Кіріспе

Гливс класының эсминшісі USS Edison (DD 439) – Америка Құрама Штаттары Әскери-теңіз күштерінің Томас Альва Эдисон атымен аталатын алғашқы кемесі болды. Эдисон – көптеген маңызды құрылғыларды ойлап тапқан және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Теңіз күштеріне қосқан үлесі үшін Теңіз күштерінің Ерекше қызмет медалін алған өнертапқыш және кәсіпкер еді. Эдисон – азаматтық тұлғаның есімімен аталған АҚШ Теңіз күштерінің сирек кемелерінің бірі. Эдисон 1940 жылдың 23 қарашасында Нью-Джерси штатының Кеарни қаласындағы «Federal Shipbuilding and Drydock Company» компаниясынде суға түсірілді, оның спонсоры – өнертапқыштың жесірі Томас Альва Эдисон болды. Кеме 1941 жылдың 31 қаңтарында лейтенант-коммандер А.С. Мердоға басқаруымен құрамына қабылданды. Мердоғаға кемеге орнатылатын 5"/38 калибрлі зеңбіректерді өзі таңдауға рұқсат берілді, бірақ президент Рузвельт оларды британдық крейсерге беруді жеке бұйрық ретінде тапсырды, бұл Мердоғаны қатты ренжітті.

Қызмет тарихы

Құрылғыға қосылғаннан кейінгі айларда Эдисон шығыс жағалауда жаттығулар жасап, жолаушылар мен поштаны Ньюфаундлендтегі НС Аргентияға жөнелтті. Қараша айында ол Исландияға конвойді алып барды, бұл оның солтүстік базалар мен Ұлыбританияға өмірлік желілерін ашық ұстаған көптеген сапарларының біріншісі болды. 1942 жылдың ақпан айында Эдисон ОН 67 конвойын Исландиядан Галифаксқа, Новая Шотландияға дейін алып барды. 21-25 ақпан аралығында Эдисон конвойды үш суасты қайығының шабуылынан қорғауға көмектесті. 1942 жылдың 24 қазанында Эдисон Норфолктен 8 қарашада Федалаға, Француз Мароккосына шабуылға бару үшін арнайы топпен бірге жолға шықты. Ол жағалау батареяларын және жау эсминдерін Федала мүйісінде қарсы алды және Касабланка теңіз шайқасында жағажайларда жатқан кемелерді қорғады: барлығы 362 оқ атылды, 74 жағалау батареясына, 20 бірінші ұрыста және 268 екінші эсминдерге, оның ішінде 200 оқ бірінші эсминдерге және 68 екінші эсминдерге атылды. Барлық атыс директордың бақылауымен, тез әрі үздіксіз атыспен жүргізілді. Бірінші атыстың орташа қашықтығы 9500 метр, екіншісі 14000 метр, ал үшіншісі 12500 метр болды. Әсіресе, 268 оқты (орташа есеппен 68 оқ) жылдам атысты ұстап тұру өте қуанышты. 1 желтоқсанда Норфолкке оралғанда Эдисон Перс шығанағындағы порттарға танкерлерді алып барады, содан кейін Нью-Йорк пен Норфолктен Касабланка мен Оранға дейін конвойларды қорғауды жалғастырды. 1943 жылдың шілдесінен 1944 жылдың ақпанына дейін Эдисон Жерорта теңізінде қызмет етті. 10 шілдеде ол Сицилияға қоныс аударған әскерлерге отпен қолдау көрсетті, ол қыркүйекке дейін Алжир мен Бизерттен көмек көрсету конвойын ертіп жүрді. 9 қыркүйекте Салерноға шабуыл жасағанда шабуыл көлігін қорғады, ол жағажайда мина сыпырушыларды күзетіп, алға қарай келе жатқан әскерлерге отпен қолдау көрсетті. Жерорта теңізіндегі конвойлерді сүйемелдеу қызметін жалғастыра отырып, 16 желтоқсанда Эдисон, ал Вулси 1940 жылы U 73 суасты қайығын су бетіне шығарып, оны артиллериямен батырды. Эдисон 11 адамды құтқарып алды. 1944 жылдың 21 қаңтарында Эдисон Анциоға басып кіру десанттары кезінде қарауылдауға келді. Ол қоршауға алынған әскерлерге отпен қолдау көрсетті және ақпанға дейін көліктік және жүк кемелерін жағажайға алып барды, содан кейін жөндеуге үйге қайтты. Эдисон 1944 жылдың 1 мамырында Италия жағалауында конвойлерді сүйемелдеу және қарауылдау үшін Жерорта теңізіне оралды. 15 тамызда ол оңтүстік Францияға шабуыл жасады. Жыл соңына дейін ол жағалаудағы батареяларды, теміржолдарды, әскерлердің шоғырлану орындарын атқылап, қарауылдауды жалғастырды. Нью-Йоркте 1945 жылдың 17 қаңтарында Эдисон күрделі жөндеуден өтті, содан кейін сәуір және мамыр айларында Ле-Хаврге конвойді сүйемелдеді.

Соғыстан кейінгі

Эдисон 1945 жылғы 8 маусымда Нью-Йорктен жағалау аралық саяхат жасап шықты және соғыс аяқталғанда Пёрл-Харборда жаттығудан өтті. Ол қыркүйекте Жапонияға оккупацияға келді. 3 қарашада Нагоядан Алеут аралдарына метеостанция ретінде жіберілді. Эсминец 30 желтоқсанда Сан-Францискоға оралды, содан кейін шығыс жағалауға қарай жол тартты, онда 1946 жылғы 18 мамырда Чарльстонда резервке қойылды, кейін Филадельфияда, ол 1962 жылдың соңында тоқтатылды. 1966 жылғы 29 желтоқсанда сатылды.