Кіріспе

Көлікте жүргізуші емес, бірақ жүргізушінің іс-әрекеттері мен шешімдеріне артықша кеңес беріп, көлікті басқаруға тырысатын жолаушы. "Арқадағы жүргізуші" (кейде "арқадағы орындықтан жүргізуші" деп те айтылады) – көлікті басқармаса да, жүргізушіге қатысты тым көп пікір білдіріп, оны бақылауға ұмтылатын адам. Кейбір жағдайларда, жүргізушінің қауіпті мінез-құлық танытуына алаңдап, осыған байланысты кеңес береді, ал кейбіреулер жүргізушінің тәжірибесіздігі сияқты басқа себептерден де шаршауы мүмкін. Бұл термин нақты мағынасынан асып, образды түрде де қолданылады: "арқадағы жүргізуші" – ешкім сұрамағанда кеңес, бағыт немесе көмек көрсетіп жатқан адам.

Контексттегі мысалдар

Бұл термин технология үшін қолданылады, мысалы, көлікке орнатылған, жүргізуді электрондық түрде бақылап, жүргізушіге немесе үшінші тарапқа хабар беретін құрылғылар. Мэн штатының Көлік департаменті "Сіз жақсы артқы орындықтан нұсқау берушісіз бе?" деген веб-плакат жариялаған. Онда: "Шындық па, жалғандық па: Артқы орындықтан нұсқау беруші болу, егер сіз оларға қауіпсіздік кеңестерін беріп жатсаңыз, жүргізушіні ыңғайсыздыққа салу немесе көңілін аудару дұрыс дегенді білдіреді?" Рим-католик шіркеуінің Спокан епархиясы шығарған "Inland Register" басылымында бұл термин уағызда қолданылған: "Біздің "артқы орындықтан нұсқау беруші" деген тіркесіміз де осы жаңадан табылған еркіндікті көрсетеді. Көлік жүргізуге көшкендеріміздің қайсысы артқы орындықта отырып, бізден жақсы жүргізе алатындай көрінетін жолаушыны ұнатады?" Сан-Бернардино округінің "The Sun" газетінде жарияланған "Артқы орындықтан нұсқау берудің өнері" атты мақаласында басқа блогтарда кездесетін түрлі пікірлер жинақталған. Олардың кейбіреулері маманданған, мысалы, "Артқы орындықтан нұсқау беру" блогы, бұрынғы "LA Car Blog".

Мәдениеттегі көріністер

Термин «Invader Zim» сериалының эпизодындағы «Жұлдыздардан тыс» фильмінің «Керекші жүргізушілер» сериясында қолданылады. Парик Г. Хьюздің «Арқадағы жүргізуші» атты өлеңі Солтүстік Ирландияның BBC-де жарияланған. Жүргізушіге нұсқау беру ойыны күлкілі ойын идеясы ретінде пайдаланылған. 2006 жылдың 19 шілдесінде NPR-дегі «All things Considered» бағдарламасында «Форест-Сити, Айовадағы артқы орындық жүргізушілер сайысы» туралы хабарланды. [ ] Бұл іс-шара – жүргізушіге көзін байлап, интерком арқылы серігінің дауысымен нұсқау беріп, кері жүргізуден тұрады және сегізінші жылына жеткен. «Халық күнделігі» газеті де осы туралы жазды. «Mighty Morphin Power Rangers» сериалының 3-ші маусымындағы «Master Vile and the Metallic Armor» эпизодында Рито артқы орындық жүргізушісі екені көрсетілді. Ол Вил мырзадан: «Біз жеттік пе?» деп сұрайды, оны қынжырлатады. Ритоны ол тыныштық бермегені үшін айқайлап сөккен. Егер ол өзін дұрыс ұстамаса, Вил мырза оны Рита мен Зедтке қайтарып жіберумен қорқытады. «Power Rangers Zeo» сериалындағы бірнеше эпизодта Рита Репульса мен Голдар Лорд Зедд, Финстер және Ритомен бөлісетін автокөлік базасында артқы орындық жүргізушілерінің мысалы көрсетілген. Сарайға қайтып бара жатқанда Ританың үнемі талап етуі салдарынан базаның дөңгелегі жарылып, олар Зедпен бір-бірін кінәлайды. Дөңгелек жөнделіп, қайтадан жүргізуге кіріскеннен кейін, Голдар Зедтке қажетті картамен келеді және картамен көмектесуге тырысып, тағы бір артқы орындық жүргізушісіне айналады, нәтижесінде автокөлік базасы тағы да дөңгелегі жарылып қалады. Әрине, Рита мен Зед оны осының барлығына кінәлайды. Рито да артқы орындық жүргізушісінің мысалы, ол үнемі «Біз жеттік пе?» деп сұрап, Зед пен Ританы ашуландырып, егер ол өзін дұрыс ұстамаса, оны автокөліктен шығарып, лагерьге дейін жаяу баруға мәжбүр етеді. «Екі әлемнің күзетшілері» фильмінде Голдар мен Рито артқы орындық жүргізушілеріне айналады. Олар орындықтарды бөлісу және бағыттан ауысу туралы дауласып, Ританың Кэтринді қайтадан апатқа айналдыру әрекетін құртады, оның орнына оның сөмкесін монстрға айналдырады. Джеймс Бонд «Ертең ешқашан өлмейді» фильмінде BMW 750il-дің артқы орындығына секіріп, оны ұялы телефон арқылы қашықтан басқаруға мәжбүр болады. Кейінірек фильмде ол да, Вай Лин де бірге қолғаппен байланып, үнемі дауласа жүреді. «Симпсондар» сериалының алғашқы эпизодтарында Барт пен Лиза Гомерді «Біз жеттік пе?» деп сұрап, оны қынжырландыратын артқы орындық жүргізушілерінің мысалдары көрсетілген. 2-ші маусымдағы «Ой, бауырым, қайдасың?» эпизодында Детройтке Херб Пауэллді көруге бара жатқанда Мардж Барт пен Лизаның артқы орындықта отыруына шыдамынан асып, оларға ашу шақты.

Қарым-қатынас етістіктері

Армшекерлік квотербек – ойыншылардың өзінен жақсы білетінін ойлап, тікелей ойында немесе көбінесе үйде креслода отырып, ақыл-кеңес беруге құштар спорт жанкүйері. Осыған ұқсас, "креслодағы генерал" деген сөз тіркесі әскери қызметте болмаса да, әскери операцияларды жоспарлайтын генералдардан жақсы білетінін ойлайтын адамды білдіреді. Бұл термин "артқы орындықтағы жүргізуші" сияқты көп жағдайда қолданылуы мүмкін. Италияда "умарелл" деген сөз зейнеткерлік жастағы ер адамдарды білдіреді, олар жол жұмыстарын қарап отырып, қажетсіз кеңестер береді, бұл ағылшын тіліндегі "жол үстіндегі бақылаушыға" ұқсас.