Кіріспе

Stiftsgården – Норвегияның Тронхейм қаласындағы корольдік резиденция. Ол қаланың ең маңызды тас жолы Мункегаттеннің орталық бөлігінде орналасқан. 140 бөлмеден және 4000 м² (43000 фут²) ауданды құрайтын бұл ғимарат Солтүстік Еуропадағы ең ірі ағаш құрылыстардың бірі болып есептеледі және 1800 жылдан бері корольдық отбасы мен олардың қонақтары пайдаланып келеді.

Тарих

Ол 1774–1778 жылдары Сесилия Кристина Шоллер (1720–1786) үшін салынған, ол Сти Тёнсберг Шоллердің (1700–1769) бай жесірі, Тронхеймдегі камерагер және саудагер болған. Анасы арқылы ол Данияның ең белгілі ақсүйек отбасыларының бірінен тегін алып келген. Әкесінен, Орталық Норвегияның бас қолбасшысынан, ол қала орталығындағы үлкен мүлікке ие болды. Әйелінен зор қал-жақ мұра алғаннан кейін, ол Тронхеймдегі ең ірі жеке үйді салуға кірісті. 1777 жылы оған жеке кеңесші шені берілді. Ол 18-шы ғасырдың соңында Тронхеймде болған мәдени және саудалық өркендеудің, сондай-ақ сол кезеңдегі қаланың күшті әйелдерінің бейнесі болды. Ол шетелге жиі саяхаттап, 1786 жылы Копенгагенде қайтыс болғанға дейін сарайды көбінесе пайдаланбады. Сарай оның әкесі, генерал Йохан Фридрих Фролихтің (1681–1757) бұрынғы резиденциясының орнында салынған. Ол шетелде болмағанда, оның күйеу баласы, генерал Георг Фредерик фон Крог (1732–1818) ғимаратта тұрды. Оның өлімінен кейін, оны оның ұлы, Шоллер ханымның немересі мұра етті, ал генерал 1800 жылы мемлекетке 10 000 ригсдалерге сатылғанға дейін онда тұрып қойды. Содан кейін ол аймақтың губернаторы, соттар және корольдік отбасы Тронхеймге келгендегі корольдік резиденция ретінде пайдаланылды. Ғимараттың басқа да бірнеше мақсаты болды; 1816–1819 жылдары ол Норвегия банкіне жайғастырылды. 1906 жылы сарай Тронхеймдегі патшалық резиденцияға айналды. Сарайға келген көрнекті қонақтар онда тұрды. Осылайша, бұл орын 1804 жылдан бері Норвегия корольдік отбасының Тронхеймдегі резиденциясы болып табылады. Қазіргі ғимаратқа алғаш рет келген патшалық тұлғалар – Дания-Норвегияның тәж мұрагері Фредерик ханзада, Карл ханзада және Гессеннің Фредерик ханзадасы болды, олар 1788 жылы генерал фон Крогтың қонақтары болды.

Ғимарат

Ғимараттың сәулетшісі анық белгілі емес, бірақ ол Шоллер ханымның туысы, адмирал Кристиан Лерше (1712–93) болған деп есептеледі. Ішкі безендіруге жауапты көптеген шеберлер мен суретшілердің есімдері де белгісіз. Сарай барокко стилінде салынған, бірақ рококо мен неоклассицизм элементтері де бар. Оның шамамен 140 бөлмесі бар, жалпы ауданы 4000 м² (43000 фут²) және Солтүстік Еуропадағы ең ірі ағаш сарай болып саналады. 1906 жылы бақтың үлкен бөлігі қоғамдық саябақ ретінде бөлінді. Бақ бастапқыда барокко стилінде жоспарланған және оранжерея мен беседкадан тұрды. Сыртқы пішіні көбінесе бастапқы күйінде сақталған. 1841 жылы шағын өрттен кейін бірнеше шатыр терезелері алынып тасталды, бірақ баққа қараған жаққа орналасқандары әлі де орнында. Би залының жанындағы оркестр бөлімі 1847 жылы король Оскар I-нің тәж кию рәсіміне дайындалып салынған. Алғашқы төрт бөліктен тұратын терезелер 1860 жылы ауыстырылды. Дегенмен, баққа қараған оңтүстік қанаттағы кейбір бастапқы терезелер әлі де сақталған. Сыртқы көріністің керісінше, ішкі көрінісі айтарлықтай өзгерген. Қосымша қанаттардың ішкі бөлмелері кеңінен қайта жоспарланған, ал ғимараттағы барлық бөлмелер бірнеше рет жөнделген. Бірақ, кейбір бастапқы элементтер әлі де сақталған. Рококо стиліндегі лепничина жұмысы кейбір төбелерде және қабырға нишаларында сақталған. Супрапорттар (есік үстіндегі панельдер) суреттелген ландшафттармен әсемделген. Түпнұсқа қабырға безендірулерінің бірнешесі сақталған, олардың кейбіреулерінде шығыс мотивтері (chinoiseries) бар. Асханада заманауи ағылшын мыс гравюраларынан жасалған қала көріністерінің суреттерін көруге болады. Бал залының төбесі мен супрапорттары 1847 жылы суретші Генрих Эрнст Ширмердің эскиздері бойынша боялған, ол Ослодағы Корольдік сарайдың ішкі безендіруімен айналысқан. Басқа бөлмелердегі едендер мен төбелердің көп бөлігі де 1847 жылға дейін салынған. Королеваның қабылдауының ішкі дизайнын 1906 жылғы тәж кию рәсіміне арналған архитектуралық жобаны архитектор Ингвальд Альстад жасаған.

Жиһаз

18 ғасырдан сақталған жиһаз өте аз, тек 1768 жылғы екі рококо стиліндегі пештерден басқа. Барлық жиһаз 19 ғасырда және одан кейін алынған. Оның көп бөлігі 1840 жылдары король Оскар I және королева Жозефинаның, сондай-ақ 1906 жылы король Хакон VII және королева Модтың таққа отыру рәсімдеріне дайындалып сатып алынды. Көптеген Бидермейер стиліндегі жиһаздар 1840 жылдары Тронхеймде жасалған. Қытай кабинетіндегі Хепплвайт стиліндегі жиһаз 1906 жылғы таққа отыру рәсімі үшін Парижде алынған. Корольдің кабинеті архитектор Аксель Гулдал жобалаған және жиһаз жасаушы А. Квенильд сол оқиғаға арналған Чиппендейл стиліндегі жиһазбен жабдықталған. Королеваның салонындағы жиһаз Эдвард Рёхмен Тронхеймде Людовик XVI стилінде жасаған.

Басқа дереккөздер

Андерсен, Эйстейн М. (2006) Stiftsgården Тронхеймдегі корольдік сарай (Andrimne Forlag, Осло) Рогнерёд, Даг Ивар (1997) Тарихи негізде – мемлекеттік мүліктерге мәдени-тарихи саяхат (Orfeus Forlag, Осло).