Кіріспе
Бахаи діні ғылым мен дін арасында үйлесім немесе бірлік бар екенін және нағыз ғылым мен нағыз дін ешқашан қақтығыса алмайды деп үйретеді. Бұл принцип Бахаи кітаптарындағы түрлі мәлімдемелерде түбірленген. Кейбір ғалымдар ғылым философиясының идеялары Бахаи көзқарасымен үндесетінін айтты. Сонымен қатар, ғалымдар Бахаилердің діни кітаптарды әдеби мағынада түсіндіруі, сөздік мағынада емес, ғылыми жаңалықтармен үйлесуге көмектеседі деп атап өтті. Бахаи қауымдастығы мен басшылығы да ғылым мен дін туралы өз ілімдерін қоғамды жақсарту мақсатында қолданды, мысалы, білім беру және технологияны ұсыну арқылы.
The Bahá'í Faith teaches that there is a harmony or unity between science and religion, and that true science and true religion can never conflict. This principle is rooted in various statements in the Bahá'í scriptures. Some scholars have argued that ideas in the philosophy of science resonate with the Bahá'í approach. In addition, scholars have noted the Bahá'í view of interpreting religious scriptures symbolically rather than literally as conducive to harmony with scientific findings. The Bahá'í community and leadership have also applied their teachings on science and religion with the goal of the betterment of society, for instance by providing education and technology.
Ғылым мен діннің үйлесімділігі қағидасы
Ғылымның (немесе ақыл-ойдың) және діннің (немесе сенімнің) үйлесімділігі қағидасы, 1910 жылдан 1913 жылға дейінгі 'Абдул-Баханың Батысқа жасаған сапарларынан бастап, шындықтың бірегейлігі туралы көзқарастың кеңейтілуі ретінде, ақыл-ой және рухани әдістермен тәуелсіз зерттеулер арқылы зерттелуі тиіс. Бұл қағида он жыл бұрын Антон Хаддад пен Мырза Әбу Фадлдың бірлесіп құрастырған жинағында, олардың жеке пікірлерімен бірге талқыланған болатын, және кейіннен американдық бахайлар тарапынан қабылданды. Саиди ғылым мен Бахаи діні арасындағы қарым-қатынасты, сондай-ақ Бахаи дініндегі ақыл-ойының маңыздылығын "оның негізгі рухани қағидаларының бірі" деп сипаттайды. Бахаи дінінің ғылымға қатысты көзқарасы ғылым процесін мойындауға баса назар аудару ретінде қорытындыланды, бірақ ол "ғылыми әдіспен" ғана шектелмейді, құндылықтар мен қоғамдық таңдаулардың, түсініктердің жиынтығынан ажыратылмайды, және әрқашан жақсартуға ашық тұжырымдарға сенім емес, ғылым процесінің кемшіліктеріне күмән келтірмейді, себебі оған діннің күшті ықпалы тиюі мүмкін қазіргі түсініктер мен жағдайлар әсер етеді. 'Абдул-Баха материалистік ғалымдарды әжуалап, қызықты әңгімелер айтқан. Алайда, Фелпстің сөзіне сүйенсек, ол діни кітаптарды сөзбе-сөз қабылдаған дін өкілдерін ең қатал сынаған, олардың "әртүрлі діни қауымдастықтар арасында немесе ғылым мен дін арасындағы көптеген қақтығыстардың себебіне айналғанын" айтқан.
Қолданбалар
Басқалары ғылым мен дін арасындағы қарым-қатынастың дамудың практикалық көріністерінде қарастырды. Мэтью Вайнберг пен Арбаб, Боику және Забихи Магдадам, дін мен ғылымның өзара әрекеттесуін қамтитын, жергілікті маңызы бар прогреске қатысудың әлеуметтік жағдайларын қарастырды. Бахаи ілімінің ғылым мен дінге әсері 1870 жылдарға дейін діннің іс-әрекетінде көрініс тапқан. Ғалымдар Филип Боику және Сиямак Забихи Магдадам бахаилердің білім беруге қатысты көзқарасын осы діннің ілімімен тікелей байланысты деп атап көрсетті, бұл Ирандағы алғашқы бахаи мектептерінің пайда болуына әкелді. Боику мен Забихи Магдадам Ирандағы бахаи тәжірибесін еске түсіріп, қыздарды оқытуға бағытталған ерте мектептердегі білім беруді айтты, сондай-ақ Аниса, ФУНДАЕК және Негізгі оқу бағдарламасы сияқты үш үлгіні жасады. Бұл үлгілердің барлығы оқытудың тікелей қолданысын қамтиды және тек жеке адам, қоғамдағы жеке адам және бүкіл қоғам мен жаһандық қауымдастықтағы барлық адамдар арасындағы қолданыс айырмашылығымен ерекшеленеді. ХХ ғасырдың басында Бахаи діні АҚШ-та кеңінен тараған кезде Бахаи қауымы нәсілдік мәселеге басқа бахаи қағидасы – адамзаттың бірлігі – тұрғысынан қарады. Бұл қағида бұрын айтылған, бірақ 1912 жылы Абдул-Баханың американдық аудитория алдында сөйлеген сөздерінде одан әрі нақтыланды. Расаралық бірлік идеясы алдағы онжылдықтардағы көптеген ғалымдардың көзқарасына қайшы келді және бір кезде үкіметтік саясатта эвгениканы американдық аборигендерге, африкалық текті адамдарға және жалпы түсті адамдарға қарсы заңдық шара ретінде қолдау тапты. Бұл ақ қоғамның стандарттарына сәйкес келіп, Германияда нацистер кезінде дінге тыйым салу сияқты басқа елдерде де орын алды. Алайда, американдық бахаи қауымы сол кездегі ғалымдардың ой-пікірлерін сынамай, ғылыми нәсілшілдікке қарсы шыққан азшылық ғалымдардың көзқарасын қолдады. 1925 жылы американдық бахаи жасы Марион Карпентер: «Бүгінгі әлемге Бахаулланың ілімі дін немесе ғылым емес, дін мен ғылымның үйлесімі, сенім мен ақыл-ойдың бірігуі» деген сөздерін айтты. Америкалық ғалым Герберт Миллер 1926 жылы Кливлендте бахаилар ұйымдастырған Дүниежүзілік бірлік конференциясында расаралық бірлікті қорғады. Жоба сарапшысы Мэтью Вайнберг Үндістан, Уганда және Бразилиядағы «Жаһандық өркендеуді зерттеу институты» (ISGP) – «Бахаи халықаралық қауымдастығымен бірлесіп жұмыс істейтін коммерциялық емес ұйым» – пайдаланбаған әлеуметтік-экономикалық даму жағдайларын сипаттады. Үндістанда жобаға қатысушылар дін мен ғылымның өзара әрекеттесуін дамытты. Бұл тәжірибе қатысушылардың көпшілігі тарапынан қолдау тапты, ал Үндістанның Ұлттық Рухани Ассамблеясы 2001 жылы «Ғылым, дін және даму туралы әңгімені ілгерілету жөніндегі хатшылықты» құрды. Олар 2004 және 2007 жылдары бірнеше рет кездесіп, одан әрі жұмысын жалғастырды. Угандада 2001 жылы IGSP-мен жұмыс істеу кезінде Уганда президенті Ювери Мусевени «әйелдер мен ерлердің теңдігін, кедейлікті жеңілдетуді және жемқорлықтың қалыптасқан үлгілерін жеңу арқылы» әлеуметтік бірлікті нығайту жұмысын қолдады. Материалистік көзқарас жеке өзі жеткіліксіз болып көрінді. Бразилияда 2001 жылы да бір іс-қимыл бағдарламасы басталып, семинарлар өткізілді және жүйені талдауды әзірлеу үшін топ құрылды, кітап жарияланды және бір уақытта кейбір жергілікті қауымдастықтарда «Оқу орталықтарында» және пилоттық жоба ретінде қолданылды. Бірақ топты ілгерілету үшін жұмысқа келесі құндылықтармен қарау қажет болды: «Жаңа жолға шығу үшін батылдық керек – жылдам және радикалды іс-қимылдарды талап ететін мақтаншылық емес, кішіпейілділік пен даналықпен үйлестірілген батылдық. Бұл жеке және ұжымдық өзгерістердің динамикасы толық қарастырылатын ортаны қажет етеді; өсу мен өзгерістердің органикалық екенін, олардың біртіндеп және баяу болатынын, олардың үнемі әрекет етуді, бағалауды және зерттеуді қажет ететінін түсінуді қажет етеді; және мұндай трансформацияны жүзеге асыру кезінде адам сәтсіздіктерді сіңіру мен жаңа жетістіктерге қол жеткізу арасындағы үнемі шиеленіске тап болады».
Ықпал
Әлеуметтанушы Майкл МакМаллен Америкадағы бахаилердің дінге айналғандарының ғылым мен дін арасындағы үйлесім туралы ілімді, олардың дәстүрлі ұйымдасқан діндерге көңілі қалғандықтарын және бахаилердің ғылымды дінді түсіндіру үшін пайдалануын, осы арқылы оны "глобалданған әлемде мағынаны түсіндіріп, дұрыс ететінін" бағалағанын анықтады, бұл прогрессивті аян туралы ілім арқылы аянға эволюциялық көзқарас ұсынады. Османдық зерттеулер бойынша постдокторант және Вильметте институтының оқытушысы Некати Алкан, мұсылман Абдулла Чевдеттің Бахаи дінінің және ғылым мен діннің үйлесімділігі туралы ілімнің реформа үлгісі ретіндегі ықпалына қараған, бірақ оны түрік мұсылман қауымы қабылдамаған жағдайды құжаттады.