Кіріспе

1940 жылы жобаланған советтік жауынгер ұшағы

Поликарпов И-185 – 1940 жылы жобаланған советтік жауынгер ұшағы. Ол үш қозғалтқышпен сынақтан өтті, бірақ олардың барлығы қызметке енгізу үшін жеткіліксіз дамыған немесе толық өндірісі қазіргі кезде өндірісте жүрген басқа ұшақтарға бөлінді. И-185 бағдарламасы 1943 жылдың 27 қаңтарында тоқтатылды. И-185 ұшағында Шевстов М-71, сондай-ақ Лавочкин Ла-5 жауынгерлерінде де қолданылған Шевстов М-82 қозғалтқыштары қолданылды. М-82 қозғалтқышының тек бірнеше түрі ғана өндірілді.

Жобалау және әзірлеу

I 185, 1940 жылдың басында жобаланған, I 180 негізінде салынды, ол өз кезегінде I 16-ның жетілдірілген нұсқасы болды, бірақ жаңа конструкцияға жақын болды. Монокок фюзеляжы да шпоннан, яғни қалыпталған қайың шүмегінен жасалған, сондай-ақ интегралды стабилизаторға ие болды, бірақ I 180-ге қарағанда едәуір ұзын болды. Екі лонжеронды, толығымен металлдан жасалған қанат I 180 қанатынан кішірек және жұқарақ болды, түбінде 13% және қанат ұшында 8% болатын Supermarine Spitfire қанаты сияқты жұқа болды. Қанат NACA 230 профиліне ие және дуралюминиймен қапталған. Пневматикалық жарықшалар мен алдыңғы жиектерге орнатылған клапандар қолданылды. Сыртқы қанат панельдері 3° диэдраль бұрышқа ие болды. Матамен қапталған басқару беттері дуралюминиймен жиектелген. Қорғалған жанармай бактерілері қанаттың орталық бөлігінің лонжерондары арасына орнатылды. I 185 конвенциялық шанағымен, қайтарылатын артқы тізегімен жабдықталған. 1492 кВт (2000 а.к.) қуаты бар, 18 цилиндрлі, екі қатарлы Туманский М 90 радиалды қозғалтқышы сынақтан өтпеген, дәнекерленген болат түтіктерге орнатылған. Салқындатуды жақсарту үшін, I 180-дегідей, ауа желдеткіштері арқылы шығарылатын арналы спинермен жабдықталған, қосымша итермелеуді қамтамасыз еткен. Синхронды қару-жарақ фюзеляжда орналасқан, екі ШКАС пулеметі және екі Березин УБС пулеметі. Бомба артық жүктеме жағдайында тасымалданатын. Бірінші прототип 1940 жылдың мамыр айында аяқталды, бірақ қол жетімді M 90 қозғалтқышы ұшуға жеткілікті қуатты қамтамасыз етпеді. Прототип басқа эксперименталды қозғалтқыш, Швецов М 81 радиалды қозғалтқышымен жабдықталды, бірақ ол ұшу сынақтары үшін жеткілікті қуатты емес еді. I 185 (M 81) 1941 жылдың 11 қаңтарында көтерілді, бірақ одан әрі дамытуды тоқтатып, күштірек қозғалтқышты күту туралы шешім қабылданды, себебі M 81 1941 жылдың мамырында жойылды. 1940 жылдың соңында екінші прототип 14 цилиндрлі, 1268 кВт (1700 а.к.) қуаты бар Швецов М 82А радиалды қозғалтқышымен құрастырылды. Алдыңғы фюзеляж кішірейтілген қозғалтқышқа бейімделу үшін қайта жобаланды, ал қару-жарақ үш синхронды ШВАК зеңбірегіне өзгертілді. Бұл қозғалтқыш орнату сызбалары Лавочкин мен Яковлевке берілді, олар M 82 қозғалтқышын қолдана отырып, өздерінің истребительдерін жобалауда оларды өте пайдалы деп тапты, әсіресе Лавочкин La 5. Үшінші прототип те салынды, ол үлкен және ауыр Швецов М 71 радиалды қозғалтқышын (1492 кВт (2000 а.к.)) пайдаланды. Соңғы екі нұсқаның ұшу сынақтары 1941 жылдың маусымында неміс шабуылымен тоқтатылды және барлық үш прототип, сонымен қатар барлық Поликарпов жобалау бюросы Новосибирскіге эвакуацияланды. Ұшу сынақтары 1942 жылдың басында жаңартылды және M 71 қозғалтқышы бар нұсқалар, енді қайта қозғалтқышталған бірінші прототипті қамтиды, Messerschmitt Bf 109F-тен теңіз деңгейінде және сол биіктікте жылдам болды. 1942 жылдың қарашасында жауынгерлік сынақтарды бастамас бұрын, оны дереу өндіріске енгізу ұсынылды. Үш ұшақ та Калинин майданының 3-әуе армиясының 728-ші истребитель авиация полкіне берілді және прототиптердің жоғалуын болдырмау үшін қатаң бақылауда ұсталды. Мысалы, барлық ұшулар Кеңес үкіметі бақылауындағы аумақ үстінен жүргізілуі керек болды және ұшу үшін 3-әуе армиясы штабының рұқсаты қажет болды. Ұшқыштардың есептері өте жағымды болды; 728-ші полктің командирі капитан Васильяка былай деп жазды: "I 185 совет және шетелдік ұшақтарды бірдей жылдамдық бойынша басып озады. Ол акробатикалық маневрлерді оңай, жылдам және күшті орындайды. I 185 - басқарудың қарапайымдығы, жылдамдығы, маневрлеу қабілеті (әсіресе көтерілу), қарулану және тіршілік ету қабілеті тұрғысынан қазіргі уақыттағы ең жақсы истребитель." 1942 жылдың басында НИИ ВВС (Әуе күштерінің ғылыми-зерттеу институты) берген мақтаулы есептің негізінде I 185 (М 71) ұшағын өндіріске енгізуге дайындық жұмыстары басталды. 1942 жылдың сәуір айында қайта жобаланған қозғалтқыш капонымен "өндірістік үлгі (эталон)" ұшағы құрастырылды. Оның жалпы салмағы бұрынғы прототиптерге қарағанда артты, бірақ жаңа кавулингтен соғу күшінің азаюы маңызды болды және ең жоғары жылдамдық 5000 метрде артты. Ол маусым мен қазан айлары аралығында өндірушінің сынақтарынан өтті және 18 қарашада мемлекеттік қабылдау сынақтарына жіберілді. Алайда, 1942 жылдың 17 желтоқсаны мен 1943 жылдың 26 қаңтары аралығында қозғалтқышты ауыстыру қажеттілігінен ұшу сынақтары тоқтатылды. Жаңа қозғалтқыш келесі күні істен шығып, 27 қаңтарда ұшақ апатқа ұшырады. Қозғалтқыш сынақтарын бастапқы прототиптермен жалғастыруға бұйрық берілді, бірақ 5 сәуірде алғашқы прототип апатқа ұшырап, ұшқыш қаза болды. Яковлев пен Сталин арасындағы әңгімеден кейін, Яковлев ұшақтың көрсеткіштерін жоққа шығарды, I 185 ұшағын өндіріске енгізу жұмысы тоқтатылды, тіпті M 82 қозғалтқышымен де, себебі олардың барлығы La 5 истребителі үшін қажет болды. Басқа себеп ретінде La 5 үш зауытта өндірісте болған Лавочкин Горбунов Гудков LaGG 3 фюзеляжынан тұратыны, өндіріс желісін бұзуды азайтатыны айтылды. Тағы бір фактор La 5 құрастыруға аз дуралюминий қажет екендігі болуы мүмкін, ол сол кезде жетіспейтін материал еді.

Нұсқалар

1943 жылы ақпанда Поликарпов I-185 жобасының екі жаңартылған нұсқасының алдын ала жобалауын бастады. I-187 моделінде 1640 кВт (2200 а.к.) қуаты бар M-71F қозғалтқышы, көпірше тәрізді кабина, төрт 20 мм пушка, сегіз RS-82 зымыраны және шамамен 710 км/сағ (441 миль/сағ) максималды жылдамдық болды. I-188 моделі 1552 кВт (2080 а.к.) қуаты бар жақсартылған M-90 қозғалтқышымен жабдықталған және I-187 сияқты қару-жарақ жиынтығын қолданды, алайда қозғалтқыштың жіңішке болуына байланысты фюзеляжы I-187-ге қарағанда жіңішке болды.