Кіріспе
Аустриялық-американдық актриса және сценарист (1889–1978)
Салка Виертель (15 маусым 1889 – 20 қазан 1978) – австриялық актриса және Голливуд сценарисі. 1933 жылдан 1937 жылға дейін Metro Goldwyn Mayer компаниясымен келісімшартта болған кезде Виертель көптеген фильмдердің сценарийлерін бірлесіп жазды, әсіресе оның жақын досы Грета Гарбо жұлдыздық рольде ойнаған «Королева Кристина» (1933) және «Анна Каренина» (1935) сияқты фильмдерді. Ол 1930 жылы МГМ-нің неміс тіліндегі «Анна Кристи» фильмінің нұсқасында Гарбомен бірге түсті.
Ерте өмір және мансап
Виртель Саломея Сара Штуерман деп дүниеге келді, ол сол кезде Галиция провинциясындағы, Австрия-Венгрия империясының бір бөлігі болған, бірақ қазіргі Украинаның батысында орналасқан Самбор қаласында туған. Оның әкесі Джозеф Штуерман заңгер және Самбор қаласының мэрі болды. Пресбург қалалық театрында Саломе Штуерман ретінде сахнаға алғаш рет шыққаннан кейін, Виртель Австрия-Мажар империясының әдеттегі курорттарында жұмыс істеді. 1911 жылы ол Берлинде Макс Рейнхардтпен қысқа ғана уақыт ойнады, содан кейін 1913 жылы Венаға барып, Neue Wiener Bühne театрында жұмыс істеуге ұсыныс алды. Сол жерде ол күйеуі, жазушы және режиссер Бертольд Виртельмен танысты, олар 1918 жылы үйленді. 1930 жылдары АҚШ университеттерінде болғандай, Сондерс Голливуд студияларының өте таңдаулы болатынын айтады, «эмигранттардың тізімі Веймар өндірісінің кімдер екенін көрсетеді»; ол Бертольд Виртелді «басқа эмигранттарға қарағанда аздап кем маңызды» деп санайды, оларды өзі «теңдессіз» деп есептейді. 1928 жылы Ф.В. Мурнаудың ұсынысымен отбасы Голливудқа көшті, онда Бертольд Виртель Fox Film Corporation компаниясымен режиссер және сценарист ретінде келісімшарт жасасты. Виртель саяси көзқарастары әртүрлі эмигранттар қауымдастығы арасында дипломат ретінде ғана емес, сонымен қатар эмигранттар мен Голливуд қауымдастықтары арасында делдалдық қызмет атқарды. Ол Голливудтың ірі студияларымен келісімшарттар жасасқан Еуропалық кино қорын құруға көмектесті. Қордың көмегімен Леонард Франк, Генрих Манн, Альфред Полгар, Вальтер Меринг және Фридрих Торберг сияқты көрнекті суретшілер шұғыл виза алды, бұл оларға нацистерден қашуға мүмкіндік берді. Виртель сондай-ақ осы эмигранттарға «қайтадан бағыт табуға» көмектесті. Росс тіпті «Тынық мұхитындағы Веймар оның болмағанда ешқашан тумас еді» деп жазады. Салқын соғыс басталғанда және Маккарти дәуірінде Виртель коммунист деп күдіктелген және қара тізімге енгізілген Голливуд сценаристтерінің қатарында болды. Негізсіз коммунизм айыптарына байланысты үкімет тарапынан тудырылған жаушылықтың салдарынан оған паспорт берілмеді. Ақырында оған уақытша паспорт берілді, бірақ ол бұрынғы күйеуінің қайтыс алғанға дейін көру үшін Еуропаға баруға кеш келді.
After debuting as Salome Steuermann at the Pressburg Stadttheater (regional theater), Viertel had engagements in typical spas of the Austro Hungarian Empire. In 1911 she played briefly under Max Reinhardt in Berlin, whereupon she followed an offer in 1913 to go to Vienna to work on the Neue Wiener Bühne. There she met her husband, author and director Berthold Viertel, and they married in 1918. As was the case with US universities in the 1930s, Saunders notes that Hollywood studios could be so selective "that the list of emigres reads almost as a who's who of Weimar production"; he places Berthold Viertel as "only marginally less significant" than other emigres whom he considers "without peer." In 1928, at FW Murnau's instigation, the family went to Hollywood, where Berthold Viertel received a contract with Fox Film Corporation as a director and writer. Viertel not only acted as a diplomat among the politically diverse emigré community but often played a practical role as a go between among the emigré and Hollywood communities. in part by helping to found the European Film Fund, which brokered contracts with major Hollywood studios. Through the Fund's assistance, notable artists such as Leonhard Frank, Heinrich Mann, Alfred Polgar, Walter Mehring, and Friedrich Torberg received emergency visas that enabled them to escape the Nazis. Viertel also helped such emigrés "find their footing when they arrived." Ross goes so far as to write that "Weimar on the Pacific might never have existed without her." With the onset of the Cold War and the McCarthy era, Viertel was among the Hollywood writers suspected of being communists who were blacklisted. As a result of government hostility raised by unfounded allegations of communism, she was denied a passport. Eventually she was granted a temporary one, but it arrived too late for her to travel to Europe to see her dying ex husband before his death.
Кейінгі өмірі
1947 жылы ажырасқаннан кейін Салка Оңтүстік Калифорнияның Брентвуд қаласында тұрды. 1953 жылы ол АҚШ-ты тастап, Швейцариядағы Клостерске қоныс аударды, онда кейін оның ұлы Питер және оның екінші әйелі, актриса Дебора Керр тұрды. 1969 жылы оның "Жат жұрттың мейірімділігі" атты автобиографиясы жарық көрді; ол 2019 жылы қайта басылды. Салка Виертель 1978 жылғы 20 қазанда 89 жасында Швейцарияның Клостерс қаласында қайтыс болды.