Кіріспе

Румын жазушысы Герасим Лука (23 шілде 1913 – 9 ақпан 1994) – румын сюрреализмінің теориялық тұжырымдамасын жасаушы және ақын. Румынияда Салман Локер болып туған, сондай-ақ Костеа Сар және Петре Малкочи аттарымен де танымал болды. 1952 жылы Румыниядан кеткеннен кейін ұлтсыз азаматқа айналды.

Өмірбаян

Бухарест қаласында еврей тігіншісі Берл Локердің (1914 жылы қайтыс болған) ұлы болып туған ол идиш, румын, неміс және француз тілдерін білген. 1938 жылы ол Парижге жиі сапарлады, онда сюрреалистермен танысты. Екінші дүниежүзілік соғыс және Румыниядағы ресми антисемитизм оны жергілікті жерлерге жер аударылуға мәжбүр етті. Румынияның коммунизмге дейінгі тәуелсіздік кезеңінде ол Геллу Наум, Пол Пун, Виргиль Теодореску және Долфи Тростпен бірге сюрреалистік суретшілер тобын құрды. Оның алғашқы жариялымдары, соның ішінде француз тіліндегі өлеңдері жарық көрді. Ол кубоманияны ойлап тапты және 1945 жылы Дольфи Тростпен бірлесіп, сюрреалистік қозғалыс Суравтоматизмнің манифесті "Диалектиканың диалектикасы" атты еңбегін жазды. Румынияда мазасыздыққа ұшырап, елден қашуға тырысқанда ұсталған ол 1952 жылы Румыниядан шығып, Израиль арқылы Парижге көшті. Мұнда ол Жан Арп, Пол Селан, Франсуа Ди Дио және Макс Эрнстпен бірге көптеген коллаждар, суреттер, объектілер мен мәтіндік инсталляциялар жасады. 1967 жылдан бастап оның оқу кештері Стокгольм, Осло, Женева, Нью-Йорк және Сан-Франциско қалаларына жетті. Рауль Сангластың 1988 жылғы "Comment s'en sortir sans sortir" телефильмі оны кең оқырман қауымына таныстырды. 1980-жылдардың соңында Луканың Монмартрдағы тұрғын үйі француз билігі тарапынан санитарлық талаптарға сай емес деп танылды. Басқа ғимаратқа көшіру үшін ол өзінің азаматтығын растауы тиіс болды. Румыниядан кеткеннен бері азаматтығы болмағандықтан, ол ұзақ жылдар бойы бірге болған серігіне үйленді және француз азаматтығын алды. 1994 жылдың 9 ақпанында 80 жасында Сейн өзеніне секіріп, өзіне қол жұмсады.