Кіріспе
The High and the Mighty - Эрнест К. Ганнның 1953 жылы жазылған, Гонолулудан Сан-Францискоға бағытталған әуе рейсі туралы романы. Ұшудың ортасынан өткеннен кейін, яғни қайта оралу мүмкін болмайтын нүктеде, қозғалтқышта ауыр бұзылу орын алып, қанат пен жанармай бактерілері тесіледі. Ұшу экипажы зақымдалған ұшақты қауіпсіз жерге қондыруға тырысқанда, экипаж бен жолаушылар арасында адамдық драма өршиді. "Жоғарғы және құдіретті" романы 1953 жылдың мамырынан 1954 жылдың маусымына дейін 57 апта бойы New York Times бестселлер тізімінде болды, ең жоғары көрсеткіші үшінші орынды иеленді. Романның сәттілігі 1954 жылы Уильям А. Уэллман режиссерлік еткен, Джон Уэйн мен Роберт Стак қатысқан фильмнің түсірілуіне әкелді. Роман/фильм – "әуе апаты" жанрының алғашқы туындысы саналады, ол "Аэропорт" фильмінің сериясы және "Аэроплан!" комедиялық фильмі сияқты жаңа жанрдың пайда болуына ықпал етті. Роман 1953 жылғы Калифорния кітап сыйлығындағы көркем әдебиет номинациясы бойынша күміс медальді жеңіп алды.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Гонолулуда DC-4 авиалайнері TOPAC рейсі 420, 16 жолаушы мен бес адамнан тұратын экипажбен Сан-Францискоға ұшып шығуға дайындалуда. Бұрынғы капитан Дэн Роман, сыбызғылау әдетімен танымал ұшақтың тәжірибелі бірінші офицері, Оңтүстік Америкада әйелі мен ұлын қаза қылған, оны өмір бойына соққан мүгелектікке ұшыратқан ұшып кету апатының құрбаны болды. 420 рейсінің капитаны Салливан, жолаушылар мен экипаж өміріне жауапкершілік сезінуден қорқады, мыңдаған сағат ұшқаннан кейін. Жас екінші офицер Хоби Уилер және тәжірибелі навигатор Ленни Уилби жас және тәжірибесі жағынан өте қарама-қарсы. Стюардесса Сполдинг жолаушыларына қызмет етеді, әрқайсысының жеке проблемалары бар, және өмірінің соңына жеткен Фрэнк Брискомен оның қалта сағатының сүйкімділігіне риза болғаннан кейін дос болады. Соңғы минутта келген бизнесмен Хамфри Агнюдің ерекше мінез-құлқы оның күмәнін тудырады. Ұшақ әдеттегідей көтерілгеннен кейін, 420 рейсі кездейсоқ дірілдерді сезіне бастайды. Экипаж ұңғымаларда бірдеңе дұрыс емес екенін сезсе де, проблеманы таба алмайды. Сполдингтің қолы күйген кезде, Дэн құйрық бөлімін тексеріп көреді, бірақ ештеңе таба алмайды. Түн құрғаннан кейін, ұшақ қайту нүктесінен өткенде, Агню жолаушы Кен Чайлдсқа шабуыл жасайды, оны Агнюдің әйелімен қарым-қатынаста болды деп айыптайды. Екеуі күреседі, Агню пистолетін шығарып, Чайлдсты атуға ниеттенсе де, бұрын оны іске асыра алмай, ұшақ винтін жоғалтып, қозғалтқыш өртене бастайды. Экипаж өртті жылдам сөндіреді, бірақ қозғалтқыш бұрылысынан шығып кеткен. Теңіз үстінде экипаж көмекке шақырады, оған «С.С. Кристобал Трейдер» пароходындағы әуесқой радиооператор көмектеседі, соның арқасында құтқару операциясы басталады. Дэн авиалайнердің қанатындағы жанармай багі зақымдануынан жанармай шығып жатқанын және оның салдарынан, қолайсыз жел мен зақымдалған қозғалтқыштың созылуынан ұшақ жанармайдан қырылып, суға қонуға мәжбүр болады. Жайылған балықшы Жозе Локота Агнюді қарусыздандырып, пистолетін алып қояды, оны тыныш отыруға мәжбүрлейді. Бродвей продюсері Густав Парди, ол ұшудан қорқатынын жасырмаған, қорқып отырған жолаушыларын сабырлы болуға шақырады. Дэн жағдайды сабырмен түсіндіріп, олардың алаңдауын басуға тырысады, бірақ жағалауға жету мүмкіндігі «мыңнан бір» екенін ескертеді. Жолаушылар бірігіп, өзінің мәселелеріне қатысты жаңа көзқарасқа ие болады. Сан-Францискода операциялар менеджері Тим Гарфилд, Романды TOPAC-ке жұмысқа алып, оның мансабын қайта жаңғыртып, әуе компаниясының операциялық орталығына келеді, бірақ олардың мүмкіндіктеріне сенімді емес. Желдің жағдайының жақсаруы және жағалау күзетінің B-17 құтқару ұшағының оларды сүйемелдеуге келуі экипажға Сан-Францискоға жету үшін жеткілікті жанармай бар деген үміт береді. Алайда Уилби, жүйкесіне байланысты навигациядағы қарапайым қателік жасағанын және олардың ауадағы қалған уақыты есептелгеннен кем екенін анықтайды. Гарфилд Салливанға жанармайды үнемдеу туралы ұсыныс жібереді, Салливан оның ұшу қабілетін сынап бағалап жатыр деп қорқады. Дэннің тәжірибесі оған түнде толқындарлы теңізде суға түсуге қарағанда құрлыққа жетуге тырысудың сәтті болатынын айтады және Салливанның шешімдерін үкімдеудің орнына қорқыныш басқаратынын мойындайды. Салливан үрейленіп, дереу суға түсуге дайындалғанда, Дэн оны ақылға келтіреді. Дэн жанармайды үнемдеу үшін Салливанның рұқсатынсыз басқаруды реттейді. Қалған жанармайдың қайта есептелуі Дэнге жанармайдың желдің соғуы жалғаса берсе, Сан-Францискоға жету үшін жеткіліксіз екеніне көндіреді, бұл Салливанды тәуекелге баруға итермелейді. Ұшақ түн ортасында жаңбырлы Сан-Францискоға жақындағанда және қауіпті түрде төмен биіктікте ұшады, әуежай төтенше жағдайға дайындалады. Ұшақ қаланың төбелерін асып өтеді және ұшу-қону жолағының жарықтары тіке алдында көрінеді, оларға қауіпсіз қонуға бағыттайды. Жолаушылар ұшақтан түскен кезде Гарфилд терминалдың көлеңкесінен олардың реакциясын бақылайды, журналистер оларды сұраққа тартып алады. Бәрі тынышқаннан кейін, ол ұшақтың зақымдануын тексеріп жатқан экипажға қосылып, жанармай багінде бар болғаны 30 галлон жанармай қалғанын хабарлайды. Дэн олардың тәуекелге баруын мойындайды және кетеді. "Қош бол, ежелгі пеликан", - деп күңкілдеді Гарфилд оның жоғалып бара жатқан бейнесіне.
Автордың әуе компаниясы
Роман Ганнның коммерциялық әуежол пилоты ретіндегі тәжірибесіне негізделген. Осыған ұқсас оқиға Ганнның "Тағдыр – аңшы" атты естеліктерінде баяндалған. Matson Airlines DC-4 ұшағының Гонолулудан Бёрбанкке жасаған рейсінде стюардесса ұшақтың артқы бөліміндегі ыдыстар мен күміс заттарды дірілдеткен үзіліс-үзіліс тербеліске шағымданды. Ганн артқы бөлімді тексерді, ештеңе байқамады және тербелісті 3-ші қозғалтқыштағы ақауға байланысты деп ойлады. Қонақтанғаннан кейін тербеліс, ақырында, ұшақтың құйрық бөлігіндегі лифт ілмек бұрандасының жоқ болуына байланысты екені анықталды – осы мәселе салдарынан ұқсас DC-4 ұшақтары апатқа ұшыраған. Дегенмен, жылдамдық және биіктік туралы дұрыс шешімдер қабылдағандықтан, оның рейсі басқа DC-4 ұшақтарының басына келген "тағдырдан" сау-сақа жетті.
Жариялану туралы ақпарат
Ганн, Эрнест К. Жоғары және күшті. Нью-Йорк, Нью-Йорк: Уильям Слоун Ассошиэйтс, Инк., 1953
Ганн, Эрнест К. Жоғары және күшті. Нью-Йорк, Нью-Йорк: Уильям Морроу және компаниясы, 1953
Ганн, Эрнест К. Жоғары және күшті. Лондон: Ходер & Стоутон, 1954
Ганн, Эрнест К. Жоғары және күшті. Нью-Йорк, Нью-Йорк: Пермабукс, 1954
Ганн, Эрнест К. Жоғары және күшті. Лондон: Ходер & Стоутон, Ұлыбританияның екінші қағаз баспасы, 1956
Gann, Ernest K. The High and the Mighty. New York, N. Y.: William Morrow & Co, 1953
Gann, Ernest K. The High and the Mighty. London: Hodder & Stoughton, 1954
Gann, Ernest K. The High and the Mighty. New York, N. Y.: Permabooks, 1954
Gann, Ernest K. The High and the Mighty. London: Hodder & Stoughton, Second UK Paperback Printing, 1956