Кіріспе
Тірі организмдерді адам мәдениеттері қалай пайдаланатынын зерттеу] Этнобиология – әртүрлі адам мәдениеттері тірі организмдерді қалай қолданатынын ғылыми тұрғыдан зерттейді. Ол адамдар, биота және қоршаған орта арасындағы динамикалық қарым-қатынастарды, алыс өткеннен бастап қазіргі уақытқа дейін зерттейді. Әлемдегі "адамдар-биота-орта" өзара әрекеттесуі уақыт өте келе, түрлі мәдениеттер мен ғылым салаларында екі маңызды сұраққа жауап табу мақсатымен зерттеледі: "Адам қоғамдары табиғатты қалай және қандай жолдармен пайдаланады, ал адам қоғамдары табиғатты қалай және қандай көзқараспен қарастырады?"
]
Ethnobiology is the scientific study of the way living things are treated or used by different human cultures. It studies the dynamic relationships between people, biota, and environments, from the distant past to the immediate present. "People biota environment" interactions around the world are documented and studied through time, across cultures, and across disciplines in a search for valid, reliable answers to two 'defining' questions: "How and in what ways do human societies use nature, and how and in what ways do human societies view nature?"
Қолданылуы
Барлық қоғамдар өмір салған биологиялық ортаны пайдаланады, бірақ пайдалану жолдарында үлкен айырмашылықтар бар, олар қажеттіліктер, қолжетімді технологиялар және мәдениеттің моральдық және тұрақтылыққа қатысты көзқарастарымен анықталады. Этнобиологтар қандай тіршілік иелерінің қандай мақсаттар үшін қолданылатынын, қолданылатын әдістерді, осы таңдаулардың себептерін, сондай-ақ олардың символдық және рухани мағынасын зерттейді.
Таксономия
Әр түрлі қоғамдар тірі дүниені әртүрлі бөліп қарастырады. Этнобиологтар белгілі бір мәдениеттерде тірі жандарды атау үшін қолданылатын сөздерді жазуға тырысады, ең нақты аталымдардан (Линей биологиясындағы түрлерге берілген аттарға ұқсас) бастап, жалпылама аталымдарға дейін (мысалы, "ағаш" және одан да жалпылама "өсімдік"). Олар сондай-ақ жіктеу жүйесінің жалпы құрылымын немесе иерархиясын түсінуге ұмтылады (егер мұндай жүйе болса; әрқашан да жасырын иерархия болуы керек пе деген пікірталас жалғасуда).
Космологиялық, моральдық және рухани мәні
Қоғамдар өздері мен қоршаған әлемін мағынамен толтыру үшін, "Әлем қалай пайда болды?", "Адамдар қалай және неліктен пайда болды?", "Қандай әрекеттер дұрыс, және неге?", және "Біздің физикалық тәжірибемізден тыс немесе оның артында қандай шындықтар бар?" сияқты сұрақтарға жауап іздейді. Қоғамның осы көзқарастарының элементтерін түсіну жалпы мәдени зерттеулер үшін маңызды, ал этнобиологтар қоғамның табиғи әлемге қатысты ұстанымдарының оны қалай анықтайтынын және одан қалай әсер алатынын зерттейді.
Дәстүрлі экологиялық білім
Белгілі бір жерде тиімді өмір сүру үшін, бір халық өзінің ортасының ерекшеліктерін түсінуі қажет, ал көптеген дәстүрлі қоғамдар өздері тұратын жерлерді күрделі және терең түсінеді. Этнобиологтар осы түсініктерді бөлісуге ұмтылады, бірақ зияткерлік меншік және мәдени ұрлыққа қатысты этикалық мәселелерді ескереді.
Мәдениеттер аралық этнобиология
Кросс-мәдениеттік этнобиологиялық зерттеулерде екі немесе одан көп қауым бір уақытта қатысады. Бұл зерттеушіге әртүрлі қауымдардың биоресурсты қалай пайдаланатынын салыстыруға мүмкіндік береді.
Этноботаника
Этноботаника адам қоғамы мен өсімдіктер арасындағы байланысты зерттейді: адамдар өсімдіктерді тағам, технология, медицина және рәсімдерде қалай пайдаланады, оларды қалай қарастырып, түсінеді, сондай-ақ олардың мәдениеттегі символдық және рухани маңызы қандай екенін анықтайды.
Этнозоология
Этнозоология тармағы адам тарихы бойында адам мен басқа жануарлар арасындағы қарым-қатынасты зерттейді. Ол кеңістік пен уақыт шеңберінде аң ауру, балық аулау және мал өсіру сияқты адамның іс-әрекеттерін, сондай-ақ жануарлар туралы адамның моральдық және рухани көзқарастарын қарастырады.
Этноэкология
Этноэкология – негізінен, басқа халықтардың экожүйелерді қалай қабылдап, басқарып, пайдаланатынын құжаттауға, сипаттауға және түсінуге бағытталған, күнделікті үстемдік танытатын "этнобиологиялық" зерттеу парадигмасы.
Басқа пәндер
Этнобиологиядағы зерттеулер мен жазбалар археология, география, лингвистика, систематика, популяциялық биология, экология, мәдени антропология, этнография, фармакология, тамақтану, табиғатты қорғау және тұрақты даму сияқты салалардағы зерттеулерге негізделген. Бұған қоса, бұл мәселелерді батыс индустриялық елдердің этика және заң туралы қалыптасқан түсінігімен қатар, этнобиолог ақпарат алатын қоғамдардың этикалық және заңдық нормалары тұрғысынан да қарастыру қажет.