Кіріспе
Қасқыр аулау - аң аулау. Көптеген жергілікті халықтар бұл әдісті мыңдаған жылдар бойы негізгі аңшылық әдісі ретінде қолданған және ол қазіргі уақытта спорт пен аңшылық үшін қолданылуда.
Қазіргі тарих
Яхи тайпасының соңғы адамы, Иши деп аталатын ер адам, 1911 жылы Калифорнияда жасырынған жерінен шықты. Оның дәрігері Сакстон Поуп Ишидің көптеген дәстүрлі садақ ату дағдыларын үйреніп, оларды танымал етті. 1961 жылы құрылған Поуп пен Янг клубы Поуп пен оның досы Артур Янгтың құрметіне аталып, Солтүстік Американың жетекші садақ аулау және табиғатты қорғау ұйымдарының біріне айналды. Коммерциялық емес ғылыми ұйым ретінде құрылған Клуб Бун және Крокетт клубынан үлгі алды және сапалы, әділ аң аулауды және салауатты қорғау практикасын насихаттау арқылы жауапты қасқыр аулауды жақтады. Қазіргі заманғы садақ ату ойынының жетістіктерінің көбісі американдық садақ аулаушы және садақ жасаушы Фред Берге байланысты.
Жабдық
Жебелер, садақтар мен нысаналар әдетте заманауи түрлерге жатады. Алайда, барлық тиімді нұсқалар, соның ішінде арбалеттер мен ағаш садақтар, ағаш жебелерді тас ұштарымен атқан. Жебе ұштары өлтіруді қамтамасыз ету үшін таңдалады. Кең тұтқалы қақпақтарда нысанаға көбірек зақым келтіру үшін бұрыштап шахтадан шығатын қақпақтар бар; кейбір модельдерде нысанаға тигеннен кейін ғана ашылатын қайталанатын қақпақтар бар. Үлкен аң аулау үшін, мысық немесе бұғы сияқты үлкен аңға, ұсынылғаннан артық тарту салмағы қажет. Америкалық атақты садақшылардың көпшілігі , әйелдердің көпшілігі жебелерді жеңіл тарта алады, басқалары тең, жоғары жылдамдық пен тегіс траектория береді. Үлкен салмақты жебелер көбірек импульс алады және ірі жануарларға жақсы еніп өтеді; ең аз салмағы бұғы, шошқа және т.б. жануарлар үшін және ең үлкен аң үшін ұсынылады.
Lighter arrows, all else equal, will give a higher speed and a flatter trajectory. Arrows with greater mass carry more momentum, and penetrate better in large animals; a minimum mass of is recommended for animals such as deer, pigs, etc and for the largest game.
Аң аулау әдістері
Қарулы аңшыдан айырмашылығы, ол тиімді түрде атуы мүмкін; садақшылар әдетте атуды шектейді. Қашықтық жеке қабілетіне, нысанаға айуанға, садақтың күш-қуатына, жер бетіне, жебеге және ауа райына байланысты. Қанатпен аң аулаушы аңды аңдай отырып, аяқ астынан жай жүріп, соңғы кезде оны мұқият қадағалайды. Бұл баяу, әдепті іздену түрі "тақта және сабақ" деп аталады. Аңшылар көбінесе камуфляж киім киіп, желге қарсы жүреді (өздерінің бетінде желмен), сондықтан олардың алдындағы аңдар оларды иіскей алмайды. "Стандарттық аң аулау" кезінде аңшы аңның өздеріне келуін күтеді, әдетте азық-түлік, су немесе белгілі жолдар жанында. Қаптама үшін қылқалам және басқа да табиғи материалдар қойылуы мүмкін немесе маскировка шатырына ұқсайтын "жерге жапқыш" қолданылуы мүмкін. Олар әдетте "жарылады" және бірнеше минут ішінде бүгіліп құрылуы мүмкін. Аңшы ағаштан немесе металдан жасалған, ағашқа көтерілген тұраққа отыра алады. Балық аулаудың арнайы құрылғысына көбінесе катушкаға немесе катушкаға бекітілген арқан мен арнайы жасалған, ауыр, тікенді жебе қосылады. Көптеген садақпен балық аулаушылар нысананы қолданбайды, бірақ егер оларда нысана болса, олар стандарттылардан айырмашылығы бар, олар рефракцияға мүмкіндік береді.
Bowhunting for fish is called bowfishing. Bowfishing equipment usually adds a line attached to a spool or a reel as well as a specially designed, heavier, barbed arrow. Most bow fishers do not use sights, but if they do have sights they are different from standard ones to allow for refraction.
Құқықтық және мәдени аспектілер
Қасқыр аулаудың жиі оқты қарумен аулаудан басқа маусымдары мен шектеулері болады және олар аймақтар арасында айтарлықтай өзгешеленеді. Аңшы аймаққа тән құқықтық және мәдени көзқарастарды ескеруі керек.
Еуропа
Дания, Франция, Испания, Португалия, Италия, Венгрия, Финляндия және Болгария сияқты елдер ойындағы аңшылықты басқаруда садақ пен жебелерді аңшылық құралы ретінде қолданады. Кейбір еуропалық елдер, соның ішінде Ұлыбританияда садақпен аң аулауға тыйым салынған. Виктория дәуірінде Ұлыбританияда нысанаға садақ ату сияқты садақ ату қайта жанданды, бірақ 1965 жылдан бері тыйым салынды. Жақында Эстонияда шағын аңдарға садақпен аңшылық жасауға рұқсат беретін заң қабылданды.
АҚШ және Канада
Америка Құрама Штаттары мен Канадада, аңшылықтың басқа түрлері сияқты, садақ аулауды жеке провинциялар мен штаттар реттейді. Ережелер көбінесе қандай аймақта аң аулау керектігі, жылдың қай мезгілі (маусымы), қандай жынысты және қандай түрді аң аулауға болатыны сияқты мәселелерді қарастырады. Көп жағдайда атыс кезінде арнайы уақыт белгіленеді, бұл мылтық аулаушылардың кедергісін азайтуға көмектеседі. Қаспен аңшылық мылтықпен аңшылық маусымға қатыса алады, бірақ аңшы апельсинін, әдетте, маусымның өтуі кезінде кию керек. Сонымен қатар, ойынды барынша қалпына келтіру және атудың өлімін арттыру үшін, көбінесе техникалық ережелер бар, мысалы, ең аз тарту салмағы, бас ені және тікенектер болмауы. Жалпы алғанда, үлкен аңға арналған садақпен аң аулау тамыздың аяғында немесе қыркүйек айының басында солтүстік штаттар мен Канада провинцияларында, ал оңтүстік штаттарда сәл кейінірек басталады.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландияда жаулықпен аң аулау 1945 жылы ұйымдастырыла бастады. Жаңа Зеландия үкіметі садақпен аң аулауды реттейді. Жыл сайын 3 күндік далалық ату турнирі Жаңа Зеландияның әр түрлі жерлерінде Королеваның туған күніне арналған демалыс күндері өткізіледі. Bowhunters жеке меншікте аң аулауға рұқсаты болуы керек, және олар DOC жерлерінде, ұлттық парктерде немесе басқа да қорықтарда рұқсатсыз аң аулай алмайды. Барлық жергілікті түрлер қорғалады; тек енгізілген түрлер ғана заңды карьер болып табылады. Жақсылық пен жамандықтың айырмашылығы Мұнда жаугершілердің белсенді қоғамы бар.
Австралия
Австралияда қасқыр аулау кеңінен таралған және оны заңмен нақты реттеуге болмайды. Тек жергілікті емес түрлерін ғана Австралиялық Bowhunters қауымдастығы аң ретінде таниды. Алайда, жергілікті түрлер үкімет бекіткен сойылу кезінде өлтірілуі мүмкін. Виктория мен Жаңа Оңтүстік Уэльс штаттары екі жақта да садақпен аң аулауды реттейді. Викторияда аңшылықты тұрақтылық және қоршаған орта департаменті (DSE) реттейді. Жаңа Оңтүстік Уэльсте бұл бірінші кезектегі өнеркәсіп департаменті арқылы жүзеге асырылады. Қазіргі уақытта басқа штаттар мен аумақтарда арнайы аң аулау ережелері жоқ. 2013 жылдың шілдесінде Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметі Ойын кеңесін таратты және NSW мемлекеттік ормандарында уақытша лицензияланған аңшылықты тоқтатты. Виктория мен Жаңа Оңтүстік Уэльс екеуі де лицензиялау талаптарын қақ атушыларға қояды, ал спорт өзін-өзі реттейді. Австралиялық Bowhunters қауымдастығы мен жергілікті клубтар аңшыларды Bowhunter біліктілік сертификаты (BPC) арқылы бағалайды, ол жануарлардың адамгершілік қағидаларға сәйкес өлтірілуін қамтамасыз ету үшін жасалған.
Қазақстан
Зимбабве 1989 жылдан бастап қос доғамен аң аулауға заң бойынша рұқсат берді, ал 1999 жылдан бастап ресми заңнама бойынша. Жебе салмағы мен садақ тартудың ең төменгі мөлшері міндетті. Қасқыр аулау тек жеке немесе тайпалық жерлерге ғана рұқсат етіледі, бірақ ұлттық парктерде рұқсат етілмейді. Қасқыр аулаушылармен бірге лицензиясы бар нұсқаушы немесе кәсіби аңшылар болуы тиіс. Пилдерді қамыспен аулау негізінен Зимбабведе жүргізіледі. Сесил арыстанның заңсыз аулануына байланысты халықаралық наразылықтан кейін, 2015 жылы Парктар мен жабайы табиғат басқармасы арнайы рұқсат етілмесе, барлық қасқыр аулауды, сондай-ақ басқа да аулау шектеулерін тыйым салды.
Қарсылық
Кейбіреулер қаталдыққа негізделген қасқыр аулауға қатты қарсы. Жануарларды этикалық тұрғыдан қорғау ұйымы "жаныбарларды тез өлтіру сирек кездеседі, ал көптеген жануарлар аңшылар оларды қатты жарақаттап, өлтіре алмағанда ұзақ уақыт бойы азапқа ұшырайды" дейді.
Жаралану деңгейі
Оклахома балық және жабайы табиғат агенттігі жүргізген зерттеуде атылған елендердің шамамен 50% -ы ешқашан табылмаған, бұл көрсеткіш басқа зерттеулердегі деректерге ұқсас екенін атап өтті. Кейбір бұғылар жарақатынан қайтыс болғанға дейін 5 - 7 күнге дейін тірі қалады. "Барлық атулардың 71-ден 82%-ға дейін" нысананы аттамайды және "атудың орналасуы барлық практикалық мақсаттар үшін кездейсоқ". Мэриленд штатындағы тағы бір зерттеуде, маусым алдындағы дәлдік сынағынан өткен садақшылар, 24 сағат ішінде еленнің 82% -ы қалпына келтірілді деп мәлімдеді. Даниялық лицензияланған садақ аулаушылар әр рет елік өлтірген сайын есеп беруі керек. (Данияда лицензияланған садақшы болу үшін өте талапты біліктілік сынағынан өту керек, оның ішінде дәлдік сынағы, онда алты жебеден бесеуі аңның маңызды аймағында, еліктен бастап фазанға дейін белгісіз қашықтықтан болуы керек. Даниялық садақшылардың тек 2% -ы ғана дәстүрлі жабдықтарды қолданады.) 1999-2004 жылдар аралығында бұл есептерде 576 жебелердің еліктерге жіберілгені көрсетілген. Бұл атулардың 92,5% -ы мергеннің өлі еленін жинауына әкелді, ал 2,6% -ы қателік ретінде тіркелді. 5% -да еленге соққы тиіп, жараланған (жердегі немесе жебедегі дене сұйықтықтарының көрсеткіші бойынша), бірақ аңшы оны құтқара алмады. Еуропалық қамысшылар қауымдастығы "бұл көрсеткіш Еуропадағы басқа қамыс аулау әдістерімен салыстырғанда жақсы" деп мәлімдейді.