Әйелдердің менструация кезіндегі тыйымдары: Непалдағы дәстүрлер мен салдарлары
Chhaupadi
Непалдағы әйелдер мен қыздардың менструация кезіндегі шектеулері – Chhaupadi дәстүрі. Таза емес деп саналып, үйден қуылған қалпы мен салдары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Етеккір кезеңіндегі адамдарға қатысты тыйым
Taboo targeting menstruating persons
Чхаупади ( ) – әйелдер мен қыздарға етеккір кезінде қалыпты отбасылық шараларға қатысуға тыйым салатын, оларды "таза емес" деп есептейтін етеккір табуының бір түрі. Чхаупади Непалдың батыс бөлігінде кең таралғаны айтылады, бірақ қала тұрғындары арасында да осы жағдай орын алады. Бұл елдің барлық аймақтарында түрлі атаулармен және әртүрлі жолдармен сақталады. Чхаупади кезінде әйелдерге үйге кіруге тыйым салынады және олар етеккір кезеңінің барлық уақытында мал төбесінде (көбінесе елдің батыс аймағында) немесе етеккір шатыры деп аталатын уақытша тұрғынжайда тұруға мәжбүр болады. Непалда бала туған кезде де осыған ұқсас оқшаулану сақталады. Етеккір кезінде әйелдер мен қыздар күнделікті өмірге қатысудан және қоғаммен байланыс жасаудан шектеледі.
Chhaupadi ( ) is a form of menstrual taboo which prohibits women and girls from participating in normal family activities while menstruating, as they are considered "impure". Chhaupadi is said to be practiced primarily in the western part of Nepal, but the same is true for city dwellers also. It is practiced all over the country with different names and practiced in different ways. During chhaupadi, women are banned from the house and are made to live in a cattle shed (mainly in the western region of the country), or a makeshift dwelling known as a menstruation hut, for the duration of their period. Childbirth in Nepal also results in a similar form of confinement. During menstruation, women and girls are restricted from participating in everyday life events, and from interacting with their communities.
Шығу тегі
Чхаупади сөзі Непалдың батыс бөлігінде пайда болған. Чхаупади дәстүрі әйелдердің менструация кезінде уақытша таза емес деп саналатын сенім-болымнан туындайды. Бұл сенім Индраның қарғыс тарату үшін менструацияны жаратқаны туралы мифтен пайда болған. Осы сенім жүйесінде, егер менструация кезіндегі әйел ағашқа тисе, ол ешқашан жеміс бермейді; егер ол сүт ішсе, сиыр сүт бермейді; егер ол кітап оқыса, білімнің қасиетті құдайы Сарасвати ашуланады; егер ол еркекке тисе, ол ауырып қалады деп есептеледі. Бұл практика негізінен Батыс Непалдың ауылдық жерлерінде сақталып келеді. Дадельдура, Байтади және Дарчула аймақтарында оны «чхюэ» немесе «бахирхуну», Ачхамда «чхаупади», ал Баджанг ауданында «чаукулла» немесе «чаукуди» деп те атайды. Бұл дәстүр елдің барлық аймақтарында кездеседі, тек орындалу жолы мен қатаңдығы әртүрлі.
The word Chhaupadi was originated in the Western part of Nepal. The practice of chhaupadi originates from the superstition that menstruation causes women to be temporarily impure. This superstition arose from a myth that Indra created menstruation as a means to distribute a curse. In this belief system, it is thought that if a menstruating woman touches a tree, it will never again bear fruit; if she consumes milk, the cow will not give any more milk; if she reads a book, Saraswati, the goddess of education, will become angry; if she touches a man, he will be ill. The practice persists in rural areas primarily in Western Nepal. It is also called ‘chhue’ or ‘bahirhunu’ in Dadeldhura, Baitadi and Darchula, ‘chhaupadi’ in Achham, and ‘chaukulla’ or ‘chaukudi’ in Bajhang district. It is also practiced all over the country, the only difference is the way of practice and how strict it is.
Сипаттама
Бұл дәстүр жасөспірім қыздың алғашқы етеккірімен басталады, ол он төрт күнге дейін шатырда болады; содан кейін ол менопаузаға дейін әр ай сайынғы қан кету кезеңін шатырда өткізуі керек. Қалаларда тұратын қыздар мен әйелдер де бір бөлмеде немесе үйде бөлек тұрып, осы әдетті сақтайды. Сонымен қатар, бала туған әйелдер балаларымен бірге екі аптаға дейін шатырда болуы тиіс. Етеккір кезіндегі әйелдер мен қыздар отбасынан оқшаулануға міндетті, үйлерге, ас үйлерге, мектептерге және ғибадатханаларға кірулеріне тыйым салынады. Осы уақыт ішінде олар көбінесе ағаштан немесе тастан салынған етеккір шатырында болады. Кейбір жерлерде әйелдер үйге жалғастырылған жеке бөлмеде, мысалы, құрал-саймандар сақталатын қоймада отбасынан оқшауланып тұруы мүмкін. Жиһаз аз, сондықтан әйелдер көбінесе еденде, тек кішкентай кілем үстінде ұйықтайды. Олар отбасы мүшелеріне, әсіресе еркектерге тиіспеуі керек, ал тамақ пен су оларға тігізбейтіндей етіп беріледі. Етеккір кезінде әйелдерге отбасылық, діни немесе қоғамдық шараларға қатысуға, мысалы, ғибадатханаға баруға немесе тойға қатысуға тыйым салынады, ал қыздарға мектепке баруға рұқсат етілмейді. Шахуападидің әлеуметтік оқшаулануына қарамастан, әйелдер етеккір кезінде де жұмыс істеуге міндетті, көбінесе егістік жұмыстарында. + Чхаупади кезіндегі дәстүрлі амалдар Дәстүрлі амалдар Әйелдер арасындағы көрсеткіш Айырым ыдыс қолдану 64,2% Күнді көруге тыйым салынады 35,8% Сыртқа шығуға тыйым салынады 51,6% Тамақ пісіруге тыйым салынады 76,0% Әдеттегі тамақтан шектеу 56,9% Құдайға құлшылық етуге тыйым салынады 74,3% Жеке орында тамақтану 55,5% Әдеттегі жатын бөлмеде ұйықтауға тыйым салынады 67,5% Ер адамдарға тигізуге тыйым салынады 46,4% Етеккір кезіндегі ең көп кездесетін Чхаупади (етеккір шатыры) 94,5%
The tradition begins with an adolescent girl's first menstrual cycle, during which she remains in the shed for up to fourteen days; afterwards, she must spend the duration of each monthly period in the shed, until she reaches menopause. The girls and women living in the cities also follow the practice by living separately within the same room or house. Additionally, women who have just given birth must stay in the shed with their children for up to two weeks. Menstruating women and girls are required to remain isolated from their family, and are forbidden from entering homes, kitchens, schools, and temples. During this time, they remain in what is often known as a menstruation hut, which is usually made from wood or stone. In some locations, women may stay isolated from their family in a separate room attached to the house, such as a shed used for storing tools. Furnishings are sparse, so the women often sleep on the floor with only a small rug for warmth. They may not touch family members, especially male family members, and food and water is passed to them in such a way as to prevent touching. Menstruating women are also restricted from participating in family, religious or social functions, such as attending the temple or going to weddings, and girls are prevented from going to school. Despite the social isolation of chhaupadi, women must still work, often in the fields, during menstruation. + Traditional Practices During Chhaupadi Traditional Practices Percentage of Women Affected Use of Separate Utensils 64.2% Not Allowed to See the Sun 35.8% No Permission to Go Outside 51.6% No Permission to Cook Food 76.0% Restriction of Usual Food 56.9% Banned from Worshiping God 74.3% Used to Eat in Separate Place 55.5% Not Allowed to Sleep in Usual Bedroom 67.5% Restricted from Touching Male Members 46.4% Most Experienced Chhaupadi (Menstrual Shed) During Menarche 94.5%
Денсаулық пен қауіпсіздікке қауіп төндіреді
Шахпадиді орындаған кезде әйелдер денсаулығы мен қауіпсіздігіне көптеген қауіптер төнеді. Шатырлар көбінесе нашар салынған және жылыту немесе желдетуіш жоқ, сондықтан әйелдер жылдың әртүрлі уақыттарында ауа райының және экстремалды температураның әсеріне ұшырайды. Шахпадиді орындаған кезде әйелдер пневмония немесе диарея сияқты ауруларға шалдығу қаупіне тап болады, сондай-ақ жыландар мен басқа жануарлардың шабуылына да осал. Егер әйел қыста жылыну үшін шатырда от жақса, уықталу қаупі жоғары. Шахпадиді орындаған әйелдер зорлыққа ұшыраған жағдайлар да болған. Сонымен қатар, Ранабхат және тағы басқалар жүргізген зерттеу көрсетті, Непалдың Бардия және Кайлали провинцияларындағы 12-ден 49 жасқа дейінгі әйелдер арасында шахпадиді орындау дисюрия және жыныс мүшелерінің қышымасы сияқты репродуктивті денсаулық проблемаларымен байланысты. Нақты сандар белгілі болмаса да, шахпадиді орындау кезінде әйелдер мен қыздар жыл сайын қайтыс болады. Әсіресе Непалдың батыс және орталық аймақтарында көптеген өлімдер осы шатырларды пайдаланумен тікелей байланысты. Өлімнің себептері жануарлардың шабуылынан, шаян немесе жыланның шағуынан, сондай-ақ ауа райынан туындаған ауруларға дейін жетеді. Шахпади салдарынан болған өлімдердің мысалдары:
Women are exposed to multiple health and safety risks while practising chhaupadi. Huts are often poorly constructed and lack heat or ventilation, leaving women exposed to the elements as well as extreme temperatures during different times of year. Women are at risk of developing illnesses such as pneumonia or diarrhea while practicing chhaupadi, and are also vulnerable to attack by snakes and other animals. Risk of asphyxiation is high if a woman starts a fire in the hut to keep warm during the winter. Women have also been raped while practising chhaupadi. In addition, a study by Ranabhat et al. of women aged 12–49 in the Bardiya and Kailali provinces of Nepal showed that the practice of chhaupadi is significantly correlated with reproductive health problems such as dysuria and genital itching. While exact numbers are not available, women and girls die every year while performing chhaupadi. Particularly in the far and mid western regions of Nepal, a number of deaths have been directly related to the use of these huts. Causes range from being attacked by animals, to being bitten by scorpions or snakes, to illnesses from exposure. These are some examples of the deaths that have occurred due to chhaupadi:
2010 жылдың қаңтар айында 11 жасар қыз бала диарея мен сусызданудан, айыз кезеңінде шатырда ұсталғаннан кейін қайтыс болды. Оның отбасы мен көршілері оны ауруханаға апарудан бас тартты, себебі оған тиіскен жағдайда өздері де таза емес болады деп сенді. 2017 жылдың мамыр айында 14 жасар Лалсара Бика күздек үйде тұрғаннан кейін суық тиген аурудан қайтыс болды. 2017 жылдың шілдесінде 19 жасар Туласи Шахи шахпади кезінде пайдаланатын сиыр сарайында тұрғанда жыланның "басына және аяғына екі рет шаққаннан" кейін қайтыс болды. 2019 жылдың қаңтар айында қарт непалды анасы және оның 9 және 12 жастағы ұлдары айыз кезеңіндегі шатырда тұрғанда түтін жұтып қайтыс болды. 2019 жылдың ақпан айының басында 21 жасар Парвати Боготи жылыну үшін от жағып, уықталып қайтыс болды. 2023 жылдың тамызында 16 жасар Анита Чанд ұйықтағанда жылан шаққаннан қайтыс болды.
An 11 year old girl died in January 2010 stemming from diarrhea and dehydration from being kept in a menstruation hut. Both her family and neighbours refused to bring her to the hospital because they believed that they would become impure should they touch her. In May 2017, Lalsara Bika, a 14 year old, died as a result of a serious cold related illness from living in a menstruation hut. In July 2017, 19 year old Tulasi Shahi died from being bitten by a snake "twice, on her head and leg," while living in a cow shed being used as a menstruation hut. In January 2019, an old Nepali mother and her sons, aged 9 and 12, died of smoke inhalation while living in their menstrual hut. In early February 2019, 21 year old Parwati Bogati died from suffocation and smoke inhalation after lighting a fire to stay warm. In August 2023, 16 year old Anita Chand died from a snake bite while she was sleeping.
Шаупадиге қарсы қоғамдық іс-қимыл
Бұл практикамен күресу үшін қоғамдық және ұйымдық шаралар қолға алынуда. 2019 жылдың қаңтар айында жергілікті билік Бажурадағы шаңырақтарды бұзуды талап етті, осы муниципалитетте бір әйел мен оның екі кішкентай ұлы шаңырақ ішінде қайтыс болған еді. Нәтижесінде 60 шаңырақ алынып тасталды және одан әрі бұзуды анықтау үшін құқық қорғау органдары патрульдеуге жіберілді. 26 жастағы непалдық әйел Сангита Рокая бұл практика туралы хабардарлықты арттыру және Непалдағы зиянды менструалды табуларға байланысты "өз даусын білдіре алмайтын әйелдер мен қыздарға" дауыс беру мақсатымен Эверест тауына көтерілді.
Community and organizational actions exist to combat the practice. In January 2019, local authorities demanded the destruction of chhaupadi huts in Bajura, the municipality in which a woman and her two young sons died in a hut. This resulted in the removal of 60 sheds, and the deployment of law enforcement to patrol for further removal. Sangita Rokaya, a 26 year old Nepali woman climbed Mount Everest to spread awareness about this practice, and to give a voice to the "women and girls unable to speak up" over harmful menstrual taboos in Nepal.
Қоғамның рөлі
Шаупади дәстүріне қарсы түрлі қоғамдық хабардар ету бағдарламалары жергілікті деңгейде жүргізілді. Әртүрлі жеке адамдар, ұйымдар және құрбандар осы қылмысқа қарсы ашық түрде сөйлей бастады. Олардың бірлескен күш-жігерінің арқасында Шаупади дәстүрі әлсіреуде.
Various public awareness programs have been conducted at the community level against Chhaupadi custom. Various individuals, organizations and victims have also started speaking openly against this crime. As a collective effort of all of them, the Chhaupadi custom has started to loosen.
Заңнама
Чхаупадиді Непалдың Жоғарғы соты 2005 жылы қолдан шығарып жіберді, бірақ бұл дәстүрдің өзгеруі баяу болып келеді. 2017 жылы Непал әйелдерді менструация кезінде жер аударып жіберуге мәжбүрлегендерді үш айға дейін түрмеге қамауға немесе 3000 непал рупиясы айыппұл салуға жазалайтын заң қабылдады. Дегенмен, жаңа заң күшіне енгеннен бері (2018 жылдың тамызында) бес айдың ішінде осы практиканы күштеп орындағандарға қарсы бірде-бір қылмыстық іс тіркелген жоқ. 2018 жылдың соңында елдің алыс батысындағы аудандық үкіметтер, чхаупади дәстүрін азайту мақсатында, осы дәстүрді әлі де сақтап жүрген азаматтарға мемлекеттік қызметтерден бас тарта бастады.
Chhaupadi was outlawed by the Supreme Court of Nepal in 2005, but the tradition has been slow to change. In 2017, Nepal passed a law punishing people who force women into exile during menstruating with up to three months in jail or a fine of 3,000 Nepalese rupees. However, in the five months since the new law went into effect (in August 2018), no cases have been filed against those enforcing the practice. In late 2018, district governments in the far west of the country began denying state support services to citizens still enforcing the practice of chhaupadi, in an effort to reduce the practice.