Кіріспе

HMS Seraph (P219) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік теңіз күштері үшін салынған S классының суасты қайығы. 1942 жылы құрастырылып аяқталған ол, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көптеген барлау және арнайы операцияларға қатысты, олардың ең белгілісі – "Минцет" операциясы. Содан кейін 25 тамызда ол Жерорта теңізіндегі 8-ші суасты қайықтар бригадасына бекітілді және арнайы операцияларды жүзеге асыруға таңдалды.

Дизайн және сипаттама

S класты су асты кемелері Солтүстік теңіз бен Жерорта теңізінің шектеулі суларында күзету үшін жобаланды. Үшінші партия S класының алдыңғы екінші партиясына қарағанда сәл кеңейтіліп, жетілдірілді. Су асты кемелерінің жалпы ұзындығы 66 метр, ені 7 метр, сусыру тереңдігі 4 метрді құрады. Олар су бетінде және су астында белгілі бір мөлшерде ығыстырылды. S класты су асты кемелерінің экипажы 48 офицер мен сарбаздан тұрды. Олардың максималды суға бату тереңдігі 91 метрді құрады. Су бетінде жүзу үшін кемелер екі дизельдік қозғалтқышпен жабдықталды, әрқайсысы бір жетекті білікпен байланыстырылған. Су астында әр жетек электр қозғалтқышымен қозғалды. Олар су бетінде және су астында белгілі бір жылдамдыққа жете алды. Су бетінде үшінші партия кемелерінің қашықтығы болды, ал су астында болды. Сераф кемесі Оерликон жеңіл зениттік пулеметімен бірге толықтырылған ма, әлде кейіннен қосылған ма, әлі белгісіз. S класының үшінші партиясы 129AR немесе 138 типті ASDIC жүйесімен және 291 немесе 291W типті ерте ескерту радиолокаторымен жабдықталды.

Флагшток операциясы

Сераф алғаш рет Солтүстік Африкадағы одақтастардың «Шапалақ» десантын қолдау операциясына қатысты; оның алғашқы жауынгерлік миссиясы, лейтенант Норман "Билл" Жюэллдің басшылығымен, 1942 жылдың қыркүйек айының соңғы екі аптасында Алжир жағалауын перископ арқылы барлау болды. Гибралтарға оралғаннан кейін, Серафқа «Тудың тік тұрғызылуы» операциясы тапсырылды, ол генерал Дуайт Эйзенхауэрдің орынбасары генерал-лейтенант Марк У. Кларкты Виши француз офицерлерімен құпия келіссөздер жүргізу үшін Солтүстік Африкаға жеткізуді қамтамасыз етті. Жиналмалы каноэлер, автоматтары, радиостанциялар және басқа да жабдықтармен жүктелген су асты кемесі Кларк, АҚШ армиясының тағы екі генералы, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің капитаны Джерольд Райт, бірнеше басқа офицерлер және Ұлыбританияның арнайы катерлер бөлімінің үш мүшесі – капитан Г. Б. («Граф») Кортни; және лейтенанттар Р. П. Ливингстон мен Дж. П. Футты алып жүрді. Содан кейін Сераф 1942 жылдың 19 қазанында Алжир жағалауына бағыт алды. 20 қазан күні түні жолаушылар жағаға түсті. Операция өте маңызды болды, себебі ол француз тарапының «Шапалақ» десантына қарсылығын азайтуға көмектесті (бірақ француздықтарға әскерлік кемелердің жолға шыққандығы және десанттың бірнеше күн ішінде күтілуде екендігі туралы хабарланбады). Кейін генерал Кларк пен оның серіктері 25 қазанда, кейбір кездейсоқ кешігулерден кейін, су асты кемесімен қайта алынды. Оқиғасыз сапардан кейін Сераф 25 қазанда өзінің серіктерін Гибралтарға жеткізді.

"Кингпин" операциясы: "Екі капитаны бар кеме"

27 қазанда лейтенант-командир Желлге Францияның оңтүстік жағалауына қайтадан барып, құпия кездесу өткізуге бұйрық берілді. «Сераф» кемесіне жолаушыларды қай порттан алу керектігін білдіретін сигнал келгенше, жағалау бойымен патрульдеуге тапсырылды. 5 қараша күні түнде ол Тоулоннан шамамен 32 км (20 миль) шығысқа қарай белгіленген жерге жетті. Ол француз генералы Анри Жиро, оның ұлы және үш штаб офицерін Гибралтарда Эйзенхауэрмен кездесуге алып, Оран мен Касабланкадағы Вишидің тараптас күштерін одақтас армияға қосу мақсатымен тасымалдады. Генералдың тобын алу кезінде бірқатар шаралар қабылданды: Жиро британдықтармен келісімге барудан түбірінен бас тартқандықтан және 4828 км (3000 миль) радиуста американдық кеме болмағандықтан, HMS «Сераф» қысқа мерзімге «USS Сераф» болып, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің туын көтерді. Формальды түрде, субмаринаны бұрын «Флагполь» операциясына қатысқан капитан Джерольд Райт басқарды, бірақ Желл нақты операцияларды жүзеге асырды. Британдық экипаж американдық акцентті кинодан көшіріп алды. Дегенмен, бұл ешкімді алдамады – тіпті Жироны да, өйткені Райт оған бұл алдау туралы айтқан еді. 7 қарашада «Сераф» кемесімен байланыс үзілген соң, Гибралтардан жіберілген PBY Catalina ұшағы оны іздестіріп келді және генералдың тобын алып кетті. 24 қарашада «Сераф» Жерорта теңізіндегі алғашқы соғыс патрулін бастады. Көп ұзамай ол басқа су асты кемелерімен бірге АҚШ және Ұлыбританияның коммандосын аймақтағы барлау операцияларына тасымалдауға шақырылды. 1942 жылғы 2 желтоқсанда ол итальяндық «Puccini» сауда кемесін торпедалап зақымдады. Сол айдың соңында, 23 желтоқсанда ол U қайығымен соқтығысып, оны зақымдады, өзі де ауыр зақымдар алды, сондықтан Британияға жөндеуге қайта оралуға мәжбүр болды.

"Мас ет" операциясы

Серафим 1943 жылдың 28 қаңтары күні қажетті жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін Англияның солтүстігіндегі Блайт қаласына оралды. Бірнеше аптадан кейін Джеуэлл Адмиралтействода Серафимнің Жерорта теңізіне қайта оралуы кезінде іске асырылатын "Минцет" операциясы туралы хабарлама алды. Бұл миссия "Баркли" операциясының бір бөлігі болды, мақсаты – Германияны Одақтың Грекия мен Сардинияға шабуылдауға ниеттенгеніне сендіру, Сицилияға емес. 19 сәуірде ол арнайы жолаушысымен қайтадан теңізге шықты. Бұл – металл контейнерге салынған, құрғақ мұзда жатқан, Корольдік теңіз жаяу әскерінің формасын киген мәйіт болатын. Мәйітпен бірге, Осалды алдау үшін жасалған жалған "құпия құжаттар" салынған портфель де болды. 30 сәуірдің таң атымында Серафим Испанияның Хуэльва портының жанында су бетіне шықты. Джеуэлл мен оның офицерлері мәйітті және портфельді суға жіберді, ал контейнерді терең суға тастады. Содан кейін Джеуэлл радио арқылы "MINCEMEAT орындалды" деген сигналды жіберді, ал су асты қайығы Гибралтарға бет алды. Испандықтар мәйітті тауып, оның ұшақ апатында қаза тапқан курьер екеніне шешім берді. Жалған құжаттар немістерге жеткізіліп, оларды Сицилияны қорғауға бағытталған күштерін басқа жаққа аударды.

Басқа тапсырмалар

1943 жылдың сәуір айының соңында «Сераф» Жерорта теңізінде Сардинияның шығысындағы аймақта жұмыс істеді. 27 сәуірде ол Бонифацио бұғазындағы сауда кемесіне үш торпедадан атып, бірақ тигізбеді. Сол айдың соңғы екі күнінде де ол ұқсас шабуылдар жасады, бірақ ешқайсысы сәтті болмады, ал «Сераф» әр жолы тереңдік зарядтарына ұшырады. Бұл қақтығыстар кезінде ол зақым алмады, және ешкім қаза болған жоқ. Шілдеде Сицилияға одақтас әскерлердің шабуылы кезінде ол шабуыл тобына бағыт беруші кеме болды. 1943 жылдың қалған бөлігінде «Сераф» Жерорта теңізіндегі неміс және итальяндық күштерге қарсы операциялар жүргізіп, бірнеше конвойға шабуыл жасады, бірақ бұл аймақтағы оның жетістіктері шамалы болды, ол тек бірнеше кішкентай кемелерді баттырды. 1943 жылдың желтоқсан айында ол күрделі жөндеуге Чатхэмге аттанды. 1944 жылдың наурыз айында лейтенант-коммандер Тревор Рассел Уоллинг басқаруымен «Сераф» Англия арнасындағы соңғы патрулін жүргізді, сол кезде ол кездейсоқ зақым алып, жөндеуге кірді. Осы уақытта оны су астына қарсы күрес операциялары үшін оқу кемесіне айналдыру туралы шешім қабылданды. Әскери-теңіз министрлігі 1944 жылдың басында жаңа U- қайықтары туралы хабарлама алды, олардың су астындағы жылдамдығы ең жылдам U- қайықтарымен салыстырғанда шамамен жоғары болатыны хабарланды. Бұл жаңа XXI класты U- қайықтары үлкен қауіп төндіретініне байланысты, «Сераф» Девонпортта су астындағы жылдамдығын арттыру үшін жедел түрде қайта жабдықталды, осылайша ұқсас су асты жылдамдығы бар су асты кемесіне қарсы сынақтар мен жаттығулар жүргізуге болады; мысалы, жаңа тактикаларды әзірлеу үшін. Су асты кемесі корпусының сыртындағы бөлшектерге мұқият назар аудару арқылы оның аэродинамикасы жақсартылды, көпірдің мөлшері кішірейтілді, бір перископпен қатар пушка және радар мачтасы алынып тасталды, ал торпеда түтікшелері жабылды. Моторлар жаңартылды, сыйымдылығы жоғары аккумуляторлар орнатылды, сондай-ақ винттер ірі Т класты су асты кемелерінде қолданылатын кеңірек жиектері бар түрлерімен ауыстырылды. 1944 жылдың қыркүйек және қазан айларында сынақтар мен су астына қарсы күрес жаттығулары жүргізілді, бұл жаңа су асты қатерінің қиындықтарын және оны жеңудің мүмкін жолдарын түсінуге көмектесті.

Соғыстан кейін

Серафим соғыстан кейін де активті қызметте болды. 1955 жылы ол броньмен жабдықталып, торпедалық нысана ретінде пайдаланылды. Ол өзінің алғашқы капитаны, қазіргі капитан Дэвид Джуэлл басқаратын эскадрильяға қосылды. Осы кезеңде Серафим британдық «Ешқашан болмаған адам» (1956) фильмінде өзін-өзі бейнеледі, онда «Минкет» операциясы кезіндегі оның қаһармандықтары егжей-тегжейлі көрсетілген. Фильмдегі бірнеше сахналарда оның танылу белгілерін көруге болады. Ол 1962 жылдың 25 қазанына дейін, яғни суға түсірілген күнінен 21 жыл өткенге дейін қызметте болды. 1962 жылдың 20 желтоқсанында Бритон Ферриге бөлшектеуге келгенде, оның бастиянының бөліктері мен торпеда тиеу люгі 1954–1965 жылдары генерал Кларк президент болған Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласындағы «Цитадельде» естелік ретінде сақталды. Бұл ескерткіш – британдық Әскери-теңіз флотының туын АҚШ-та тұрақты түрде көтеруге британдық Адмиралтейство рұқсат берген жалғыз жағажайлық орналасқан жер. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі ағылшын-американдық ынтымақтастығын еске алу үшін АҚШ туымен бірге көтеріледі.