Кіріспе
COSI (Ғылым және өнеркәсіп орталығы), ресми түрде Ғылым және өнеркәсіп орталығы – Колумбус, Огайо штатында орналасқан ғылыми мұражай және ғылыми-зерттеу орталығы. COSI 1964 жылғы 29 наурызда көпшілікке ашылды және 35 жыл бойы сол жерде жұмыс істеді. 1999 жылы COSI жапон сәулетшісі Арата Изозаки жобалаған ғимаратқа көшірілді, ол Франклинтон ауданындағы Сциото өзенінің иілісі бойында орналасқан. COSI-де тақырыптық көрме алаңдарында 300-ден астам интерактивті экспонаттар бар. COVID-19 пандемиясына дейін COSI АҚШ-тағы кез келген ғылым мұражайының ең үлкен ауқымды білім беру бағдарламасын жүргізді. Оның негізі – COSI on Wheels – Огайо және айналасындағы Орта Батыс аймақтарындағы мектептерді аралап, білім беру бағдарламасын жүргізеді, сондай-ақ жергілікті COSI on Wheels семинарлары, COSI on Wheels лагері және интерактивті бейнеконференция бағдарламалары бар, олар шыңында жыл сайын 350 000-ға жуық оқушыға жетеді. COSI коммерциялық емес ұйым ретінде билет сатудан, қоғамдық және штатық серіктестіктер желісінен (әртүрлі демеушілермен және серіктестермен қарым-қатынастарды қоса алғанда), жылына 10 000 еріктінің қолдауымен жұмыс істейтін еріктілер бағдарламасынан және шамамен 20 000 мүше отбасынан түсетін қаражат есебінен қаржыландырылады. 2008 жылы COSI ата-аналар журналымен АҚШ-тағы отбасылар үшін үздік ғылыми орталық деп аталды. 2020 жылы USA Today оны АҚШ-тағы үздік ғылым мұражайы деп таныды.
Көрме аймақтары
1999 жылы жаңа орынға көшкеннен кейін COSI үлкен, жеке-дара тақырыптық атриумдармен дамытылды, олардың әрқайсысы бір тақырыпқа арналған және толыққанды театрландырылған оқу ортасы ретінде жобаланған. 2018 жылғы мәліметтер бойынша COSI жеті негізгі көрме аймағын қамтиды: Мұхит, Энергияны зерттеушілер, Ғарыш, Прогресс, Гаджеттер, Өмір және Америка Ұлттық Тарих Мұражайының Динозаврлар Галереясы. Әрбір оқу ортасының арасындағы дәліздер интерактивті экспонаттар мен көрмелерге толы.
Мұхит
Кеме апатына ұшыраған кеме арқылы су асты үңгірі арқылы кіретін үңгір жолы қонақтар оңға немесе солға өткен сайын екіге бөлінеді. Оңға бұрылатын жол, кемежайдағы су асты зертханасына жетелейді, онда мұхитты зерттеу, су асты кемелері, СКУБА, су қысымы және қашықтан басқарылатын аппараттар туралы қолданыспен таныса алатын көрмелер орналасқан. Лилипад Лабораториясы Орталық Огайо аймағының су жиналатын алаптары мен жануарлар дүниесіне арналған. Кеме апатынан солға қарай бұрылатын жол Посейдон ғибадатханасына апарады – бұл 30 фут (шамамен 9 метр) биіктіктегі Посейдон мүсінінің айналасына салынған ежелгі тас бөлме, онда сарқырамалар, фонтандар мен су сорғылары бар. Тағы бір аймақ судың қасиеттерін және оның шабыттандырған әңгімелерін – ламинарлық ағын, құйын, эрозия, су қоңыраулары және мифологияны зерттейді.
Энергия зерттеушілері
2013 жылы ашылған Energy Explorers келушілерге қаланың Тұрғын аймағына, Көлік аймағына және Өнім аймағына бірге жүретін аватар кейіпкерін таңдауға мүмкіндік береді, сондай-ақ компьютерлік терминалдар арқылы энергия тиімділігі мен құн арасындағы тепе-теңдікті сақтау үшін шешімдер қабылдауға болады.
Ғарыш
Ғарыш көрмесінің аймағында саяхаттауға арналған ғарыш станциясының көшірмесі, Джон Гленннің «Достық-7» ғарыш кемесі мен «Меркурий-Атлас 6» ғарыш кемесінің реконструкциясы, қашықтан басқарылатын көлік құралдары, тепе-теңдік сынақтары және ғарыш траекториясы, гравитациялық тартым және роверлердің симуляциялық қонуына қатысты басқа да тәжірибелік эксперименттер ұсынылады. Ғарыш бастапқыда 2-деңгейде, жеке жабық атриум көрме аймағында орналасқан, ал қонақтарды шатастыру үшін «қара тесік» айналмалы ойын-сауық дәлізі арқылы кіретін болған. Көрме қараңғы, атмосфералық, тақырыптық аймақта орналасқан, ол 1969 жылы «Аполлон-11» ғарыш кемесінің Айға қонуынан кейін стильдендірілген. Жұлдызды аспан астында қонақтар «ретро» стильді мониторлармен және сол дәуірді еске түсіретін ағаш панельдері / жылтыратылған металл мотивтері бар экспонаттармен өзара әрекеттесті, тіпті қонақтар жазылған қонуды тамашалай алатын 1960 жылдардағы тұрғын үй (қалың кілемшелермен бірге) де болды. 2004 жылы COSI ғимаратының оңтүстік жағы төленбеген салықтардың салдарынан жабылып, Ғарыш көрмесі 2-қабаттан 1-қабаттағы бос галереяға көшірілді. 2012 жылы бұл аймақ «Energy Explorers» атанды, бұл тағы бір орын ауыстыру қажеттігін тудырды. Ғарыш көрмесінің кейбір экспонаттары «мезаннин» деңгейіне көшірілді, ал көп бөлігі сақтау орнында қалды. 2014 жылдың қарашасында COSI планетариумының қайта ашылуымен, планетариум вестибюліне қарай жететін «мезанниндегі» Ғарыш орналасқан жері, Ғарыш көрмесінің қалған экспонаттарының қайта оралуымен және жаңартылуымен нығайтылды. Дегенмен, Ғарыш COSI-дің жеті білім беру әлемінің ішінде өзіне арналған, театрландырылған, толыққанды атриумы жоқ жалғыз әлемі болып қала береді, оның орнына жарқын «мезаннин» көпірінде орналасқан. Ғарыштың бастапқы орны қазір 3-галерея болып табылады, онда жылжымалы көрмелер мен арнайы іс-шараларға жалдау жүзеге асырылады. 3-галереяда әлі де Галактика театры бар, ол Ғарышқа арналған тірі театр ретінде қалған планеталар мен жұлдыздардың қабырға суреттерімен боялған.
Алға қарай
Прогресс көрмесі (COSI-дің алғашқы орналасқан жеріндегі «Кешегі көшелер» көрмесінің үлгісімен жасалған) 1898 жылы электр қуаты, атсыз кареталар және консервіленген тағамдар қолжетімді бола бастаған кезде Прогресс деген шағын қаланың үміттері мен қорқыныштарын көрсетеді. Қайта жаңартылған қалада (әсіресе, Үміт көшесі мен Қорқыныш көшесінің қиылысындағы дүкендер, үйлер және мейрамханалар) телеграф кеңсесі, ат қорасы, тұрақ, азық-түлік дүкені, дәріхана және киім дүкендері бар. 1898 жылғы Прогресс қаласынан өткеннен кейін, келушілер бұрылыс жасап, 64 жыл өткен соң, 1962 жылы жаңа үміттер мен қорқыныштар пайда болған сол қаланың қиылысына кіреді. 1962 жылы Прогресс қаласына тұрмыстық техника дүкені, жұмыс істейтін телестудия, радиостанция (бұрынғы телеграф кеңсесінің орнында), универмаг, асхана және жанармай құю станциясы (ат қорасының орнына) енгізілген. Көрменің шығу жерінде, қонақтарға Прогресс ауылының көшелері бүгін қалай болар екенін ойлауға және прогресс концепциясы мұхиттар, ғарыш немесе энергия сияқты ғылыми зерттеулерде неге соншалықты маңызды екендігі туралы сұрақ қоюға шақырылады.
Құралдар
"Гаджеттер" көрме алаңында көптеген классикалық ғылыми музейлердегі қолмен жасалатын эксперименттер бар, мысалы, шкивтер, жел тоннельдері, плазма шарлары, магниттер, шамдар, қозғалтқыштар және қарсы салмақтар. Сонымен қатар, "Гаджеттер" кафесі де бар, онда отбасылар отырып, таңдауға арналған жылдам ғылыми эксперименттермен мәзір ұсынылады. Арнайы мәзір арқылы келушілер сыйға берілген телефондарды, компьютерлерді, сағаттарды және басқа да электрондық құрылғыларды бөлшектеп, оларды кейін қайта өңдеуге жібере алады.
Өмір
Өмір адамзатты ақыл-ойы, денесі және рухани әлемі арқылы үш жекелеген сала бойынша зерттейді. Ақыл саласында оптикалық иллюзиялар, физикалық иллюзиялар, эхосыз бөлме және икемделмелі зоотроп орналасқан. "Рух" туылу мен өлім ұғымдарын және адам мәдениеттері оларды қалай түсінетінін қарастырады. Дене саласында келушілер салмағын, икемділігін және жүрек соғу жылдамдығын тіркеуге мүмкіндік беретін интерактивті денсаулық станциялары бар, содан кейін олардың көрсеткіштерін COSI келушілерінің және жалпыұлттық орташа көрсеткіштермен салыстыра алады. Өмір сонымен қатар, OSU студенттері мен қызметкерлерімен жабдықталған үш зерттеу лабораториясын қамтиды.
Динозаврлар галереясы
2017 жылдың 19 қарашасында COSI Америка табиғи тарих мұражайымен серіктестікте тұрақты динозаврлар галереясын ашты. 2018 жылдың көктемінде кезеңдік арнайы көрме галереясы ашылды. Екеуі де бірінші қабатта 22 000 шаршы фут алаңды құрайды.
Басқа ерекшеліктері
Ғимаратта сондай-ақ бірінші сыныпқа дейінгі балаларға арналған интерактивті "кішкентай балалар алаңы", National Geographic Giant Screen Theater (Огайо штатындағы ең үлкен цифрлық экран) және ашық ауадағы Үлкен ғылым паркі орналасқан. 2014 жылдың 22 қарашасында COSI өзінің 60 фут диаметрлі, 220 орындық планетарийын (Огайодағы ең үлкені) жаңа цифрлық проекциямен қайта ашты. Бұған қоса, COSI тарихына арналған көрме де бар. Ғимаратта үш үлкен галерея да бар, олар жылжымалы көрмелерді және арнайы іс-шараларды қабылдауға арналған, сондай-ақ Мұхит мұражайындағы Dive Театры, Галерея 3-тегі Галактика Театры (Галерея 3 бұрын Ғарыш көрмесі болған кездегі атауы сақталған), Гаджеттер сахнасы, Атомдық кафе, Science2Go! сауда дүкені және бұрынғы Орталық орта мектептің жаңартылған бөліктерін пайдаланатын бес мәжіліс залы бар. Жаңа COSI осы мектептің орнында салынған.
COSI ғылым фестивалі
2019 жылдың 1-4 мамырында COSI, Battelle, NASA, кәсіпорындар, ұйымдар, университеттер және STEM көшбасшылары бірігіп, Орталық Огайода ғылымды көрсеткен жүзден астам қоғамдық шара өткізді, бұл COSI ғылым фестивалінің тұңғыш рет өткізілуі болды. 2019 жылғы COSI ғылым фестивалі Огайо тарихындағы ең ірі ғылыми шаралардың біріне айналып, Огайоның орталық аймағындағы кәсіпорындарда, қоғамдық орталықтарда, кітапханаларда, мектептерде және тағы басқа да жерлерде төрт күндік шаралар ұйымдастырылды. COSI ғылым фестивалі аясында COSI, Battelle, NASA және Орталық Огайоның басқа да STEM көшбасшылары 40 000 адамға әсер еткен, бұрын-соңды болмаған серіктестік құрды. 2020 жылдың мамыр айында COVID-19 пандемиясына байланысты толығымен онлайн форматта өткен COSI ғылым фестивалі 39 түрлі виртуалды ғылыми шараға 118 990 онлайн қаралым жинады. 2021 жылы COSI ғылым фестивалі виртуалды форматта жалғасты, 100 000-нан астам оқушыға жетті. 2022 жылы фестиваль негізінен офлайн форматқа оралды. 2023 жылы фестивальдің қоғамдық шараларына рекордтық 11 000-нан астам адам қатысты, ал төрт күндік фестивальдің соңғы күні «Үлкен ғылым тойына» (Big Science Celebration) тағы 33 000 адам келді. Жүргізілген жан-жақты бағалау нәтижесінде «Үлкен ғылым тойына» қатысушылардың 91% оның STEM саласына оң әсер еткенін немесе олардың бұл салаға қатысты пікірлерін нығайтқанын айтты, ал көпшілігі STEM саласындағы жұмыс орындары мен мансаптық мүмкіндіктер туралы білімдерін кеңейтуге көмектескенін мәлімдеді. COSI ғылым фестивалі – Огайодағы ең ірі STEAM шарасы және Орта Батыстағы ең ірі шаралардың бірі. Алтыншы COSI ғылым фестивалі 2024 жылдың 1-4 мамырында өтеді.
COSI тарихы
COSI 1964 жылғы 29 наурызда Франклин округі тарихи қоғамының бастамасымен ашылды. COSI – Ғылым мұражайларының көрмелер ынтымақтастығының (SMEC) негіз қалаушы мүшесі және Ғылым және технология орталықтары қауымдастығының (ASTC) ұзақ жылдан бергі мүшесі. 1964 жылы ашылғаннан бастап COSI 1906 жылы салынған Колумбтың танымал нысаны – Мемориал залында орналасқан. COSI 1999 жылғы 6 қыркүйекте Шығыс Броуд көшесіндегі Мемориал залында жабылып, екі айдан кейін 1999 жылғы 6 қарашада Колумбус қаласының орталығындағы Сциото өзенінің жағасындағы жаңа орнында қайта ашылды. 320 000 шаршы фут (шамамен 27 870 шаршы метр) аумақты жапон сәулетшісі Арата Изозаки жобалаған, ол 159 иілген бетон панельдерден тұратын эллипстік, геометриялық, «дирижабль» пішіндес құрылымды жасаған. Музей Франклинтон ауданынан қарағанда болашаққа бағытталған көрініс тудырады, ал Колумбус қаласының орталығынан қарағанда қаланың сәулетімен үйлесу үшін бастапқы Орталық жоғары мектеп ғимаратының сыртқы бөлігін пайдаланады. 2004 жылы мұражай бұрынғы НАСА астронавты Джон Гленннің төрағалығымен мүлік салығын қарау жөніндегі бастаманы қолға алды. Бұл салық Франклин округінің тұрғындарына мүлік салығын төлеуді және тегін кіру мүмкіндігін ұсынуды көздеген. Алайда, салық қолдау таппады. Нәтижесінде COSI-дің «дирижабль» құрылымының оңтүстік қанаты жабылды. 2004 жылы салық жобасы сәтсіз аяқталғаннан кейін мұражайды қайта құру барысында COSI аптасына жеті күннің орнына бес күн жұмыс істеді. Музейдің көптеген көрмелері жабылатыны туралы хабарланды (бірақ көпшілігі жылдар бойы кезең-кезеңмен қайта ашылды). Бастапқы көрмелердің екеуі – i|o және SimZone – тұрақты түрде жабылды, олар бұрын орналасқан орындар қазір 1-галерея және Энергияны зерттеушілер деп аталады. 2004 жылдан бері жабылып, кейін қайта ашылған көрмелер: Space (2005 жылы 1-деңгейге, содан кейін 2012 жылы мезаннинге көшірілді), бастапқы Галерея 1 (2006 жылдың қыркүйегінде WOSU@COSI ретінде қайта пайдаланылды), Adventure (2010 жылдың қыркүйегінде қосымша төлеммен қолжетімді тәжірибе ретінде қайта ашылды), CityView (әлі де көпшілікке жабық; қазір арнайы іс-шаралар үшін қолжетімді) және Планетарий (2014 жылдың қарашасында ғимараттың соңғы бөлігі ретінде қайта ашылды). 2005 жылдың көктемі мен жазында COSI «Титаник: Артефакт көрмесі» атты танымал көшпелі көрмені өткізіп, рекордтық санда келушілерді қабылдады (көрме 2010 жылы қайта оралды). 2006 жылдың жазында COSI тағы бір үлкен көрме өткізді: Бостон ғылым мұражайының өндірісіндегі «Жұлдызды соғыстар: ғылым мен қиялдың қадамдасқан жері». 2006 жылдың сәуірінде Буффало ғылым мұражайының бұрынғы президенті және бас директоры доктор Дэвид Чесброу COSI-дің жаңа президенті және бас директоры болып тағайындалды. Ол НАСА-ның бұрынғы астронавты Кэтрин Д. Салливанның орнын басты, ол Огайо штатының Математика және ғылым білім беру саясаты жөніндегі Battelle орталығының директоры болып қызмет еткенде COSI-ге ерікті түрде ғылыми кеңесші болды. Содан бері COSI қаржыландыру моделіне қосымша шығындармен саяхаттау көрмелерін енгізді. Музейде «Эйнштейн, Адам және оның ғылымы» (2007), «Грегор Мендель: Генетика тұқымдарын отырғызу» (2007), «CSI: Тәжірибе» (2008), «Гекос: құйрықтан топедке дейін» (2011), «Динозаврлар: Зерттеу. Қашу. Тірі қалу.» (2011), «RACE: Біз соншалықты өзгешеміз бе?» (2012), «WATER» (2012), «LEGO Castle Adventure» (2012), «BODYWORLDS және Ми» (2012), «MindBender Mansion және Amazing Mazes» (2013), «MythBusters: The Explosive Exhibition» (2013) және «Шерлок Холмс: Көрме» (2014) көрмелері ұйымдастырылды. COSI сонымен қатар өзінің жеке көшпелі көрмесін – «Жоғалған Мысыр: Ежелгі құпиялар, заманауи ғылым» (2009) – ғылым мұражайларының көрмелер ынтымақтастығымен, Миннесота ғылым мұражайының күшімен жасады. 2016 жылдың қаңтарында доктор Чесброу 2016 жылдың соңында зейнеткерлікке шығуын жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 2016 жылдың 10 қарашасында COSI сенімгерлер кеңесі 2017 жылдың 1 қаңтарынан бастап доктор Фредерик Бертлиді COSI Columbus-тың жаңа президенті және бас директоры етіп таңдағанын жариялады. 2016 жылдың 23 тамызында Капитолий Оңтүстік Қоғамдық Қайта дамыту Корпорациясы COSI батыс жағындағы 600 орындық тұрақ орнын 8 акрлық жасыл кеңістік пен бағдарламалық саябақпен қосатын жер асты тұрақпен ауыстыру үшін 37 миллион долларлық жоспарды мақұлдағанын жариялады. Құрылыс жобасы 2018 жылдың көктемінде аяқталады деп күтілуде. 2016 жылдың 16 қыркүйегінде COSI Колумбус қаласы мен Нью-Йорктегі Америка табиғи тарих мұражайы (AMNH) арасындағы серіктестікті жариялады, оның аясында 5 миллион долларлық тұрақты Динозаврлар көрмесі мен арнайы AMNH көшпелі көрмелер галереясы салынуы жоспарланды, бұл WOSU және Adventure көрмелерін алмастыруды көздеді. WOSU көрмесі кейіннен көшірілді, алайда Adventure көрмесі 2017 жылдың 1 қаңтарында тұрақты түрде жабылды.