Кіріспе
Американдық күйме жүргізуші және зерттеуші полковник Норман Дэйн Воган (18 желтоқсан 1905 - 23 желтоқсан 2005) – американдық күйме жүргізуші және зерттеуші. Оның алғашқы даңқы адмирал Бердтің Оңтүстік полюске алғашқы экспедициясына қатысуымен байланысты. Сонымен қатар, ол Екінші дүниежүзілік соғыста іздеу-құтқару жасағының құрамында, Олимпиада және Идитарод күйме жарысы сияқты спорттық жарыстарда, және үш Президенттік іс-шараларда күйме командаларын кәсіби түрде басқарды.
Colonel Norman Dane Vaughan (December 18, 1905 – December 23, 2005) was an American dogsled driver and explorer whose first claim to fame was participating in Admiral Byrd's first expedition to the South Pole. He also ran dog teams in a professional capacity as part of a search and rescue unit in World War II, in sporting events like the Olympics and the Iditarod Trail Sled Dog Race, and in three Presidential Inauguration ceremonies.
Антарктида және Екінші дүниежүзілік соғыс
Вон 1905 жылдың 18 желтоқсанында Массачусетс штатындағы Салем қаласында бай тері өңдеуші және аяқ киім өндірушінің ұлы болып дүниеге келді. Жастық шағында ол ғасыр басындағы полярлық саяхатшылардың әңгімелеріне қызығушылық танытты. 1928 жылы адмирал Ричард Берд Антарктидаға экспедиция ұйымдастырғанын естігенде Гарвард университетін тастап кетті. Адмирал Бёрд оны 1928-1930 жылдардағы экспедицияға қабылдады және ақырында континенттегі бір тауға оның есімін қойды. Вон 1930 жылы «Оңтүстік полюсте Бердпен» атты деректі фильмінде пайда болды. 1994 жылы 88 жасында Вон 10 302 фут (3150 метр) биіктіктегі Воган тауына шығу экспедициясына қатысты. 2005 жылдың желтоқсан айында 100 жылдық мерейтойын тойлау үшін қайта оралу жоспарлары қаржы жетіспеуіне байланысты тамыз айында күшін жойды. Оның жарнамалық кампаниясының жарқын сәті 2005 жылдың 10 мамырында Джей Леномен бірге «The Tonight Show» бағдарламасына қатысуы және «Los Angeles Times» газетінде жарық көрген толық беттік мақаласы болды. Ол 2006 жылы қайта оралуды жоспарлаған, бірақ жоспарланған күннен алты ай бұрын дүние салды. 1932 жылы Нью-Йорк штатының Лейк-Плэсид қаласында өткен қысқы Олимпиада ойындарында спринтте күш көрсетуде бақ сынасты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Вон АҚШ Әскери Әуе Күштерінің Іздеу және құтқару қызметінде иттермен жүретін шана жүргізушісі болып жұмыс істеді, полковник шеніне жетіп, Гренландияда көптеген құтқару операцияларына қатысты. Ол сонымен қатар Корея соғысының қатысушысы болды.
Алясканың құмаршысы
68 жасында Воган Аляскаға көшіп барды. Банкрот болып, ажырасқан ол өмірін қайта құрып, 13 Идитарод жарысына қатысып, 1977 жылы Президенттік инаугурация парадында «көзге түсіп», өзі қабылдаған штатының өкілі ретінде мұз шаналарымен келді. 1981 және 1985 жылдары ол аляскалық өкілдігімен бірге парадқа ресми түрде қатысты. Антарктидада оның атымен тау аталды. 1997 жылы ол 1925 жылы Ном қаласын дифтерия эпидемиясынан құтқарған сарысуды еске алу үшін жыл сайынғы Норман Воган сарысу жеткізу жарысын ұйымдастырды. Одан кейін төртінші әйелі, бұрынғы Каролин Мюгге, ол да Идитародқа қатысқан, сондай-ақ бұрынғы некелерінен туған ұлы мен қызы қалды. 2005 жылдың 18 желтоқсанында 100 жылдық мерекесінде 100-ден астам достары мен туыстарының арасында шампан ішіп, өмірінде алғаш рет спирттік сусын ішті, себебі анасына 100 жасқа толғанға дейін ішпейтінін уәде берген еді. Бес күннен кейін ол 2005 жылдың 23 желтоқсанында Анкоридж қаласындағы Провиденс Аляска медициналық орталығында сағат 10:30 шамасында қайтыс болды. Оның жанында әйелі мен бірнеше жақын достары болды.