлекеттік билік бөлек болмағандықтан, курато аймағы аңғардың географиялық шектеріне ауыстырылды. Осылайша, Алотенанго аңғары Гватемала аңғарымен – яғни, шығысында Антигуа Гватемала, солтүстігінде Чимальтенанго аңғары, ал оңтүстігінде және батысында Эскуинтла провинциясымен шектелді. 1881 жылы француз жазушысы Эженио Дюссаусэ сол кезде жақсы зерттелмеген жанартауға көтерілді. Бірінші кезекте, ол көтерілуге рұқсат алу үшін Сакатепекез губернаторына жүгінуі керек болды, ол Алотенанго мэріне хат жазып, зерттеуші және оның серігі Тадео Трабаниноға көмектесетін жетекшілерді табуын сұрады. Олар сол уақытта зерттелмеген орталық шыңға шығуды жоспарлады, бірақ жетекші таба алмады және 1880 жылы жарылған белсенді конусқа көтерілуге мәжбүр болды. Алотенанголық Рудесиндо Зуль ғана көмектесуге келісті, бірақ Фуэго және Акатенанго жанартауларын бөлетін қыратқа дейін ғана, себебі қала тұрғындары тауға тым қорқып, құрметпен қарады және одан әрі өтуге батыл болмады. Археолог Альфред Персиваль Модслей өзінің «Гватемалаға бір көзқарас» атты кітабында Фуэго жанартауына жасаған экспедициялары туралы айтады. Екінші экспедициясы 1892 жылдың 1 қаңтарында Алотенангодан басталды, ол оны былай сипаттады:
According to the Popol Vuh, the town is mentioned as Vucuc Caquix. The community of Alotenango grew up originally 3 to 4 kilometers south of the current settlement which today is the Candelaria farm. This settlement was established before the Spanish arrived in Alotenango in 1524. In the 1540s, bishop Francisco Marroquín split the religious coverage of the Guatemala central valley between the Order of Preachers and the Franciscans, getting to the latter the Alotenango curato, among others. Given that there was not a separation of Church and State, the curato division was transferred into the geography of the valley; thus, the Alotenango valley was delimited by the Guatemala valley – that is, Antigua Guatemala to the east, Chimaltenango valley to the north, and the Escuintla Province to the south and west. In 1881, French writer Eugenio Dussaussay climbed the volcano, then practically unexplored. First, he needed to ask for permission to climb to Sacatepéquez governor, who gave him a letter for Alotenango major asking him for guides to help the explorer and his companion, Tadeo Trabanino. They wanted to climb the central peak, unexplored at the time, but could not find a guide and had to climb to the active cone, which had had a recent eruption in 1880. His guide, Rudecindo Zul, from Alotenango, was the only one to offer to help, but only to the saddle that divides Fuego from volcán Acatenango, as the townspeople feared and respected the mountain too much to go beyond that point. Archeologist Alfred Percival Maudslay, in his book A Glimpse at Guatemala, tells about his expeditions to volcán de Fuego. The second one took place on 1 January 1892, from Alotenango, and he described it as follows:
Мәдениет
Муниципалитетте францискандық монастырь мен үлкен шіркеу орналасқан. Үлкен лашық сот үйі ретінде пайдаланылды; құмды алаңда сенбілік базар өткізіледі. Көптеген адамдар какчикель шаруалары, бұрын тек какчикель тілінде сөйлеген, бірақ қазір көбінесе испан тілінде сөйлейді. Басқа тарихшылар бұл қалада науа тілінде сөйлейтін пипильдердің ұрпақтары тұрады дейді, олар Эл Сальвадордың батыс бөлігінде өмір сүретін ежелгі халық. Некеде тұрған жұбайлар бірнеше бала дүниеге келгеннен кейін ғана әкесінің үйіне (патрилокалды) жататын кеңейтілген отбасынан шығады. Капетильо шаруашылығы 18 ғасырда испан корольдік қазынашысы Хуан Антонио Капетильо құрған. Жеті кабальерадан тұратын әртүрлі учаскелерден құралған ол 1875 жылға дейін қант қамысын ғана өсірді. 1875 жылы Хосе Мариано Родригес шаруашылықты сатып алып, кофе өсіруді бастады. Сол жылы түскен кіріс 2800 песоны құрады, ал 1878 жылы 12000 песоға дейін өсті. 1880 жылы 200 000 кофе ағашы, диірмен және 25 000 песо кіріс болды. Капетильо кофесі 1915 жылғы Әлемдік көрмеде кофе бойынша жалғыз Ұлы жүлдеге ие болды.
The municipality is home to a Franciscan monastery and a large church. A large hut has been used as a courthouse; the sandy plaza holds a Sunday market. Most of the people are peasant Cakchiquel who once spoke only Cakchiquel but now mainly speak Spanish. Other historians believe the town is inhabited by descendants of Nahua speaking Pipils, an indigenous people who live in western El Salvador. Married couples leave their patrilocal extended household only after several children are born. The Capetillo farm was developed in the 18th century by Spanish Royal Treasurer Juan Antonio Capetillo. Formed from different lots totaling seven caballertas, it only grew sugar cane until 1875. The farm was purchased by Jose Mariano Rodriguez in 1875, and he began coffee cultivation. Revenue generation figures for that year were 2,800 pesos, increasing to 12,000 pesos in 1878. In 1880, there were 200,000 producing coffee trees, a mill, and 25,000 pesos of revenue. Capetillo coffee was awarded the only Grand Prize for Coffee at the 1915 Universal Exhibition.
Климат
Алотенангода қоңыржай климат (Кёппен климаттық жіктелімі Cwb).
Alotenango has a temperate climate (Köppen climate classification Cwb).
Географиялық орналасуы
Қала Агуа вулканына шығудың бастапқы нүктесі болып табылады, және департаменттегі көптеген орындар сияқты, қаланың тікелей шығысында биіктеп тұрады. Алотенангодан Волькан де Фуэгоға тікелей шығуға да болады. 14-ші ұлттық тас жол Алотенангоны солтүстіктегі Антигуа Гватемала және оңтүстіктегі Эскуинтла қалаларымен жалғастырады.
The town is the starting point for the ascent of Volcán de Agua which like most other places within the department looms above to the immediate east of the town. There is also a direct ascent available for Volcán de Fuego from Alotenango. National Highway 14 connects Alotenango to the cities of Antigua Guatemala in the north and Escuintla in the south.