Кіріспе

Швед-американдық физиолог (1875–1956)

Антон Юлиус Карлсон (29 қаңтар 1875 – 2 қыркүйек 1956) – швед-американдық физиолог. Карлсон 1916 жылдан 1940 жылға дейін Чикаго университетінің физиология кафедрасын басқарды.

Өмірбаян

Карлсон Карл Якобсон мен Хедвиг Андерсдоттердің Швецияның Вестра-Гёталанд округінің Свартеборг қаласында туған ұлы. Ол 1891 жылы АҚШ-қа келді. Ол Иллинойс штатының Рок-Айленд қаласында орналасқан Августана колледжін бітірді (BA, 1898) және (MS, 1899) алды. 1902 жылы Стэнфордта физиология ғылымы бойынша докторлық дәрежесін алып, 1904 жылы Чикаго университетінде жұмыс істей бастады. Чикагода жұмыс істеген кезде Карлсон Фред Влчекке Уильям Бомонттың Алексис Сент-Мартинге жасаған тәжірибелеріне ұқсас, оның асқазан фистуласына қатысты эксперименттер жүргізді. Бұл асқазанды электр шамдарымен жарықтандырып, ас қорыту процесін бақылауды қамтыды. Карлсон 1916 жылы Чикаго университетінің физиология кафедрасының меңгерушісі болды және 1940 жылға дейін осы қызметте қалды. Карлсон 1920 жылы Америка Құрама Штаттарының Ұлттық ғылым академиясына, ал 1928 жылы Америка философиялық қоғамына сайланды. Ол 1923-1925 жылдары Америка физиологиялық қоғамының президенті, ал 1944 жылы AAAS президенті болды. Карлсон 1929 жылы Швед Корольдік ғылым академиясының шетелдік мүшесі болып сайланды. 1941 жылдың 10 ақпанындағы "Time" журналының бас мақаласы Карлсонның педагог ретіндегі жетістіктеріне және адам мен жылқы шабақтың жүрек бұлшық еттерінің әрекетін салыстырып зерттеуіне арналды. Карлсон Гуманистік манифестке қол қойған 34 адамның бірі болды және 1953 жылы ол Америка гуманистік қауымдастығының "Жыл гуманисі" сыйлығын алған алғашқы адам болды.

Таңдалған шығармалар

Аштықты денсаулық және ауруларда бақылау (Чикаго университетінің баспасы. 1916 ж.)
Органотерапия (Д. Апплтон және компания. 1924 ж.)
Дене механизмі (Чикаго университетінің баспасы, 1930 ж.). Виктор Э. Джонсонмен (1901-1986 жж.)