Кіріспе

Иллуга сагасы Гридарфостра – Илуги есімді жас даниялықтың әйел тролль мен оның қызын қарғыстан азат ету туралы ежелгі сага. Белгілі 36 қолжазбаның ішіндегі ең көнесі 16 ғасырдың бірінші жартысына (AM 123 8vo) жатады.

Қысқаша мазмұны

Бұл оқиға Данияда басталады. Сол жерде Скьёльд Дагсонның ұлы Хрингр есімді патша өмір сүрген. Бұл Скьёльдтің өзінің Германмен шайқастарын баяндаған өз аңызы бар екендігін айтады. Ол Грингрі мен оның ұлы Сигурдтің қасиеттерін мадақтайды. Анасы - Галлияның Вильямның қызы Сигрид. Олар тұрған жерден алыс емес жерде Свиди батыр деген шаруа тұратын. Оның әйелі Хилдр және ұлы Илюги еді. Бұл Ильюги биік, күшті, кез келген ойынға жақсы, ол жиі принц Сигурдпен ойнайтын. Екі жігіт жақын дос болып, бір-бірінің кек алуына ант берді. Алайда, патшаның Бьёрн есімді қабілетсіз кеңесшісі болды, ол сатқын және айлакер, бірақ сид (шаһаршылық) шеберлігі мен Данияны патша үшін шебер қорғаған ұлы жауынгер болды. Бьёрн Сигурдтің Илюгиді қатты жақсы көретінін қызғанышпен көріп, патша мен ханзаданың алдында Ілюгиді жамандады, бірақ Сигурд оған сенуден бас тартты. Бір жазда Сигурд, Бьёрн және Илюги Шотландия мен Оркниге викингтер экспедициясына барды. Жаулап алу жақсы болды, ал күзде олар Данияға оралды. Алайда, үлкен дауыл пайда болып, олар Гандвик деп аталатын үлкен шығанаққа айдалды (әдетте Ақ теңіз деп аталады). Ол кезде күн суық болатын, сондықтан Бьёрн Илюгиден фьорд арқылы отын алуға өтсін деп сұрады. Егер ол сәттілікке жетіп, жақсы кеңесші болатынын дәлелдейді және Бьёрннің сақинасын алады. Бірақ Илюги бұдан бас тартып, отынға баратынын айтты. Ол фьордтан өтіп, үңгір тауып, көп ұзамай оның тұрғынымен кездесті. Бұл Грид есімді тролл әйел. Ол сұлу деп атауға болмайды, ол шын мәнінде қорқынышты болды. Ілугидің отын іздеп келгенін айтқанында, ол үш шын сөзді тез айтпай, қызын жақындатып жатса, отын таба алмайтынын айтты. Қыздары өте сұлу болғандықтан, Ілуги оған бірден ғашық болды. Ол шындықты айтуды таңдады сөздері торды болды қорқынышты, зал әдемі болды және қызы да болды. Грид қызға қарағанда қызды артық көретіндіктен, қызбен төсекте болатынын айтты. Ілуги оның бұл әрекетіне таңғалды, себебі Грид оны шашынан ұстап алды, мойнына пышақ қойып, қызды азғырғаны үшін өлтіремін деді. Алайда, Ілуги қорқыныш белгілерін көрсетпеген кезде, ол одан өлімнен қорқатын адамды ешқашан кездестірмегенін айтып, қайтадан төсекке түсуін өтінді. Ол пышақпен он алты адамды өлтірді және олардың барлығы қорқып қалды. Грид ол аты Хилдр болатын қызды алады деді, содан кейін ол оған өзінің тарихын айтты. Ол Альфхаймда (қазіргі Бохусланда) Альфрун деген патшаның болғанын айтты. Олардың қызы Сигни еді, ол өте қабілетті қыз еді. Ол Эрик есімді патшаға тұрмысқа шыққан, ол батысқа жасаған жорығы кезінде қайтыс болып, оған Хилдр есімді әдемі қызы қалды. Содан кейін Сигни әкесіне қайтып оралды, бірақ анасы көп ұзамай қайтыс болды, ал әкесі Гримхильд деген әйелге қайтадан үйленді. Гримхильд сұлулығымен қатар зұлымдыққа да бейім еді. Оның Әли патшаға үйленер алдында туған жеті қызы да солай еді. Патшалықта аңыздар тарай бастады, бір адам құпия түрде жоғалып кеткенде, бұл Гримхильдке қатысты болды. Гримхильд ескі патшаны умен өлтіріп, билікке келді. Көп ұзамай оның төрешілігі бүкіл патшалықты құртты. Ол Сигни мен оның қызы Хилдрді патшалықтан қуып жіберіп, оларға қарғыс тастады, сондықтан олар үңгірде жалғыз өмір сүруге мәжбүр болды. Хильдраны көрген ер адамдардың бәрі оған ғашық болады, бірақ Сигни оларды өлтіреді, ал әр түнде жеті әйел оны майып етеді. Олар осылай өмір сүреді, ол өлімнен қорықпайтын адамды тапқанша. Сигни мұны естігенде, қайғыдан үнсіз қалды, бірақ Гилдер Гримхильдті қарғады. Ол аяғының арасында от жанып, бір жағында күйіп, екінші жағында тоңайтынын, содан кейін Гримхильд отқа түсіп, өлетінін айтты. Грид оның Сигни екенін және Иллуги оларды он бір жылдан кейін сиқырдан құтқарғандықтан, ол оның қызымен үйленетінін айтты. Содан кейін Гримхильдтің жеті қызы қысқа семсерлерімен келіп, Гридке шабуыл жасап, оны дене мен жүрегіне жарақаттады. Илюги желілерді қорғауға кірісіп, олардың жеткіншегін де өлтіріп, өртеп жіберді. Грид Илюгиге алтын берді, ал ол кемелерге отпен қайтып келді. Басқа ер адамдар оны көргені үшін қуанышты болды, бірақ Бьёрн Хильдрді жамандап, оны зұлым тролль деп атады. Сигурд Бьёрнге үндемеуді бұйырды. Түнде Бьорн жоғалып кетеді, ал таңертең оны кеме мачтасынан асылып өлтірілген күйінде табады. Қызын тролль деп атағаны үшін Грид оны осылай жазалады. Содан кейін Сигурд Финнмаркке, содан кейін олжамен жүктелген кемелермен Данияға оралды. Кейіннен король Гринг ауырып қайтыс болды, ал Сигурд Дания мен Сканнеге мұрагерлік етті. �...

Басылымдар мен аудармалар

(Иллюги сағасы, Гридтің асырап алған баласы, б. 141–150) Guðni Jónsson және Bjarni Vilhjálmsson (ред.), Fornaldarsögur norðurlanda, 3 том (Рейкьявик: Bókaútgáfan Forni, 1943–44), Heimskringa-да цифрланған, Snerpa-да цифрланған. Иллюги Гридфостер сағасы, Кьелл Торе Нильсен және Арни Олафссон аударған (2006). Гридтің асырап алған ұлы Илюгидің сағасы, Гавин Чаппелл редакциялаған және аударған, "The Complete Fornaldarsögur Norðurlanda, Legendary Sagas of the Northland" ағылшын тіліндегі аудармасы (2011). [Осы аударманың тағы бір мысалы осында.] "Иллюги сағасы", Питер Тунсталл аударған, 2005 жыл.