Кіріспе

Гливс класының эсминшісі "Уэллс" (DD 628) – Гидеон Уэллс есімімен аталаған АҚШ Әскери-теңіз күштерінің екінші кемесі. "Уэллс" 1941 жылдың 27 қыркүйегінде Вашингтон штатының Сиэтл қаласындағы "Сиэтл Такома" кеме құрылысы корпорациясында салынып, 1942 жылдың 7 қыркүйегінде теңізге спускалды, демеушісі – Сюзанн Дадли Уэллс Брэйнард ханым. Кеме 1943 жылдың 16 тамызында комиссияға қабылданды.

Қызмет тарихы

АҚШ-тың батыс жағалауында сынақ жаттығуларын аяқтағаннан кейін Уэллс 26 қазанда Пьюджет саундқа қайтып келді. Сол жердегі сынақтан өткен соң, 15 қарашада екі британдық эскорттық кемемен бірге Сан-Диегоға дейін ілесіп жүрді. Сапарын жалғастырып, 28 қарашада Панама каналын өтіп, Нью-Йоркке бағыт алды. Жолда Норфолк қаласында тоқтады және 4 желтоқсанда Нью-Йоркке келгеннен кейін 38-ші эсминецтер дивизиясына (DesDiv 38) қосылды. Тағы солтүстікке қарай жүруге бұйрық алған соғыс кемесі 26 желтоқсанда Нью-Йорктен шығып, келесі күні Бостон портына жетті. 28-і күні ол және дивизиядағы әріптестері "Нью-Джерси" соғыс кемесінің қорғауында батыс Тынық мұхитына аттанды. Топ Норфолк қаласында қысқа ғана тоқтады, онда "Нью-Джерсидің" бауырласы "Айова" да Тынық мұхитына сапарға қосылды. 1944 жылдың қаңтар айының бірінші аптасында Панама каналын өтіп, 8 қаңтарда батысқа қарай сапарын жалғастырды.

Оңтүстік-Батыс Тынық мұхит аймағы

Уэллс және оның саяхаттастары 21 қаңтарда Эллис аралдарындағы Фунафутиге келді және Жаңа Гвинеяға бет алғанға дейін бір апта сонда болды. 5 ақпанда Мильн шығанағына жетіп, АҚШ-тың 7-ші флотына қосылды. Сол айда ол ЛСТ-лардың конвойын Нью-Британия аралындағы Глостер шығанағына дейін сүйемелдеді. 29 ақпанда Уэллс Армияның 1-ші кавалерия дивизиясының бөлімдеріне артиллериялық қолдау көрсетті, содан кейін Адмиралтействодағы Лос-Негрос аралына десант түсірді. Бұл операция кезінде жойғыш жаудың автоматты қаруларынан және кем дегенде бір далалық зеңбіректен атқыланды, бірақ зақым алмады. Миссияның өзінің бөлігін аяқтағаннан кейін ол су асты кемелеріне қарсы қорғаныс үшін көлік аймағына көшті. Кез келген уақытта ол жағалауға жақын қайта оралып, жағадағы американдық әскерлерге оттық қолдау көрсетті. Наурыз айында ол Жаңа Гвинеяның солтүстік жағалауының қалған бөлігін басып алуға дайындық үшін Буна аймағына оңтүстікке қайтты. Hollandia шабуылы кезінде, Vogelkop-қа жасалған бес «секіріп өту» қадамының біріншісінде, Уэллс 22 сәуірде Гумбольдт шығанағына шабуыл жасаған 77.2 (TG 77.2) Жедел топқа бекітілді. Бір айдан кейін, 18 мамырда, ол Жаңа Гвинея материгіндегі Уакде аралы мен Сармиде десант түсіруге көмектесті. Содан кейін соғыс кемесі генерал Дуглас Макартурдың Биак аралына десант түсіруіне және 27 мамырдан 2 маусымға дейінгі біріктіру операциялары кезінде артиллериялық қолдау көрсетуіне қатысты. Осы уақыт ішінде ол бірнеше жапон баржаларын жойды, жаудың құрлықтағы күштерін мазалады, жағалаудағы батареяны немесе екеуін үнсіз қалдырды және бірнеше әуе шабуылын тойтарды. 2 маусымда Биактан шығып, соғыс кемесі Жаңа Гвинея жағалауындағы логистикалық конвойларды шамамен бір ай бойы сүйемелдеді, содан кейін Биактың батысында орналасқан Ноемфур аралына жетіп, сол аралды басып алуға көмектесті. Шілде айының соңында ол Жаңа Гвинеядағы соңғы десанттық операцияға қатысты, онда әскерлер Вогелькоптағы Сансапор шығанағына десант түсірді. Ол тамыз айының басында Айтапеге оралды, содан кейін жағалау бойымен Финшхафенге жылжыды және 23 тамызда Соломон аралдарына бағыт алды. Уэллс 6 тамызда Флорида аралына жетіп, АҚШ-тың 3-ші флотының құрамына кірді. Ол бірден Палауға шабуылға дайындыққа кірісті. Пелелиу мен Ангаурға шабуыл кезінде жойғыш бастапқыда әуе қолдауын қамтамасыз ететін авианосецтерді сүйемелдеді. Екі аралға қыркүйек айының ортасында десант түсірілгеннен кейін ол авианосецтерден бөлініп, екі аралды нығайтуға тырысқандарға қарсы қорғаныс және кез келген әрекеттерге қарсы тұру үшін көлік аймағына көшті. Палау операциясына қатысуын аяқтағаннан кейін ол TG 77.2-ге қосылды және Лейтеде Филиппинге шабуылға дайындық бастады.

Батыс Тынық мұхиты

Ол 18 қазанда Лейте шығанағына, жағаға шабуыл жасауға дейін миналарды жою және су астындағы диверсиялық топтардың жұмысын қамтамасыз ету үшін келді. Оның артиллериялық оқтары да мақсатты бомбалауға көмектесті. 20 қазандағы шабуылдан кейін, кеме жағаға бет алған әскерлерге оттық қолдау көрсетті және жаудың қарқынды әуе шабуылдарынан шабуыл жасаған флотты қорғады. Осы рөлінде ол бір жау кемесін өз күшімен батырды. Жапондықтар Лейте шабуылын тоқтату үшін үш бағыттан жер бетінде шабуылға шыққанда, Уэллс вице-адмирал Джесси Б. Олдендорфтың ескі броненосецтер тобына қосылды. Олар 24/25 қазан түнінде Суригао бұғазы арқылы өтуге тырысқан жау күштерін толығымен жойды. Содан кейін ол Филиппин операциясындағы өзінің үлесін аяқтап, Ulithi атолына қайтып, Жедел әрекет ететін авиациялық топтың (Fast Carrier Task Force) құрамына кірді. Соғысқа қатысуының қалған бөлігінде Уэллс жылдам авиатасымалдаушылармен немесе олардың логистикалық бөлімдерімен бірге жүрді. Авиатасымалдаушылар Жапонияның ішкі қорғанысына әуе шабуылдарын жасады және Лусон, Иво Джима және Окинаваға жасалған шабуылдарды қашықтан қолдады. 1945 жылдың маусым айында ол Лейтеге демалыс пен күтімге келді. Сол айдың 21-і күні ол АҚШ-қа күрделі жөндеуге тапсырыс алды. Эниветок және Оаху арқылы өтіп, 16 шілдеде Бремертонға (Вашингтон штаты) жетті. Тамыз айындағы соғыс аяқталғанға дейін және қыркүйек айының соңына дейін ол онда болды. 29 қыркүйекте ол шығыс жағалауға бағыт алды. Сан-Педро портында тоқтағаннан кейін, ол 14 қазанда Панама каналын өтіп, Нью-Йоркке бет алды, онда 20 қазанда жетті. Қараша айында кеме Чарльстон, Оңтүстік Каролинаға оңтүстікке қарай жылжыды, онда ол 1946 жылдың 4 ақпанында қызметтен босатылды. Уэллс 1968 жылдың 10 ақпанына дейін Атлантикалық резервтік флоттың Чарльстон тобында тұрды, содан кейін оның аты Әскери-теңіз күштерінің тізімінен шығарылды. 1969 жылдың 18 шілдесінде ол Union Minerals and Alloy Co. компаниясына металл тескілеуге сатылды. Уэллс Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде сегіз шайқас жұлдызына ие болды.