Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Молдавия және Молдова атаулары тарихи Молдавия мемлекетінен бастау алады, оның ең кең аумағында шығыс Румыния (Батыс Молдавия), Молдова және оңтүстік-батыс және батыс Украинаның бір бөлігі кірген.
The names of Moldavia and Moldova originate from the historical state of Moldavia, which at its greatest extent included eastern Romania (Western Moldavia), Moldova, and parts of south western and western Ukraine.
Этимология
Қазіргі теориялардың бірі – Молдавия/Молдова атауы Молдова өзенінен шыққан, ол славян тіліндегі "mold" сөзінен туындаған, "қайын, шырша" деген мағына береді. А. И. Соболевский оны *moldu, "жұмсақ, нәзік, жас" деген түбірден шығарған. ov(a)/av(a) жұрнағы – славян тіліндегі атаулар мен есімдерде жиі қолданылады. ova жұрнағы көбінесе әйел есімдерге тиесілікті білдіреді. Румын тіліне славян тілінің күшті әсері бар. Григоре Урече (1590–1647), Мирон Костин (1633–1691) және Димитрие Кантемир (1673–1723) еңбектерінде кездесетін, бірақ олардың сенім деңгейі әртүрлі болған миф бойынша, Молдованың негізін қалаушы Мармарештен келген аңшы Драгош болды. Тағы бір теория бойынша, бұл атау көне неміс тіліндегі Molde сөзінен, яғни "ашық карьер" немесе гот тіліндегі Mulda сөзінен шыққан, ол "тозаң", "кір" (ағылшын тіліндегі mould сөзімен байланысты), өзенге сипаттама беру үшін қолданылған. Молдованың аз ғана уақытқа астана болған Бая қаласы (Сучава округі) 1421 жылғы неміс құжатында Stadt Molde деп аталған.
One of the existing theories is that Moldavia/Moldova was named after the Moldova River, which is a Slavic name, derived from Slavic mold , "spruce, fir". A. I. Sobolevskij derived it from *moldu, "tender, soft, young". The ending ov(a)/ av(a) is a common Slavic suffix used in appelatives and proper names. ova denotes ownership, chiefly of feminine nouns. There is significant Slavic influence on Romanian. The myth, included in works of Grigore Ureche (1590–1647), Miron Costin (1633–1691) and Dimitrie Cantemir (1673–1723), but given varying levels of credibility by these, was that the hunter Dragoș from Maramureș (the founder of Moldova) One myth, given different levels of credence by Ureche, Miron Costin, and Cantemir, was about a place name: Moldova. Other theories is that it is derived from old German Molde, meaning "open pit mine", or the Gothic Mulda meaning "dust", "dirt" (cognate with the English mould), referring to the river. The short lived capital of Moldova, Baia in the Suceava County, was called Stadt Molde in a 1421 German document.
Богдания
Бұл аймаққа алғашқы және қысқа мерзімді сілтеме Богдания болды, ол княздық құрған I Богданның есімімен байланысты. Польша тарихшысы pl былай дейді: "Жергілікті жылнамашылардың дәстүріне сәйкес, Османлыларға салық төлеуге келіскен алғашқы молдаван князі 1504–1517 жылдары билеген III Богдан болды", – деп және "бұл кейіннен Молдавияның түрікше атауы – Богданияны түсіндіру үшін пайдаланылды. Алайда, бұл атау татар текті және III Богдан дүниеге келмес бұрын қолданылған. Бұл, әрине, 1360 жылдары Молдавияның алғашқы воеводасы I Богданмен байланысты". Осы атауды 16 ғасырдың соңында саяхатшы Ричард Хаклюйт өзінің еңбектерінде Молдавияны атау үшін қолданды.
The original and short lived reference to the region was Bogdania, after Bogdan I, the founding figure of the principality. Polish historian pl states that, "according to the tradition of local chroniclers, the first Moldavian prince who agreed to pay tribute to the Ottomans was Bogdan III, who reigned in the years 1504–1517," and notes that "this was [later used] to explain the Turkish name of Moldavia — Bogdania. In fact, this name is of Tatar origin and was used long before Bogdan III was born. It is undoubtedly associated with Bogdan I," the first voivode of Moldavia in the 1360s. It is this name that voyager Richard Hakluyt used for Moldavia in his writings in the late 16th century.
Қара немесе Богданның Валахиясы
"Қара Валахия" (Valahia Neagră) термині, түрікше Kara Eflak, Османдық кезеңде Молдавияны атау үшін де қолданылған. Бұл атау Молдавияның Богдан I-ден бастау алды; Османдық түрік тілінде оның мемлекеті Кара Богдан (Cara bogdan) және Богдан Эфлак, "Богданның Валахиясы" деп белгіленген.
The term "Black Wallachia" (Valahia Neagră), in Turkish Kara Eflak, was another name found used for Moldova in the Ottoman period. It derived from Bogdan I of Moldavia; in Ottoman Turkish usage his state was known as Kara Bogdan (Cara bogdan) and Bogdan Eflak, "Bogdan's Wallachia".
Бессарабия, Молдавия және Молдова
1812 жылға дейін қазіргі Молдова Республикасының аумағы көбінесе Шығыс Молдова, Шығыс Төмендіктері, Днестр-Прут, Бендер (ірі қала үшін) немесе Орхей (орталықтағы ірі қала үшін) деп аталатын. 1812 жылғы Бухарест шартында Прут пен Днестр арасындағы аймақтың барлық шығыс бөлігі Осман империясынан Ресейге өткеннен кейін, ресейліктер жаңа алған жеріне Бессарабия деген ат берді. Бұл атау бұрын тек қазір Буджак деп аталатын аймақтың оңтүстік бөлігіне ғана қолданылған болса да, ол тез арада бүкіл аумақпен байланысты болды. 1940 жылдары Молдавия КСР құрылғаннан кейін жаңа республика бейресми түрде Молдавия деп аталды. 1991 жылы бұл атау ресми түрде қабылданды, ал румын тіліндегі Молдова варианты жылдамдап басым орфографияға айналды.
Before 1812 the territory of the modern Republic of Moldova was usually called Eastern Moldova, Eastern Lowlands, Dniester Prut, Bendery (for the largest town) or Orhei (for the largest town in the centre). After the entire eastern part of the region, between the Pruth and the Dniester, was ceded by the Ottomans to Russia in the 1812 Treaty of Bucharest, the Russians used the name Bessarabia for its new acquisition. though this name had formerly only been applied to the southern parts of this territory, what is now called Budjak, it quickly became associated with the whole territory. After the establishment of the Moldavian SSR in the 1940s the new republic started to be unofficially called Moldavia. In 1991 that name was adopted as official name, with Romanian language variant Moldova quickly become the preferred spelling.