Кіріспе

Swearingen, кейіннен Fairchild компаниясының шағын авиалайнерлері мен бизнес-авиациялық ұшақтар отбасы.

Fairchild Swearingen Metroliner (бұрын Swearingen Metro және кейіннен Fairchild Aerospace Metro) – 19 орындық, герметикалық, екі турбовинтті авиалайнер. Алғашқы рет Swearingen Aircraft компаниясы, кейіннен Fairchild Aircraft компаниясы Техас штатының Сан-Антонио қаласындағы зауытында өндірілді.

Дизайн

Metroliner – Swearingen Merlin турбовинтті бизнес-ұшағының дамуы. Техас штатының бекітілген база операторы (FBO) Эд Суэринген "Эскалибур" деп атаған Beechcraft Twin Bonanza және Queen Air бизнес-ұшақтарына біртіндеп өзгерістер енгізу арқылы Metro жобасын бастады. Жаңа фюзеляж (бірақ ұқсас мұрын бөлігімен) және тік қанаты жасалды, құтқарылған және қайта жабдықталған (жаңа сырынмен) Queen Air қанаттары мен көлденең құйрықтарымен, сондай-ақ Twin Bonanza шассисімен біріктірілді; осылайша SA26 Merlin пайда болды, ол іс жүзінде қысымдалған Excalibur болды. Келесі модельдерде (SA26 T Merlin IIA және SA26 AT Merlin IIB) қозғалтқыштар Pratt & Whitney Canada PT6, содан кейін Garrett TPE331 турбовинттеріне ауыстырылды. Олар сегіз-он жолаушыға арналған бизнес-ұшақтар ретінде сатылды. Жаңа SA226 T Merlin III ұшағы жаңа мұрын бөлігімен, қанаттарымен, шассисімен, крест тәрізді көлденең құйрығымен және инверттік Garrett қозғалтқыштарымен құрылды. Соңында Merlin III ұшағы 22 жолаушыға арналған SA226 TC Metro деп аталды. FAA ережелеріне сәйкес, борт сүйемелшісі болмаған жағдайда, әуе кемесінде 19 орыннан аспауы тиіс болды, сондықтан ұшақ осы сандағы жолаушыларға бейімделді. Стандартты қозғалтқыштар екі TPE331 3UW турбовинтілі болды, олар үш пернелі винттерді қозғалтты. SA226 AT Merlin IVA деп аталған корпоративтік нұсқасы да сатылды және бастапқыда осы нұсқаның сатылымы Metro сатылымынан шамамен екі есе жоғары болды.

Даму

Метро прототипінің құрылысы 1968 жылы басталды, ал алғашқы ұшу 1969 жылғы 26 тамызда жасалды. Swearingen Aircraft осы кезеңде қаржылық қиындықтарға тап болды, ал 1971 жылдың соңында Fairchild (Метроны сатқан) компаниясы да қиындықтарды бастан өткерді. Жасалынған өзгерістердің арасында үлкен, тікбұрышты сопақ терезелер және құйрық конусының ішіндегі Rocket Assisted Take Off (RATO) шағын ракетасы болды, бұл "ыстық және биік" әуежайларынан ұшу мүмкіндігін арттыруға, қозғалтқыш істен шыққан жағдайда көмектесетін еді. Metro және Metro II АҚШ-та және имперлік бірліктерді қолданатын елдерде максималды салмағы 5700 кг, ал SI бірліктерін қолданатын елдерде 5700 кг-ға дейін шектелді. Metro II 1980 жылы Metro IIA ретінде қайта сертификатталды, оның максималды салмағы артты және Metro II-нің TPE331 3 қозғалтқыштары күші жоғарылаған 10 қозғалтқышқа алмастырылды. SA227 AC Metro III де 1980 жылы сертификатталды, ал қозғалтқыштар мен конструкция жаңартылған сайын, жоюға болатын максималды салмақ артты. Үшінші нұсқаға дейін ұсыныс жасалды. Metro III-тің сыртқы жақсартуларының ішінде қанаттың ені 10 футқа (3 м) ұлғайтылуы, төрт пернелі винт, жаңаша жобаланған "жылдам қол жеткізуге болатын" қозғалтқыш қаптамалары және көптеген аэродинамикалық қарсылықты азайтуға бағытталған ұшақ корпусының өзгерістері болды, соның ішінде қону шассисін созғаннан кейін жабылатын қону шассисінің есіктері де бар еді. Тағы да, корпоративтік нұсқасы Merlin IVC (модель атауы сол кездегі қысқа фюзеляжды Merlin IIIC моделімен үйлестірілген) ретінде ұсынылды. Күшейтілген едені және жоғары жалпы салмағы бар нұсқасы жүк ұшағы ретінде, Expediter деген атпен ұсынылды. Expediter және Merlin IVC екі ұшағы да SA227 AT деп белгіленді. Соңында, 1980 жылдардың екінші жартысында Garrett қозғалтқыштарының сенімділік мәселелеріне байланысты Metro IIIA Garrett қондырғыларының орнына екі Pratt & Whitney Canada PT6A 45R турбовинтілерімен ұсынылды, бірақ ешқайсысы жеткізілмеді. Кейін Metro 23 деп аталды, себебі олар FAR Part 23 (34-толықтыру) стандарттары бойынша сертификаттау үшін жобаланған. Metro 23 EF үлкендеу багаж сыйымдылығы үшін төменгі фюзеляж астында сыртқы бөлімшесімен, сондай-ақ Expediter 23 және Merlin 23 ұсынылды. SA227 CC – TPE331 11U қозғалтқыштары бар аралық модель, және одан тек бірнеше ғана жасалды.

Дамыту

1960 жылдары Swearingen Aircraft компаниясы SA 28T сегіз орындық реактивті ұшағының прототипін жасады. Ол Merlin/Metro ұшағымен құйрығы мен кабинасын бөлісті. Екі қозғалтқыш Garrett TFE731 турбовентиляторлы қозғалтқыштар болуы тиіс еді, бастапқыда олар артқы фюзеляжға орнатылатын жоспарланған, бірақ жобалау жұмыстары барысында олардың орны жоғары орнатылған қанаттың астына ауыстырылды. Алғашқы ұшулар General Electric CJ610 қозғалтқыштарымен жүзеге асырылатын болды. Компанияны Fairchild сатып алғаннан кейін даму жалғасты, бірақ жоба алғашқы ұшуға тоғыз апта қалғанда тоқтатылды. Кейіннен ол металл тескісіне тілініп, фюзеляжы сауда көрмелерінде Metro экспонаты ретінде пайдаланылды. 1987 жылғы Париж әуешолуында Fairchild Metro V және Metro VI деп аталатын Metro ұшағының жаңа жобаларын ұсынды. Бұл нұсқалар ұзын фюзеляжға және жолаушылар үшін тік тұрып қалуға мүмкіндік беретін биік кабинаға ие болды; жаңадан жобаланған, ұзын қанатқа; қозғалтқыштар фюзеляжға қарағанда қанатта сыртқа жылжытылды; «T тәрізді» құйрық және түрлі жүйелік жақсартулар енгізілді. Metro V-тің корпоративтік нұсқасы Merlin V де жоспарланды. Metro V Metro 23 сияқты қозғалтқыштармен жабдықталуы керек еді, ал Metro VI қуаттырақ TPE331-14 қозғалтқыштарымен жабдықталуы керек еді. Metro VI тұтынушылардың қызығушылығы болмағандықтан жарияланғаннан бірнеше ай өткен соң тоқтатылды, бірақ Fairchild Metro V жобасын да іске қоспады. Содан кейін Metro 25 пайда болды, ол бұрынғы модельдердегі жүк кеңістігінің есебінен 25 жолаушыны тасымалдай алатын, сол жақ артқы жүк есігі алынып тасталған, оң жақ артқы фюзеляжда жолаушылар есігі қосылған және жүкті тасымалдауға арналған құрсақ бөлігіне ие болды. Metro III Metro 25 демонстрациялық үлгісі ретінде қайта жабдықталды және 1989 жылдың қазан айында осы конфигурацияда ұшты. Сондай-ақ Metro 25J жобасы да қарастырылды, бірақ ол іске аспады. Бүгінгі күні екі SA227 CC ұшағы канадалық Bearskin Lake Air Service Ltd операторында тіркелген, ал тағы екеуі Жаңа Зеландияда пайдаланылады. Тағы біреуі Bearskin Airlines компаниясымен ұшқан, бірақ 1995 жылы ортада соқтығысып жойылды. Perimeter Aviation компаниясы (Канада) Metro II және III ұшақтарын пайдалануға бейімдеу үшін бірқатар өзгерістер енгізді. Metro дизайнындағы инновациялық өзгерістер ұшақтың тиімдірек ұшуына және ерте модельдерге тән «шу деңгейін» төмендетуге мүмкіндік берді. Авиакомпания Garrett қозғалтқыштарына төрт қанатты Hartzell винттерін орнатты, олар тыныш және тиімдірек болды. Жақында, 2016 жылы, бес қанатты композиттік винттер орнатылды, бұл өнімділікті одан әрі арттырып, шу деңгейін төмендетті. Олардың Metro ұшақтары заманауи авиациялық кешендермен жабдықталған, соның ішінде Garmin 950 шыны пилот кабиналары және GPS спутниктік бақылау жүйелері бар. Metro 23-ке енгізілген көптеген жақсартулар АҚШ Әуе күштері үшін C-26B әскери үлгісін жасау жұмыстары кезінде пайда болды. Metro III ұшағы Колумбия Әуе күштері үшін есірткіге қарсы күресу мақсатында қайта жабдықталды. Колумбия Ұлттық полициясы да есірткіге қарсы күресу мақсатында Metro 23 ұшақтарын пайдаланады. Перу Әуе күштері Metro 23 ұшағын, ал Тринидад және Тобаго жағалау күзеті Metro III ұшағын пайдаланады, екеуі де ұқсас конфигурацияда. Кариб теңізінде үлкен радиолокациялық шатыры бар «Аймақтық қауіпсіздік жүйесі» Metro III ұшағы байқалды. Азаматтық авиацияда бұл тип өте танымал болды, 19 орындық жолаушылар ұшағы нарығындағы сатылымы тек Beechcraft 1900 ұшағымен ғана бәсекелеседі. Ол әсіресе Австралияда танымал. 1975 жылы алғашқы үлгісі (Merlin IVA) келгеннен бері, автопарктің шамамен 20% осы елде пайдаланылады және 2008 жылдың желтоқсанына қарай Австралияда 61 Metro және Expediter тіркелген, бұл оның барлық нарықтық бәсекелестерінен көп. Metro ұшақтарын шығару 1998 жылы тоқтатылды, бірақ сол кезде өңірлік реактивті ұшақтар кең таралған, ал турбовинттік ұшақтар авиакомпаниялардың қызығушылығын жоғалтқан. Сол кезде бірнеше ұшақ фюзеляждары зауытта сатылмаған күйінде қалды. 2001 жылы соңғы ұшақ Metro 23 (c/n DC 904B) ақыры Zelienople, Пенсильваниядағы National Jet Aviation Services әуе чартерлік операторына жеткізілді. Барлығы 703 Metro, Expediter, Merlin IV сериялы және C-26 сериялы ұшақтар салынды. Сонымен қатар, 158 басқа SA226 және SA227 сериялы ұшақтар қысқа фюзеляжды Merlin III, IIIA және IIIB үлгілері ретінде салынды.

Әскери

Fairchild C 26 Metroliner C 26A, C 26B және RC 26B нұсқалары АҚШ әскерлері үшін. ТП 88 Metro III (екі ұшақ) VIP-көліктері ретінде пайдалану үшін Швеция Әуе күштеріне жеткізілді. Біріншісі 1984 жылы жеткізілді, ал ол 1986 жылы екіншісімен (TP 88B) ауыстырылды және 1993 жылға дейін пайдаланылды. Үшіншісі, TP 88C, 1987 жылы алынды және Erieye/FS 890 AEW сынақтары үшін қолданылды.

Апаттар мен оқиғалар

1980 жылдың 12 маусымында Air Wisconsin рейсі 965 ретінде жұмыс істейтін Metro II ұшағы, дауыл кезінде судың көп мөлшерде сіңуінен кейін қозғалтқыштың істен шығуына ұшырады; экипаж бақылауын жойып, Небраска штатының Валли қаласының жанында апатқа ұшырады. Екі экипаж мүшесі мен 11 жолаушы қаза тапты; екі жолаушы ауыр жарақаттармен аман қалды. 1984 жылдың 30 қаңтарында Britt Airways компаниясына тиесілі Metro II ұшағы Индиана штатының Терре-Хоут қаласынан Эвансвиллге бағытталған рейсінде ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай апатқа ұшырады. Britt компаниясының үш қызметкері, оның ішінде операциялар директоры және бас ұшқыш қаза тапты. Ұшақ, N63Z, жойылды. Апаттың себебі анықталмады. 1987 жылдың 15 қаңтарында Skywest Airlines рейсі 1834 ретінде жұмыс істейтін Metro II ұшағы Юта штатының Кернс қаласының жанында бір қозғалтқышты Mooney M 20 ұшағымен соқтығысты. Metro II-дегі сегіз адам мен Mooney-дегі екі ұшқыш апатта қаза тапты. 1988 жылдың 19 қаңтарында Trans Colorado Airlines компаниясының 2286 Continental Express рейсі ретінде рейстің жүргізген Fairchild Metro III ұшағы Колорадо штатының Бейфилд қаласының жанында апатқа ұшырады. Екі экипаж мүшесі мен 15 жолаушының 7-сі қаза тапты. Апаттан құтқарылған жолаушылардың тек бірі жарақат алмады. 1988 жылдың 8 ақпанында Nürnberger Flugdienst рейсі 108 ретінде жұмыс істейтін Metro III ұшағына найзағай шағылып, одан кейін электр жүйесі бұзылды. Ұшақтың оң қанаты басқарылмайтын құлау кезінде ажырады, ұшақ Германияның Кетвиг қаласының жанында жарылып, апатқа ұшырады. Екі экипаж мүшесі мен барлық 19 жолаушы қаза тапты; Fairchild Metroliner ұшақтарының қатысқан ең ірі апаты. 1988 жылдың 19 ақпанында AVAir рейсі 3378 ретінде жұмыс істейтін Fairchild Metro ұшағы Солтүстік Каролина штатындағы Рали-Дурхам халықаралық әуежайынан ұшып шыққаннан кейін ұшу жолағынан бір шақырымдай жерде апатқа ұшырады. Апатқа ұшқыштың қатесі себеп болды. 1989 жылдың 21 қаңтарында чартерлік рейс жүргізген Fairchild Metro II (OY ARI) IFR жағдайында Örnsköldsvik (OER) әуежайына шұғыл қонуға тырысты, бірақ винтті қанатқа алмады, бұл ұшу-қону жолағына дұрыс бағытталмауына себеп болды. Ұшақ ұшу-қону жолағының сол жағынан 30 метр қашықтықтағы қарға құлап, бір жолаушыны жарақаттап, ұшақты жойды. 1989 жылдың 26 қыркүйегінде Skylink Airlines рейсі 070, Fairchild Metro III Британдық Колумбиядағы Ванкуверден (YVR) Террасқа (YXT) екі ұшқыш пен бес жолаушымен жоспарланған рейсте болды. Ұшақ Террас әуежайынан батысқа қарай шамамен 400 метр жерде апатқа ұшырады, экипаж IFR жағдайында қате жақындауға тырысқан кезде. Ұшақ соққыдан кейін өртеніп, жанып кетті. Апаттағы жеті адам қаза тапты. 1991 жылдың 1 ақпанында SkyWest Airlines рейсі 5569, Metro III ұшағымен жұмыс істеді, ол Лос-Анджелес халықаралық әуежайының ұшу-қону жолағында күтіп тұрғанда, USAir рейсі 1493 онымен соқтығысып, Metro-дағы он жолаушы мен екі экипаж мүшесінің қаза табуына себеп болды. 1992 жылдың 25 тамызында Lone Star Airlines Swearingen SA 227 AC Metro III сынақ рейсінде барлық негізгі ұшуды басқару кабельдерінің дұрыс күтпеуінен Мемориалдық алаң әуежайынан 1 шақырым қашықтықта апатқа ұшырады. Үш адам да қаза тапты. 1995 жылдың 1 мамырында Bearskin Airlines рейсі 362 ретінде жұмыс істейтін Metro 23 (экипажда екі мүше және бір жолаушы болды) Sioux Lookout әуежайына жақындап келе жатқанда, 4500 метр биіктікте Air Sandy Piper PA 31 Navajo (бір ұшқыш және төрт жолаушымен) ұшағымен соқтығысып, екі ұшақты да жойып, екі ұшақтағы барлық адамды өлтірді. 1995 жылдың 16 қыркүйегінде Австралияның Жаңа Уэльс штатындағы Тамворттан ұшып шыққаннан кейін біршама уақыттан кейін Tamair Metro III (VH NEJ) апатқа ұшырап, екі оқушы қаза тапты, ал тексеруші және оқытушы капитан ауыр жарақаттармен аман қалды. Басқа жолаушылар мен экипаж болған жоқ. Апат түнде "V1 кесуден" кейін болды және түнде асимметриялық жаттығу операцияларының қауіпсіздігі туралы көптеген сұрақтар туды. 1998 жылдың 18 маусымында Propair рейсі 420, Metro II Дорвал халықаралық әуежайынан (қазіргі Монреаль Трюдо халықаралық әуежайы) Питербороу әуежайына ұшып бара жатқанда, сол жақ дөңгелек ұңғымасында өрт пайда болды. Жылу дөңгелекке және айналадағы құрылыстарға таралып, ақырында өртке әкелді. Мирабель әуежайына шұғыл қону кезінде қону тетігі қысқа уақытқа созылды және ұшақ ұшу-қону жолағында болған кезде сол қанаты жоғары қарай бұзылып, фюзеляж солға бұрылып, жерге тиді. 11 адам қаза тапты. 2001 жылдың 10 қазанында Испаниядан Алжирге 101 рейсі ретінде рейстің жүргізген Merlin IVA Испанияның Валенсиядағы Колумбретес аралдары маңында Жерорта теңізіне құлап, борттағы 10 адамның барлығын өлтірді. 2005 жылдың 3 мамырында Airwork рейсі 23 ретінде жүк рейсін жүргізген Metro III ұшағы Стратфордтың жанында, Жаңа Зеландияда әуеде жарылып, апатқа ұшырады. Екі экипаж мүшесі де қаза тапты. 2005 жылдың 7 мамырында Transair Metro 23 Куктауның солтүстігіндегі Локхарт Ривердің жанында, Австралияда апатқа ұшырады. 2009 жылғы желтоқсан айының мәліметтері бойынша, Австралиядағы 1960 жылдардан бергі ең ірі әуе компаниясының апатында 15 адам қаза тапты. 2008 жылдың 19 маусымында Helitrans операторы үшін пилоттардың ұшу дағдыларын сынау үшін қолданылатын Fairchild SA 226 Merlin әуе кемесі Бергеннен батысқа қарай 18 шақырым жерде теңізге құлап, борттағы үш адам қаза тапты. 2011 жылдың 10 ақпанында Manx2 рейсі 7100, испандық Air Lada әуе компаниясына тиесілі және Manx2 атынан жұмыс істейтін Metro III, Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласынан Ирландияның Корк қаласына бағытталған рейсте болды. Ұшақ тұманды ауа райында қону кезінде апатқа ұшырап, алты адам қаза тапты. 2011 жылдың 6 қыркүйегінде Aerocon рейсі 238, Санта-Крус-де-ла-Сьерра, Боливиядағы Эль-Тромпилло әуежайынан Тринидад, Боливиядағы Тененте Хорхе Хенрих Арауз әуежайына бағытталған рейсте болды. Рейс Swearingen SA 227 Metroliner CP 2548 ұшағымен жүргізілді. Борттағы тоғыз адамның сегізі қаза тапты. 2012 жылдың 6 маусымында Монтевидео Карраскодан (MVD) Буэнос-Айрес Эсейзаға (EZE) бағытталған SA227 C метро, Флорес аралының оңтүстігіндегі Монтевидео жағалауына жақын Рио-де-ла-Платаға құлап, DHL атынан жүк рейсін жүргізіп жатқан CX LAS тіркеу нөмірімен ұшқан. 2013 жылдың 3 қарашасында Aerocon әуе компаниясына тиесілі Metro III, CP 2477 Риберальта әуежайында (Солтүстік Боливия) қонуға тырысқанда апатқа ұшырап, сегіз адам қаза тапты. 2013 жылдың 10 қарашасында Bearskin Airlines компаниясының JV311 рейсі, Сиу-Лук әуежайынан келген рейсте Ред-Лейк, Онтарио, Канадаға бағытталған Metroliner апатқа ұшырады. Ұшақ 500 фут биіктікте сол жақ қозғалтқышының дерлік толық істен шығуына ұшырады, бұл қону конфигурациясында болғандықтан, жылдамдықтың жоғалуына әкелді, нәтижесінде жағдайды түзету мүмкін болмады. Бір қозғалтқышпен басқаруға көмектесетін қауіпсіздік жүйелері қозғалтқыш толығымен тоқтамағандықтан іске қосылмады; жағдай пилоттарға қарама-қайшы ақпарат берді, олар апаттың себебін анықтауға уақыт таппады. Апатта екі экипаж мүшесі мен үш жолаушы қаза тапты. Екі жолаушы жарақат алды, бірақ аман қалды. 2013 жылдың 2 желтоқсанында IBC Airways компаниясына тиесілі Metroliner, Доминикан Республикасының Лас-Америкас халықаралық әуежайынан Пуэрто-Риконың Аресибо муниципалитетінде апатқа ұшырады. Апатта екі адам қаза тапты. 2015 жылдың 13 сәуірінде Carson Air SA 226 Metro II, Carson Air рейсі 66 Ванкувер халықаралық әуежайынан Принс-Джордж әуежайына ұшып шыққаннан кейін Солтүстік Шор жартастарында жоғалып кетті. Ұшақ соңғы рет тіркелген жерге жақын қиратылды. 2015 жылдың 2 маусымында Aeronaves TSM Fairchild (Swearingen) SA226TC Metro II, тіркеу нөмірі XA UKP (1980 жылы салынған TC 376) Мексиканың Керетаро штатындағы Керетаро халықаралық әуежайынан ұшып шыққаннан кейін апатқа ұшырады. 2001 жылдың 24 қазанында...