Румындық әдеби сыншы, Николае Манолеску (1939-2024)

Кіріспе

Румын әдеби сыншысы (1939–2024)

Николае Манолеску (27 қараша 1939 – 23 наурыз 2024) – румын әдеби сыншысы. 1997 жылы Румын академиясының корреспондент мүшесі болып сайланды, ал 2013 жылы толық мүше болып сайланды.

Өмір және мансап

Манолеску Рамнику Валча қаласында философия пәнінің мұғалімі Петру Аползан мен оның әйелі, француз тілінің мұғалімі Сабина Аползанның (құрметті есімі Манолеску) ұлы ретінде дүниеге келді. Туған қаласындағы және Сибиудегі орта мектептерді бітірген соң, 1956 жылдан 1962 жылға дейін Бухарест университетінде филология факультетінде оқыды, бірақ 1958-1959 жылдары Георге Георгиу Деж бен Румыния Коммунистік режиміне қарсы айтқан сынды пікірлері үшін университеттен қуылды. 1989 жылғы Румыния революциясынан кейін 1990 жылдың қараша айында Азаматтық Альянстың (АА) негізін қалаушы мүшесі болды. 1991 жылдың шілдесінен бастап саяси мансабын бастады, 1992 жылғы сайлауда президенттікке үміткер болған шағын Азаматтық Альянс партиясының (PAC) басшысы болды. Бұл партия Альянстан саяси белсенділікті күшейту мақсатымен бөлініп шыққан болатын. 1993 жылы Николае Манолеску 1998 жылы Ұлттық Либералдық партиямен (ҰЛП) біріккен, қысқа ғұмырлы PNL румындық саяси партиясының басшысы болды. Бірігуге дейін Манолеску 1996 жылғы Румыниядағы жалпы сайлауда партияның басшысы болды; партияның президенттікке үміткері ретінде ол дауыстардың 0,7%-ын алып, тоғызыншы орынды иеленді. 2000 жылға дейін ҰЛП Ұлттық кеңесінің мүшесі болды, содан кейін бұл қызметтен бас тартып, саяси өмірден шеттеді. Манолеску румын әдебиеті бойынша 40-тан астам том жариялады, ең танымалдары – «Румын әдебиетінің сындық тарихы» (1-том) және «Нойдің кемесі» деп аталатын румын романдарының тарихы. Оның «дориялық», «иондық» және «коринфтік» романдарды ажыратуы ежелгі грек ғибадатханаларының бағандарының дәстүрлі ретінен туындады және реалистік, психологиялық бірінші тұлғадан баяндалатын және заманауи, постмодернистік романдар арасындағы айырмашылықты қамтиды. «România Literară» әдеби журналының редакторы ретінде ол 30 жылға жуық уақыт бойы кітаптарды рецензиялау бойынша рекордтық көрсеткіштерге қол жеткізді. Сондай-ақ, 1998 және 2001 жылдар аралығында Pro TV телеарнасында көрсетілген «Менің мамандығым – мәдениет» («Profesiunea mea, cultura») танымал мәдени ток-шоуының жүргізушісі болды. Манолеску Бухарест университетінің профессоры болды және онда әдебиет пәнінен докторлық диссертациясын қорғады. Румын жазушылар одағының президенті болды және 2006 жылы ЮНЕСКО-дағы Румыния елшісі болып тағайындалды. 2000 жылдың желтоқсанында Румыния Президенті оны Ұлы крест орденімен «Адал қызмет» орденімен марапаттады, ал 2008 жылдың желтоқсанында «Румыния жұлдызы» орденімен марапаттады. Манолеску 2024 жылдың 23 наурызында Бухаресттегі Spitalul Universitar de Urgență Elias ауруханасында 84 жасында қайтыс болды.

Manolescu was born in Râmnicu Vâlcea, the son of Petru Apolzan, a philosophy teacher, and his wife Sabina Apolzan (née Manolescu), a French teacher. After attending high schools in his hometown and in Sibiu, he studied philology at the University of Bucharest from 1956 to 1962, with an interruption in 1958–1959, when he was expelled from the university, due to critical opinions voiced against Gheorghe Gheorghiu Dej and the Romanian Communist regime. After the Romanian Revolution of 1989, he was a founding member of the Civic Alliance (AC) in November 1990, and, after July 1991, began a political career as leader of the minor Civic Alliance Party (PAC), a group that had split from the Alliance to pursue a more political activism, being its candidate for presidency in the 1992 elections; Manolescu subsequently represented the party in the Senate. In 1993 Nicolae Manolescu was a leader of a short lived PNL, a Romanian political party which in 1998 had merged with the National Liberal Party (PNL). Prior to its merger, Manolescu was its leader during the 1996 Romanian general election; as the party's presidential candidate, he finished ninth with 0.7% of the vote. Until 2000, he was a member of the PNL National Council, when he resigned from this position and retreated from political life. Manolescu published over 40 volumes on Romanian literature, the most acclaimed being A Critical History of Romanian Literature (vol.1) and a history of Romanian novels, entitled Arca lui Noe. His distinction between "doric", "ionic", and "corinthic" novels originated in the traditional orders of the columns of Ancient Greek temples, and covers the distinction between realistic, psychological first person narratives and contemporary, postmodern novels. As an editor of România Literară literary magazine, he reached a record in reviewing books for almost 30 years. He was also the host of the popular Profesiunea mea, cultura ("My Profession Is Culture"), a talk show on cultural matters, aired by Pro TV between 1998 and 2001. Manolescu was a professor at the University of Bucharest, from which he received a Ph. D. in Letters. He was the President of the Romanian Writers' Union, and was designated the Romanian ambassador to UNESCO in 2006. In December 2000, he was awarded by the President of Romania the National Order of Faithful Service, Grand Cross rank, and in December 2008, the Order of the Star of Romania, Grand Cross rank. Manolescu died at the Spitalul Universitar de Urgență Elias in Bucharest, on 23 March 2024, aged 84.