Кіріспе

Уильям Ричард Шортен (12 мамыр 1967 жылы туған) – австралиялық саясаткер және бұрынғы кәсіподақ жетекшісі, 2022 жылдан бері Үкіметтік қызметтер министрі және Ұлттық мүгедектік сақтандыру схемасы (NDIS) министрі. Бұрын Шортен 2013 жылдан 2019 жылға дейін оппозиция жетекшісі және Австралия Еңбек партиясының (АЕП) төрағасы болды. 2007 жылдан бері Марибернонг сайлау округінің парламент депутаты (халық қалаулысы), Шортен 2010 жылдан 2013 жылға дейін Гиллард және Радд үкіметтерінде бірнеше министрлік лауазымдарды атқарды. Мельбурнда туған Шортен Монеш университетінде заңды оқыды. 1994 жылы Австралия жұмысшылар одағының (АЖО) ұйымдастырушысы болғанға дейін саясат және заң салаларында жұмыс істеді. 1998 жылы АЖО-ның Виктория филиалының бас хатшысы болып сайланды, ал 2001 жылы АЖО ұлттық бас хатшысы болды. Осы лауазымда Шортен 2006 жылы Биконсфилд кенінің құлауынан кейін келіссөздер жүргізуде маңызды рөл атқарды, бұл оны елге танымал етті. Шортен 2007 жылғы федералды сайлауда Марибернонг округінен парламент депутаты болып сайланды және бірден Парламенттік хатшы болып тағайындалды. 2010 жылғы сайлаудан кейін ол үкіметке көтеріліп, бастапқыда Қаржы министрінің көмекшісі, содан кейін Қаржылық қызметтер және зейнетақы министрі, және Джулия Гиллард үкіметінде Еңбек қатынастары министрі болып қызмет етті. Кевин Радд 2013 жылдың маусымында Гиллардты премьер-министр ретінде алмастырғаннан кейін, Шортен 2013 жылғы сайлауда Еңбек партиясы жеңілгенге дейін қысқа мерзімге Білім министрі болды. Радд саясаттан шыққаннан кейін, Шортен 2013 жылдың қазан айында өткен сайлауда Энтони Албанезді жеңіп, Еңбек партиясының төрағасы болды. Ол 2016 жылғы сайлауда Еңбек партиясын тартысты жеңіліске ұшыратты, содан кейін 2019 жылғы сайлауда күтпеген жеңіліске ұшыратты, одан кейін ол төрағалық лауазымынан кетіп, Албанез қарсылықсыз оның орнына сайланды. 2022 жылғы сайлауда Еңбек партиясы жеңіске жеткеннен кейін Шортен Үкіметтік қызметтер және Ұлттық мүгедектік сақтандыру схемасы (NDIS) министрі болып тағайындалды. Шортен – Еңбек партиясының оңшыл қанатындағы маңызды тұлға.

Туған жері және отбасылық тарихы

Шортен 1967 жылғы 12 мамырда Мельбурн қаласындағы Сент-Винсент ауруханасында Энн Розмари (құрметті әкесі Макграт) мен Уильям Роберт Шортеннің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның Роберт есімді егіз інісі бар. 2017–18 жылдарғы екі азаматтыққа қатысты дау кезінде жасалған мәлімдемеге сәйкес, Шортен 2006 жылға дейін тегі бойынша британдық азаматтығына ие болды, бірақ парламентке сайлану үшін одан бас тартты. Шортеннің анасы – университет оқытушысы және заңгер, Монаш университетінде докторлық диссертациясын қорғап, білім беру саласындағы аға оқытушы ретінде мансабын аяқтады. Ол өмірінің кейінгі кезеңінде заң факультетін бітіріп, алты жыл бойы адвокат ретінде жұмыс істеді. Ол Баларат қаласынан шыққан, Виктория алтын асыру кезеңінде келген «ирланд-австралиялықтардың ұзақ тізімінен» тараған. Шортеннің әкесі Англияның Тайнсайд қаласында туған теңіз инженері болды. Австралияға көшіп келгеннен кейін Мельбурн қаласындағы Ярра өзеніндегі Дьюк және Орр құрғақ доктерінде менеджер болып жұмыс істеді, онда ол кәсіби одақтардың жетекшілерімен жиі байланыста болды. Шортеннің ата-анасы 1988 жылы ажырасып, әкесі бірнеше жылдан кейін қайта үйленді. Кейіннен ол әкесінен алыстады, ол 2000 жылы қайтыс болды.

Балалық шақ

Шортен Мельбурнның оңтүстік-шығысында, Хьюсдейлде өсті. Көздер Шортеннің балалық шағындағы үйі Нейрим-роудта орналасқанымен келіседі, бірақ оның Муррумбинада немесе Хьюсдейлде болған-болмағаны туралы пікірлер екіұшты. Шортеннің өзінің кітабында бұл Хьюсдейл екені нақтыланды. Ол Мальверн Исттегі Сент-Мэри католик бастауыш мектебіне қатысты. Оған және оның бауырына Де Ла Сал колледжіне стипендия ұсынылған, бірақ анасы оларды Кьюдегі Ксавьер колледжіне жіберуді жөн көрді. Олар 1977 жылы колледждің кіші бөлімшесі – Костка залына баруды бастады. Шортен 1984 жылы, мектептегі соңғы жылында, штаттық дебат командасына ілікті. Ол фехтование спортында өте жақсы нәтижелер көрсетіп, 15 жасқа дейінгілер арасында сабыр түрі бойынша штат чемпионы атанды.

Университет

1985 жылы Шортен Монаш университетінде оқуға түсті, 1989 жылы өнер бакалавры, ал 1992 жылы заң бакалавры дәрежесін алды. Ол студенттік саясатқа белсенді қатысты, университеттің ALP клубында да, «Жас еңбек» партиясында да өкілдік етті. Ол «Жас еңбек» партиясының оңшыл фракциясы Network құруға көмектесті; 1986 жылы ол «Жас еңбек» партиясын солшылдардан алғаш рет өзінің бақылауына алды. Шортен университеттегі алғашқы жылдары қысқа мерзімге қасапханада жұмыс істеді, сондай-ақ 1985 жылдан 1986 жылға дейін Австралия армиясының резервінде қатарлы сарбаз болды. Ол сенатор Гарет Эванстың кеңсесінде ерікті болып жұмыс істеді, ал 1988 жылғы Виктория штаты сайлауынан кейін Виктория үкіметінің министрі Нил Поуптың жастар мәселелері жөніндегі кеңесшісі болып тағайындалды. 1990 жылы ол бір жыл демалысқа шықты, алғаш рет шетелге саяхаттап, Орталық Еуропаны аралады. Содан кейін ол Австралия театр және ойын-сауық қызметкерлерінің қауымдастығының штаттық бөлімшесін басып алуға жасалған Network-тің сәтсіз әрекетіне қатысты.

Еңбек қозғалысы

Мектепті бітіргеннен кейін Шортен жиырма ай бойы Морис Блэкберн Кэшмен фирмасында адвокат болып жұмыс істеді. 1994 жылы ол Австралия жұмысшылар одағында (АЖО) ACTU-ның ұйымдастыру жұмыстары бағдарламасы бойынша стажер-ұйымдастырушы ретінде кәсіподақ қызметін бастады. 1998 жылы ол Виктория штатының хатшысы болып сайланды. Оның хатшы ретіндегі қызметі одақтың құрылымын реформалаумен ерекшеленді. 2001 жылы Шортен АЖО-ның ұлттық хатшысы болып сайланды және 2005 жылы қайта сайланды. Ол 2007 жылдың тамызында АЖО Виктория штатының хатшысы қызметінен кетті. Ол Еңбек партиясының белсенді мүшесі болды және 2011 жылға дейін партияның ұлттық атқару комитетінің, сондай-ақ Виктория филиалының әкімшілік комитетінің мүшесі болды. Ол сондай-ақ Австралия зейнетақы қорының (қазіргі Австралиялық Супер) және Виктория қорларын басқару корпорациясының директоры болды. 2005 жылдың желтоқсанынан 2008 жылдың мамырына дейін ол Виктория Еңбек партиясының төрағасы болды. Ол сондай-ақ Австралия кәсіподақ кеңесі атқару комитетінің мүшесі болды. 2006 жылдың басына дейін GetUp.org.au басқармасында қызмет етті. АЖО ұлттық хатшысы болған кезінде Шортен 2005 жылы АЖО мен ANPA арасындағы келісімнен кейін Австралия нетбол ойыншылары қауымдастығының (ANPA) уақытша бас директоры болды. Шортен сонымен қатар Австралия крикетшілер қауымдастығының кеңесші кеңесінде де қызмет етті.

Саясатта

1996 жылғы федералды сайлауға дейін 28 жасында Шортен Марибернгонг сайлау округінен Еңбек партиясының ішкі сайлауына қатысты. Ол Боб Серкомбқа есе жіберіп, ол сайлауда Еңбек партиясы үшін орынды сақтап қалды. 1998 жылдың ақпан айында Шортен 1999 жылғы штаттық сайлауда Мелтон округінен Еңбек партиясының ішкі сайлауын жеңіп алды. Ол Мельбурнның солтүстік-батысындағы қала мен ауылдың арасындағы шекте орналасқан сайлау округінің тұрғыны емес еді. Кейін ол АХҰ-ның штаттық хатшысы болу үшін кандидаттығынан бас тартты. 2005 жылы Шортен Марибернгонг округінен қайта ішкі сайлауға түсу ниетін білдірді, бұл ретте Боб Серкомбқа (қазіргі депутат және Бизли көлеңкелік кабинетінің мүшесі) қарсы шықты. Қазіргі Еңбек партиясы депутатына қарсы шығуына қатысты түсіндірме берген Шортен: "Біз 1993 жылдан бері федералды сайлауда жеңіске жеткен емеспіз. Егер футбол командасы төрт рет қатарынан финалда жеңіліске ұшыраса, команданы жаңару керек" деді. 2006 жылдың 28 ақпанында Серкомб, Шортеннің жергілікті мүшелердің дауыс беруінен бірнеше күн бұрын үлкен қолдауға ие болатыны күтілген қайта сайлануға түсуден бас тартқанын мәлімдеді. Осының нәтижесінде Шортен қарсылығызсыз сайлауға қабылданды. Кейін 2006 жылы Биконсфилд шахтасының құлауы кезінде Шортен, АХҰ-ның Ұлттық хатшысы ретінде, оқиғадан кейін және одан кейінгі құтқару операцияларында келіссөзші және сарапшы рөлін атқарды. Шахтаны құтқару операциясы ұлттық БАҚ-та кеңінен жарияланып, 2007 жылғы сайлауға дейін Шортеннің саяси беделін арттырды.

Рудд үкіметі

2007 жылғы федералды сайлауда Шортен Марибернгонг округінен Еңбек партиясының депутаты ретінде Өкілдер палатасына сайланды. Оның жоғары беделі мен Еңбек партиясы ішіндегі жалпы танымалдылығының арқасында оған бірден үкіметтік портфель берілуі мүмкін деген болжамдар айтылды. Бірақ, осы мүмкіндік туралы сұрағанда, жаңа премьер-министр Кевин Радд үкіметтік портфельдерді тағайындауда парламенттік тәжірибе аса маңызды екенін мәлімдеді. Оның орнына Радд Шортеннің Мүгедектер мен балаларға арналған қызметтер жөніндегі парламенттік хатшы болып тағайындалғанын хабарлады. Парламенттік хатшы ретінде Шортен Ұлттық мүгедектік сақтандыру жүйесін қолдады, ол кейіннен Еңбек үкіметінің басты саясатының біріне айналды. Шортен соңынан 2010 жылғы басшылық сайысында Кевин Раддты премьер-министр және Еңбек партиясының төрағасы лауазымынан Джулия Гиллардқа алмастыруға белсенді қатысқан фракциялық лидерлердің бірі болды.

Гиллард үкіметі

2010 жылғы федералды сайлаудан кейін Шортеннің сол жылдың ішінде премьер-министр Джулия Гиллардты қызметтен ығыстыруға тырысуы мүмкін деген пікірлер айтылды; бұрынғы Еңбек партиясының премьер-министрі Боб Хоук және бұрынғы Еңбек партиясының оппозициялық көшбасшысы Ким Бизли бұрын Шортенді болашақ Еңбек партиясының көшбасшысы ретінде қолдаған еді. Шортен бұл пікірлерді жоққа шығарды және ол Қаржылық қызметтер мен зейнетақы министрі ретінде үкіметке тағайындалды. 2011 жылы оған Еңбек қатынастары министрі лауазымы да берілді. Ұзаққа созылған көшбасшылық тартыстардан кейін, Шортен 2013 жылдың маусымында өтетін көшбасшылық сайлауға дейін Гиллардқа қарсы Рудды қолдайтынын және Гиллард жеңіске жеткен жағдайда үкіметтен кететінін мәлімдеді. Рудд кейіннен сайлауда жеңіске жетіп, екінші рет премьер-министр болды және Шортенді Білім министрі етіп тағайындады, оған Гонски мектептерді қаржыландыру реформаларын іске асыруға ерекше жауапкершілік жүктелді. Шортен Еңбек партиясының орталық қанаттағы мүшесі саналады. Соңғы Еңбек партиясының көшбасшылары сияқты, Шортен де Австралия республикасын қолдайды.

Басшы болып сайлану

2013 жылғы федералды сайлауда Лейбористік партия үкіметінің жеңіліске ұшырауынан кейін Кевин Радд Лейбористік партия төрағасы лауазымынан қанағаттандыратынын мәлімдеді. Шортен одан кейін өзінің ізбасары болуға кандидаттығын жариялады, бұл Антони Албанезебен бәсекелестікке алып келді, және партия мүшелерінің алғаш рет дауыс беруге құқылы болған жағдайы болды. Шортен партиялық фракцияның дауысының 63,9%-ын және партияның қатардағы мүшелерінің дауысының 40,8%-ын алды, бұл тең салмақталғанда Шортенге Албанезеден 52,02% көп дауыс жинап жеңіс сыйлады.

Басшы ретінде бірінші мерзім

Оның алғашқы сөзінде әйелдердің сайлаудағы табысына қосқан үлесі мойындалды. Ол Тони Эбботтың әлеуметтік консерватизмінен алшақтап, "Ерлердің миында әйелдерге қарағанда артық мүмкіндіктер бар деген пікірді қабылдамаймын" деді және Еңбек партиясының басшылығындағы әйелдердің үлесін атап көрсетті: Таня Плиберсек – вице-лидер, Пенни Вонг – Сенаттағы оппозиция көшбасшысы. Шортен 2014 жылдың шілдесіндегі Австралияның федералдық бюджетінен бастап, 2015 жылдың қыркүйегінде Малкольм Тернбуллдың Либералдық партия басшысы болып тағайындалғанға дейін Абботтан және Еңбек партиясы Абботтың коалициялық үкіметінен тұрақты түрде жақсы нәтиже көрсетті. Тернбуллдың премьер-министр болып сайланғаннан кейінгі алғашқы күндері Шортеннен жоғары бағаланды, Тернбулл коалициясы үкіметі Еңбек партиясынан басымдық алды. Брендан Нельсон Newspoll "Жақсы премьер-министр" рейтингі бойынша ең төменгі көрсеткішті (7%, 29 ақпан – 2 наурыз 2008) иеленді. Шортеннің ішінде үш лидер 14% екінші ең төменгі көрсеткішті бөліседі: Саймон Крин (28–30 қараша 2003), Малкольм Тернбулл (27–29 қараша 2009) және Шортен (4–6 желтоқсан 2015). 2015 жылғы желтоқсандағы Newspoll үкіметке екі партиялық дауыспен 53-47 көрсетті, бірақ Тернбуллдың жеке рейтингі айтарлықтай төмендеді, жеке мақұлдауы сегіз бірлікке төмендеп 52% болды, ал жеке мақұлдаусыздық сегіз бірлікке өсіп 30% жетті. Кейбір БАҚ Тернбуллдың премьер-министр болып сайланғаннан кейінгі алғашқы күндері аяқталды деп мәлімдеді. 2015 жылдың басында, Австралия күніне дейін Шортен Австралияның республика болуы үшін жаңа бастама көтерді. ARM-ның бұрынғы төрағасы Малкольм Тернбулл сол жылдың қыркүйегінде премьер-министр болып тағайындалғаннан кейін, королеваның билігі аяқталғанға дейін "Австралияның республика болу арманынан" бас тартатынын, оның орнына экономикаға күш салатынын айтты. 2017 жылдың шілдесінде Шортен 2019 жылғы федералды сайлауда Еңбек партиясы үкіметке сайланса, бұл мәселе бойынша міндетті плебисцит өткізу туралы заң қабылдайтынын мәлімдеді. Егер бұл плебисцитке австралиялықтардың көпшілігі қолдау көрсетсе, халықтан нақты үкімет үлгісін қолдауын сұраған референдум өткізіледі. 2015 жылы Шортен дауыс беру жасын 16 жасқа дейін төмендету керек екенін айтты. 2016 жылдың ақпанында Шортен Кори Бернардиді "гомофоб" деп атады. 2016 жылдың наурызында Шортен партияның бір жынысты некеге қарсы тұратын адамдарға бір жынысты жұптарға тауарлар мен қызметтерден бас тартуға мүмкіндік беретін кемсітушілік заңдарының ерекшеліктерін кеңейтуге қарсы тұратынын уәделеді.

2016 жылғы федералды сайлау

2016 жылы Шортен Лейбористік партияны федералды сайлауда 14 орынға ие етуге жетекшілік етті, ал Малкольм Тернбулл мен Либералдық-ұлттық коалициясы бір орынмен көпшілік үкіметті сақтап қалды. Бұл нәтиже 1961 жылғы федералды сайлаудан берігі ең шамалы айырмамен тіркелген сайлау болды.

2019 жылғы федералды сайлау

Шортен 2019 жылғы Австралия федералды сайлауында Лейбористер партиясын жетекшілік етті. Екі жылдың көбісінде Лейбористер партиясы көптеген сауалнамаларда көш бастады, және барлық маңызды сауалнамалар олардың жеңісін болжады. Бірақ, Квинсленд штатындағы үшінші партиялардың дауыс беруі сияқты бірқатар факторлар, Скотт Моррисон басқарған коалицияға күтпеген сайлау жеңісіне қол жеткізіп, парламенттегі көпшілікті қайтаруға мүмкіндік берді. Шортен сайлау күні жеңіліске ұшырағанын мойындады және кейіннен Лейбористер партиясының төрағасы лауазымынан кететінін хабарлады. Австралия Ұлттық университеті жүргізген жекелеген зерттеуде Шортеннің қазіргі заманғы сауалнамалар жүргізіле бастағаннан бергі уақыттағы ең нашар танымал Лейбористер партиясының басшысы екені анықталды, оның танымалдылығы "жақындағы кез келген ірі партия басшысы үшін беспрецедентті төмен деңгей" көрсетті.

2019 жылғы сайлаудан бері

Шортен 2019 жылғы сайлауда Еңбек партиясының жеңілісінен кейін 2019 жылғы 18 мамырда Еңбек партиясының төрағасы лауазымынан кеткенін жариялады. 30 мамырда Энтони Албанез оның орнына төраға болып сайланды, ал Ричард Марлес оның орынбасары болды. Албанез төрағалыққа келгеннен кейін Шортен көлеңкелік кабинетке, Ұлттық мүгедектікке арналған сақтандыру жүйесі (NDIS) және мемлекеттік қызметтер саласындағы көлеңкелік министр ретінде тағайындалды.

Албания үкіметі

2022 жылғы федералды сайлауда Лейборист партиясының жеңісінен кейін Шортен 1 маусымда Ұлттық мүгедектік схемасы (NDIS) және мемлекеттік қызметтер министрі қызметіне кірісті.

Жеке өмір

2000 жылдың наурыз айында Шортен бизнесмен және бұрынғы либералдық депутат Джулиан Билдің қызы Дебби Билге үйленді. Олар 2008 жылы ажырасып кетті. 2009 жылы Шортен сол кездегі генерал-губернатор Квентин Брайстің қызы Хлоя Брайске үйленді. Шортендер Виктория штатының Муни-Пондс қаласында қыздарымен, сондай-ақ Хлоя Шортеннің бұрынғы күйеуі, Брисбен сәулетшісі Роджер Паркиннен туған екі баласымен бірге тұрады, және олардың тәрбиесіне Паркин де қатысады. Шортен католик дінінде өсті, бірақ екінші некеге тұрмас бұрын англикандыққа көшті – бұл оның әйелінің діні болғандықтан, сонымен қатар ол "[католик] шіркеуімен бірқатар мәселелер бойынша келіспеушілікке келді".

Зорлау туралы айып

2014 жылы Шортен өзін 1986 жылы болған деп айтылған зорлау туралы 2013 жылғы шағымның ортасындағы ALP-ның жоғары лауазымды өкілі ретінде мойындады. Шортен бұл шағымдарды қатты жоққа шығарды, бұл мәлімдеме Виктория полициясына Бас прокуратурадан қудалауға мүмкіндік жоқ екені туралы хабарланғаннан кейін жасалды. 2021 жылы либералдық кабинет министрі Кристиан Портерге де ұқсас шағым түскен кезде, сарапшылар (тіпті Портердің өзі) Портерге бұқаралық ақпарат құралдарының қаншалықты әртүрлі қарағанын атап өтті, бірақ екі жағдайдың арасында айырмашылықтар болды.