Рим империясының Ілліриялық императорлары: Дағдарыстан жаңғыруға дейін
Illyrian emperors
Рим императорлары: Иллириялық императорлар (III ғасыр дағдарысы), Балқаннан шыққан әскерден билікке келгендер. Тәртіп сақтап, әскер реформаларын жүзеге асырды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Иллирициандар немесе Иллирия императорлары – Үшінші ғасыр дағдарысы кезіндегі рим императорларының тобы. Олар Иллириядан шыққан және Батыс Балқандағы Иллирия аймағынан болатын. Көбінесе рим армиясының қатарынан шығып, сол себепті «казарма императорлары» деп аталды. II және III ғасырларда Иллирия және Дунайдың басқа провинциялары (Дакия, Раетия, Паннония, Моэзия) рим әскерлерінің ең ірі шоғырланған жері болды (12 легион, барлық әскердің үштен біріне дейін) және сарбаздарды жинаудың маңызды орталығы еді. Бұл қарапайым провинциалдардың билікке жоталауына императорлық саясаттағы үлкен өзгеріс мүмкіндік берді. Бұрынғысынша, жоғары әскери лауазымдарға тек сенаторлар ғана тағайындалмайтын болды. Оның орнына, кәсіби сарбаздар, қарапайым отбасылардан шығып, қатарлармен өсіп, примус пилус лауазымына жеткендер (сонымен қатар атты әскерлерге қабылдану құқығына ие болған) легиондардың басшылары болып тағайындалды және әскердің басқару құрылымын толықтырды. Иллирия императорларының мақсаттары шамамен бірдей болды. Төменгі тектен шыққандықтан, олар жер иелерінің олигархиясына және сенаторлық тәртіпке қарсы болды. Өздерінің туған жерінің қауіпсіздігі осыған байланысты болғандықтан, мемлекеттің аумақтық тұтастығын қорғауды басты міндет деп санады. Олар бұл міндетті қатаң әскери тәртіп орнату арқылы іске асырды (бұл ұранды олар жиі монеталарында бейнеледі). Осы мақсатқа жету үшін олар артықшылықтар мен автономияларды жоюға және жеке мүдделерді құлдырап бара жатқан империяның мүдделеріне бағындыруға тырысты. Осылайша, олардың билеу формасы әскери диктатура болды. Еңбекқорлықпен қатар, Иллирия императорларының қатаң көзқарастары Доминаттың құрылуына әкелді. Деций сенаторлық ортадан шыққандықтан, Иллирия императорларының нақты тарихи кезеңі 268 жылы Клавдий Готикпен басталды және 284 жылы Диоклетиан билікке келуімен және тетрархия институтының құрылуымен жалғасты. Бұл кезең империя тарихында өте маңызды болды, өйткені ол Үшінші ғасыр дағдарысынан – ұзақ узурпациялар мен әскери қиындықтар кезеңінен жаңғыруды білдірді. Иллирия императорларының барлығы жақсы дайындықтан өткен және қабілетті сарбаздар болды, олар өздерінің алдыңғылары жоғалтқан провинциялар мен лауазымдардың көп бөлігін қайта алды, соның ішінде Галлия және шығыс провинциялары. Алайда, Иллирия немесе Трако-Дакия тегінен шыққан адамдар империяда 4-ші ғасырдан және одан кейін де маңызды рөл атқара берді. Кейінгі Валентиндік-Феодосийлік династиялар (364–457 жж.) де Паннония аймағынан шыққан.
The Illyriciani or Illyrian emperors were a group of Roman emperors during the Crisis of the Third Century who were of Illyrian origins and hailed from the region of Illyricum (in the Western Balkans), and were raised chiefly from the ranks of the Roman army (whence they are ranked among the so called "barracks emperors"). In the 2nd and 3rd centuries, the Illyricum and the other Danubian provinces (Dacia, Raetia, Pannonia, Moesia) held the largest concentration of Roman forces (12 legions, up to a third of the total army), and were a major recruiting ground. The advance of these low born provincials was facilitated by a major shift in imperial policy from the time of Gallienus (253–268) on, when higher military appointments ceased to be exclusively filled by senators. Instead, professional soldiers of humble origin who had risen through the ranks to the post of primus pilus (which also entailed admission to the equestrian order) were placed as heads of the legions and filled the army's command structure. The aims of the Illyrian emperors were roughly identical. Given their low origin, they were opposed to the landowning oligarchy and the senatorial order. Since the security of their birthplace depended on it, they considered the defense of the state's territorial integrity a primary task. They saw this in creating a strict soldier like discipline (a slogan they frequently glorified on their coins) everywhere. In order to pursue this task, they worked on eliminating privileges and autonomies and subordinating one's interests to the interests of the crumbling empire. Thus, their form of rule was military dictatorship. Paired with vim, the Illyrian emperors' rigid notions led to the rise of the Dominate. Since Decius hailed from the senatorial background, the historical period of the Illyrian emperors proper begins with Claudius Gothicus in 268 and continues in 284 with the rise of Diocletian and the institution of the Tetrarchy. This period was very important in the history of the Empire, since it represents the recovery from the Crisis of the Third Century, a long period of usurpations and military difficulties. All of the Illyrian emperors were trained and able soldiers, and they recovered most of the provinces and positions lost by their predecessors, including Gaul and the eastern provinces. Men of Illyrian or Thraco Dacian origin however continued to be prominent in the Empire throughout the 4th century and beyond. The later Valentinic Theodosian dynasties (364–457 AD) also hailed from the Pannonia region.