Кіріспе

Кеңес ұшақ конструкторы (1905–1970)

Ұшақ жобалары

Соғыстан кейінгі алғашқы үлгілер отандық жұмыстарға, сондай-ақ тұтқынға алынған неміс реактивті ұшақтарына және Ұлыбритания немесе АҚШ ұсынған мәліметтерге негізделген. 1946 жылға қарай совет конструкторлары неміс жасаған, осьтік ағыны бар BMW 109 003 реактивті қозғалтқышын жетілдіруде қиындықтарға тап болып жатты. 109 003 турбореактивті қозғалтқышының сызбалары совет әскерімен Берлинге жақын Басдорф-Зюльсдорф зауытынан және Нордхаузен маңындағы Орталық жұмыстан алынды. 003 қозғалтқышының өндірісі Ленинградтағы "Қызыл қазан" ГАЗ 466 (Горьковский Автомобиль Завод) зауытында құрылды, онда 003 реактивті қозғалтқышы 1947 жылдан бастап RD 20 (реактивті двигатель) таңбасымен жаппай өндірілді. Жаңа советтік ұшақ конструкциялары мен жаңа қанаттық пішіндер оларды қуаттандыруға қажетті реактивті қозғалтқыштардың дамуын басып өту қаупін тудырды. Совет авиация министрі Михаил Хруничев және ұшақ конструкторы Александр Сергеевич Яковлев Иосиф Сталинге Ұлыбританиядан жетілдірілген реактивті қозғалтқыштар сатып алуды ұсынды. Сталин: "Өз құпиясын кім сатпақ?" - деп жауап берді. Дегенмен ол ұсынысқа келісім берді, содан кейін Артем Микоян, қозғалтқыш конструкторы Климов және басқа да шенеуніктер қозғалтқыштарды сұрап Ұлыбританияға сапарлады. Сталиннің таңғалысына орай, британдық Лейбористік үкіметі және оның кеңесшіл сауда министрі сэр Стаффорд Криппс техникалық ақпаратты және Rolls-Royce Nene центробектік ағынды реактивті қозғалтқышын өндіруге лицензия беруге дайын болды. Бұл қозғалтқыш кері инженерияланып, өзгертілген түрінде советтік Климов ВК 1 реактивті қозғалтқышы ретінде өндірілді, кейіннен МиГ-15 құрамына енгізілді (Rolls-Royce кейіннен лицензиялық төлемдер бойынша 207 миллион фунт стерлинг талап етуге тырысты, бірақ сәтті болмады). Осы аралықта, 1947 жылдың 15 сәуірінде Министрлер Кеңесі №493-192 жарлық шығарып, Микоян ОКБ-ға жаңа реактивті истребительдің екі прототипін жасауды тапсырды. Жарлықта сол жылдың желтоқсан айында алғашқы ұшулар күтілгендіктен, ОКБ 155 конструкторлары 1946 жылғы МиГ-9 бұрынғы қиын үлгісіне қайта оралды. МиГ-9 үшін РД 20 советтік үлгісіндегі BMW 003 қозғалтқышы қолданылды, ол сенімсіз екені дәлелденді, ал ұшақтың тік қанатты конструкциясы басқару мәселелеріне тап болды. Соғыстан кейінгі кезеңнің жалғыз прототипі Микоян-Гуревич I-270 – бұл ракеталық қозғалтқышты, "тіке қанатты" қорғаныс истребителінің жобасы, ол тұтқынға алынған неміс Messerschmitt Me 263 мысалдары мен құжаттамасына негізделген, бұл болашақ МиГ реактивті истребительдерінің жобаларына әсер етті. 1945 жылы МиГ ОКБ-сы кез келген типтегі алғашқы ұшатын қанатты советтік ұшақ дизайнын жасады, ол эксперименталды Микоян-Гуревич МиГ-8 "Утка" канартты итергіш монопланы болды. Оның қанаттарын зерттеу және тұтқынға алынған неміс зерттеу құжаттары советтерге бір реактивті МиГ-15 истребителінің прототипін – И-310 әзірлеуге мүмкіндік берді. Британдық Nene реактивті қозғалтқышының Klimov VK 1 нұсқасымен бұл үлгі жаппай өндірілген МиГ-15 ұшағына айналды, ол алғаш рет 1948 жылдың 31 желтоқсанында ұшты, американдық қанатты қарсыласы XP-86 Sabre-дің алғашқы прототипі ұшқаннан он бес ай кейін. Аралас шығу тегіне қарамастан, бұл ұшақ өте жақсы көрсеткіштерге ие болды және болашақ истребительдердің негізін құрады. МиГ-15 бастапқыда B-29 Superfortress сияқты американдық бомбалаушыларды ұстау үшін жасалған, тіпті бұрынғы АҚШ-тың B-29 бомбалаушыларымен және кейінгі советтік B-29 көшірмесі Tupolev Tu-4-пен әуедегі ұрыс сынақтарында бағаланды. МиГ-15-тің әртүрлі түрлері жасалды, бірақ ең көп тарағаны МиГ-15УТИ (НАТО "Midget") екі орындық оқу ұшағы болды. Барлығы 18 000-нан астам МиГ-15 ұшағы өндірілді, содан кейін МиГ-17 және МиГ-19 ұшақтары жасалды. МиГ-15 ұшақтары Корея соғысы кезінде коммунистік күштер қолданды, ал "МиГ Аллеясы" – Ялу өзенінің Сары теңізге құйылатын Солтүстік Кореяның солтүстік-батыс бөлігіне АҚШ Әуе күштерінің ұшқыштары берген атау. Корея соғысы кезінде бұл жерде АҚШ ұшақтары мен коммунистік күштердің, әсіресе Кеңес Одағының ұшақтары арасында көптеген жекпе-жек болды. F-86 Sabre және советтік Микоян-Гуревич МиГ-15 истребительдері соғыстың көп бөлігінде қолданылды, ал аймақтың лақап аты солардан алынған. Бұл жерде алғашқы ірі ауқымды реактивтік ұшақтардың ұрысы болғандықтан, МиГ Аллеясы реактивтік истребительдер ұрысының отаны болып саналады.

Кейінгі жұмыстар

1952 жылдан бастап Микоян өзінің ұшақтарына, әсіресе әйгілі МиГ-21 сияқты, арнайы зымыран жүйелерін жасады. Ол 1950-ші және 1960-шы жылдар аралығында жоғары өнімділікке ие жауынгер ұшақтарды жасауды жалғастырды. Ол екі рет Социалистік Еңбек Ері деген ең жоғары азаматтық наградаға ие болды және алты Жоғарғы Кеңестің депутаты болды. Гуревичтің қайтысынан кейін конструкторлық бюроның атауы Микоян-Гуревичтен қарапайым Микоянға өзгертілді. Бірақ, МиГ таңбасы сақталды. МиГ-23, МиГ-29 және МиГ-35 сияқты көптеген жаңа жобалар осы конструкторлық бюродан шықты. 1969 жылы инсульт болған Микоян келесі жылы қайтыс болып, Мәскеудегі Новодевичье бейіштесіне жерленді.