Корей-американ физигі Бен Ли: Өмір және ғылыми еңбектері
Benjamin W. Lee
Бен Ли: Корей-американ физигі, бөлшектер физикасының дамуына үлкен әсер еткен. Электрожұқыр модельдерін зерттеген, шарма кваркінің массасын болжаған ғалым.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Корей-американдық теориялық физик (1935–1977)
физик
Korean American theoretical physicist (1935–1977)
the physicist
Бенджамин Уисо Ли (1 қаңтар 1935 – 16 маусым 1977), немесе Бен Ли, корей-американдық теориялық физик болған. Оның теориялық бөлшектер физикасындағы жұмысы 20-шы ғасырдың соңында стандартты модельдің дамуына зор ықпал етті, әсіресе электроәлсіз модель мен өлшеу теориясының қайта нормалануына. Ол шарм кваркінің массасын болжады және оны іздеуге үлес қосты. Оның шәкірті Кан Джу Санг кейін Корея университетінің физика факультетінің профессор-эмиритусы атанды. Ли Ким Джинмённың «Шарон гүлі қайта гүлдейді» романындағы Ли Ёнху кейіпкеріне шабыт берген.
Benjamin Whisoh Lee (; January 1, 1935 – June 16, 1977), or Ben Lee, was a Korean American theoretical physicist. His work in theoretical particle physics exerted great influence on the development of the standard model in the late 20th century, especially on the renormalization of the electro weak model and gauge theory. He predicted the mass of the charm quark and contributed to its search. His student Kang Joo sang later became professor emeritus at the Department of Physics at Korea University. Lee is also the inspiration for the fictional character Lee Yong hu in Kim Jin myung's novel, The Rose of Sharon Blooms Again.
Өмірбаян
Ли Сеулдің Юнсан қаласында дүниеге келді. Лидің екі ата-анасы да дәрігерлік білім алған, ол төрт бауырластың үлкені еді. Оның анасы отбасының күнкөрісін қамтамасыз етті, алғашқыда ауруханада дәрігер болып жұмыс істеді. Кейін ол жеке педиатрия және акушерлік-гинекологиялық практикасын ашты. Ли бала кезінде зейінділігімен көзге түсті және Кюнгги орта мектебіне қабылданды. Оқудың төртінші жылы Корея соғысы басталды, сол кезде оның отбасы Бусан аймағына эвакуациялауға мәжбүр болды, онда ол білімін жалғастырды. Кейін Ли Кюнгги жоғары мектебіне түсті, бітіруге бір жыл қалғанда Сеул ұлттық университетіне химиялық инженерия мамандығы бойынша ең жоғары баллмен қабылданды. Университетте оқып жүргенде, Корея соғысына қатысқан әйелдердің қауымдастығы оған стипендия берді, бұл оған бакалаврлық білім алу үшін АҚШ-қа көшіп баруға мүмкіндік берді. 1977 жылдың 16 маусымында Ли Иллинойс штатының Кьюни қаласының жанында 80-ші тас жолда жүрген кезде автокөлік апатында қаза тапты. Қаза болған кезде Ли әріптестері арасында әлемдік деңгейдегі элементар бөлшектер физигі ретінде танымал болды, ол өлшегіш теория және әлсіз өзара әрекеттесулер саласында маманданған.
Lee was born in Yongsan, Seoul. Both of Lee's parents were trained as doctors, and he was the eldest of four siblings. His mother was the breadwinner of the household, and was initially employed as a doctor at a hospital. Later, she opened her own pediatrics and obstetrics/gynaecology practice. Lee demonstrated academic promise as a child and gained admission to Kyunggi Middle School. During his fourth year, the Korean War broke out and his family was forced to evacuate to the Busan Perimeter, where he continued his schooling. Lee later enrolled in Kyunggi High School, and one year before graduating, was admitted as the top ranked student to Seoul National University as a chemical engineering major. While in college, he was awarded a scholarship by the association of military wives whose husbands participated in the Korean War, enabling him to emigrate to the United States for undergraduate study. On June 16, 1977, Lee was killed in a car accident near Kewanee, Illinois while driving on Interstate 80. At the time of his death, Lee was widely regarded by his peers as a world class elementary particle physicist, that had specialized in gauge theory and weak interactions.
Гаузерлік теория
1964 жылы Ли өзінің жетекшісі Абрахам Клейнмен бірге спонтандық симметрияның бұзылуы туралы мақала жариялады және Хиггс механизмінің пайда болуына үлес қосты. Ол көбінесе Хиггс бозоны мен Хиггс механизмінің атауын бергені үшін ескеріледі. 1969 жылы ол спонтандық түрде бұзылған өлшегіш симметрияларды қайта нормалауда сәттілікке жетті. Осы кезде голланд студенті Герардус 'т Хоофт Янг-Милл теориясындағы жергілікті өлшегіш симметрияны бұзу жағдайында, Хиггс механизмін пайдалана отырып жұмыс істеді. Ол Ли мен Симанзикты Каргезе жазғы мектебінде кездестіріп, өз жұмысы бойынша кеңес алды және жаңа түсініктерге ие болды. Ақырында ол абельдік емес өлшегіш теорияны қайта нормалауда табысқа жетті және кейіннен осы еңбегі үшін Нобель сыйлығын жеңіп алды. Дэвид Политцер 2004 жылғы Нобель лекциясында сол кездегі бөлшектер физикасы қауымдастығының барлығын Лиден үйренгенін, ол өзінің және ресейлік физиктердің жұмысынан алынған түсініктерін біріктіріп, 'т Хоофттың жұмысын ынталандырғанын айтты.
In 1964, Lee published an article about spontaneous symmetry breaking with his advisor Abraham Klein and contributed to the appearance of Higgs mechanism. He is often credited with the naming of the Higgs boson and Higgs mechanism. In 1969, he succeeded in the renormalization of spontaneously broken gauge symmetries. In the meantime, Dutch graduate student Gerardus 't Hooft was working in the case of local gauge symmetry breaking in the Yang–Mills theory using the Higgs mechanism. He met Lee and Symanzik at the Cargèse Summer School and consulted them on his work and got an insight. He finally succeeded in the renormalization of non abelian gauge theory and won the Nobel Prize later for this work. David Politzer said in his 2004 Nobel Lecture that the particle physicists community at that time learned all from Lee who actually combined insights from his own work and from Russian physicists' work and encouraged 't Hooft's paper.
Шарм кваркі
Шелдон Гласшоу, Лучано Майани және Джон Илиопулос эксперименттік нәтижелермен сәйкес келу үшін шарм кварктарын болжады. Ли Мэри К. Гейлард пен Джонатан Л. Роснермен бірге мақала жазып, К-мезонының араласуы мен ыдырауына сәйкес шамаларды есептеу арқылы шарм кварктарының массасын болжады.
Sheldon Glashow, Luciano Maiani and John Iliopoulos predicted charm quarks to match the experimental results. Lee wrote an article with Mary K. Gaillard and Jonathan L. Rosner, predicting the mass of the charm quarks by calculating the quantities which correspond to the mixing and decay of K meson.
Космология
1977 жылы Ли мен Стивен Вайнберг ауыр нейтрино массасының ең төменгі шегі туралы мақала жазды. Бұл мақалада олар ерте ғаламдағы ауыр және тұрақты бөлшектер, егер олар жұптық жойылғанда ғана басқа бөлшектерге айнала алса, ғалам кеңейгеннен кейін қалдықтар түрінде сақталса, онда бөлшектердің өзара әрекеттесу күші 2 ГэВ-тан жоғары болуы керек екенін көрсетті. Бұл есептеулер қара материяның мөлшерін анықтауға қолданылуы мүмкін. Осы шек Ли-Вайнберг шегі деп аталады.
In 1977, Lee and Steven Weinberg wrote an article about the lower bound on heavy neutrino mass. In this paper, they revealed that if the heavy and stable particles in the early universe which can only be transferred into other particles through the pair annihilation remain as relics after the universe's expansion, then the strength of the interaction should be bigger than 2 GeV. This calculation can be applied to find the amount of the dark matter. This bound is called the Lee Weinberg bound.
Лидің өлшегіш теориясын насихаттау
Вайнбергтің 1967 жылғы "Лептондар моделі" мақаласы 15 000-нан астам сілтеме алған және оның 1979 жылғы Нобель сыйлығына ие болуында маңызды рөл атқарды. 1972 жылы Фермилабта өткен конференцияда Ли "Әлсіз өзара әрекеттесулер теориясына қарайыс" тақырыбында баяндама жасады, ол Вайнбергтің 1967 жылғы мақаласын ұмытылғандықтан алып шықты және көптеген тыңдаушыларға өлшегіш теориялардың көптеген аспектілерін түсіндірді.
Weinberg's 1967 paper A Model of Leptons has over 15,000 citations and played a key role in the award of his 1979 Nobel prize. In 1972 at a conference at Fermilab, Lee gave a talk Perspectives on Theory of Weak Interactions that brought Weinberg's 1967 paper out of obscurity and explained many aspects of gauge theories to a large audience.
Өлім туралы дау
1993 жылы Лидің өліміне негізделген деген жорамалмен жазылған Оңтүстік Кореяның көркем романы жарық көрді, онда Ли Оңтүстік Кореяның диктатурасына ядролық қару жасауға көмектесуге тырысқандығы айтылды және АҚШ-тың Орталық барлау агенттігі оның өліміне қатысы болуы мүмкін екені жорамалданды. Шындығында, ол сол кездегі Оңтүстік Кореяның авторитарлық жүйесіне қарсы күресті және сол үкіметке наразылық ретінде Оңтүстік Кореяның аспирантурасы үшін бөлшектер физикасы бойынша әзірлеген барлық бағдарламаларын жойды. Фермилаб естелігінде Ли 1977 жылы Иллинойс штатының I-80 тас жолында 42 жасында автокөлік апатында қаза тапты. Көліктің тіркемесі жолдың бөлігіш қатарынан өтіп, оның машинасымен соқтығысты.
A South Korean fictional novel allegedly based on Lee's death was published in 1993, which presumably suggested that Lee tried to help South Korea's dictatorship develop nuclear weapons, and implied that the U. S.' Central Intelligence Agency had some connection to his death. In actuality, he vigorously opposed the autocratic system of South Korea at that time and he canceled every program he designed for South Korean graduate education about particle physics in opposition to that government. According to a Fermilab memoriam, Lee died in a car accident on Illinois highway I 80 in 1977, at age 42. A semi trailer crossed the highway divide and collided with his car.