Кіріспе

Нигериялық саясаткер Олайинка Герберт Самюэл Хилас Бадмус Маколей ///аудио=Yo Olayinka Badmus Macaulay. ogg/ (14 қараша 1864 7 мамыр 1946) - Нигериялық ұлтшыл, саясаткер, геодезияшы, инженер, сәулетші, журналист және музыкант. Көптеген нигериялықтар оны нигериялық ұлтшылдықтың негізін қалаушы деп санайды.

Алғашқы жылдар

Герберт Маколей 1864 жылы 14 қарашада Лагостың Броуд-стрит қаласында Томас Бэббингтон Маколей мен Абигейл Кроутер отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы қазіргі Нигериядан тұтқындалған, Британдық Батыс Африка эскадрильясы Сьерра-Леонеге қоныстанған және ақырында қазіргі Нигерияға оралған адамдардың балалары болды. Томас Бэбингтон Маколей Оджо Ориардың ұлдарының бірі, ал Абигейл Кроутер патша Абиодунның ұрпағы епископ Самуэль Ажай Кроутердің қызы болды.

Білім

Маколей бастауыш мектепті 1869 жылы бастады және 1877 жылдан бастап Лагостағы Сент-Полс Бредфрут мектебінде және Лагостағы CMS Фаджи мектебінде білім алды. 1878 жылы әкесі қайтыс болғанда ол мектепте оқиды. 1880 жылы ол өзінің аналық ағасының сауда пароходына қосылып, Нигер өзенінің арғы жағына сауда және миссионерлік сапарға шығады. Христиан миссионерлік мектебінде оқығаннан кейін, ол Лагостағы Қоғамдық жұмыстар департаментінде клерк көмекшісі және индексші болып жұмыс істеді. Одан кейін отаршылдық әкімшіліктің қолдауымен Маколей 1890 жылы 1 шілдеде Лагостан Англияда оқуын жалғастыру үшін кетіп қалды. 1891 жылдан 1894 жылға дейін ол Англияның Плимут қаласында азаматтық инженерлік мамандықты оқыды, сонымен қатар Плимут қаласында аудан геодезисі және су инженері Г. Д. Белламидің шәкірті болды. 1893 жылы Лондондағы Британдық сәулетшілер институтының түлегі болды. Маколей сондай-ақ Лондонның Тринити колледжінен музыка бойынша сертификат және Лондонның Музыка халықаралық колледжінен скрипкада ойнау бойынша сертификат алған жетістікті музыкант болды.

Мансап

1893 жылдың қыркүйегінде Лагосқа оралғаннан кейін ол отарлау қызметіне Корольдік жерлердің геодезисі ретінде қайтадан кірісті. Ол 1898 жылы қыркүйекте жер инспекторы қызметін тастады, өйткені Лагос колониясының британдық билігіне және Йорубаланд пен Нигер жағалауы протекторатының британдық протектораттар ретінде қалыптасуына деген наразылығы артып кетті. Патрик Деле Коул сияқты басқа авторлар Макколейдің Корольдік гранттардың геодезистінен кеткенін қарастырған (оның британдық басшылары тарапынан) кеңсе айыптауларын және жеке пайда табу талабын байқады. Кристин Манн Британдық отаршылдық үкіметінің хабарларына сілтеме жасап, Маколейдің "тақсырлық жерлерді зерттеуші ретінде өз лауазымын пайдаланып, достарына таққа грант алуға көмектесу және өз жерлерін басқаларға беру арқылы жауларды қудалау" арқылы адалдықсыз әрекет еткенін атап өтті. Ол сондай-ақ Маколейдің "жалған есімдермен патша гранттарын алып, оларды пайдаға сатқанын" жазды. Олардың некелері 1899 жылы тамызда Каролинаның босану кезінде қайтыс болуымен аяқталды және Маколей ешқашан үйленбеуге уәде берді. Маколей шіркеуде қайтадан тұрмысқа шықпаса да, Маколейдің машинасы бар алғашқы нигериялық болғаны айтылады. Макаулей ағылшын дінін ұстанатын отбасынан шыққан болса да, африкалықтардың діни дәстүрлерін қабылдады, ырым-жырымдарға берілді және сиқыршылықпен айналысты.

Британдық билікке қарсылық Нигериядағы отарлау

ХХ ғасырдың басына дейін Маколей Лагостың көптеген қоғам қайраткерлерімен байланыста болды, жеке геодезияшы болып жұмыс істеді және отаршылдыққа қатысты қалыпты көзқарас танытты. Алайда, XIX ғасырдың аяғында ол кәсіби және әлеуметтік қызметінен бас тартып, саяси белсендіге айналды. Ол құлдыққа қарсы және аборигендерді қорғау қоғамына мүше болды. Маколей көпшіліктің үміті үстем болған адам емес. Нигер территориясының алғашқы африкалық епискобы Ажайи Кроутердің немересі, ол саяси жағынан ыңгайлы шеп бойынша орналасқан топтарға бөлінген Лагоста дүниеге келді. Марина ауданында тұратын британдық билік, батыста тұратын Сарос және басқа құл ұрпақтары және Португалия қаласындағы ақтардың артында тұратын бразилиялықтар. Үшеуі де Лагостың шынайы тұрғындары, жерлестердің көпшілігі, яғни, өздерінің артықшылықты көршілері жақтырмаған және жалпы алғанда, елемеген йоруба халқы өмір сүрді. Маколей ұрпағы Саролар мен бразилиялықтардың бұқаралармен ортақ іс жасау туралы ойлана бастады. Маколей алғашқы нигериялық ұлтшылдардың бірі болды және өмірінің көп бөлігінде көптеген отарлау саясатына қарсы болды. Британдықтардың "азаматтардың мүддесін ойлап" билік жүргізетінін айтқандарына жауап ретінде ол былай деп жазды: "Азаматтардың мүддесін ойлап" билік жүргізетіндер ақ адамның қалтасының ұзындығы, ені мен тереңдігіне тең болады". 1908 жылы ол теміржол қаржысын басқарудағы еуропалық сыбайлас жемқорлықты әшкереледі, ал 1919 жылы ол Лондондағы құпия кеңес алдында отаршылдық үкімет жерлерін тартып алған басшылар үшін табысты түрде айтысты. Нәтижесінде отаршылдық үкімет басшыларға өтемақы төлеуге мәжбүр болды. 1909 жылы ол Нигерияға спиртлі суды әкелуге тыйым салуға қарсы шықты, бұл ақыр соңында мемлекеттік кірістердің азаюына және одан кейін салықтың өсуіне әкеледі. Маколей 1900-1930 жылдар аралығында Лагоста өмір сүрген үш маңызды мәселеде отаршылдық үкіметке қарсы болды. Бұл мәселелерге су бағасының ұсынылуы, Лагос Обасының таңдалуы және Лагос орталық мешітінің имамы кірді. Маколей Лагоста сумен қамтамасыз етуді қаржыландыру үшін колониялық салық салуға қарсы болды. Ол Лагостағы Досемо үйінің негізгі қолдаушысы болды. Негізінен Лагос жанама билікте болмағандықтан, Лагостың обасы елдің басқа аймақтарындағы көптеген әріптестерінен айырмашылығы, оның көптеген дәстүрлі биліктері алынып тасталды. Маколей Докемо үйін су бағасына және Лагостың жерлерін отарлауға қарсылық білдіруде қолдады. Ол сондай-ақ Лагостың Обасы мен Лагостағы дәстүрлі басшылардан тұратын Илу комитетіне колониялық саясаттың кейбір түрлеріне қарсылық білдірді. Маколейдің Лагостағы беделі Олуа Лэнд ісі арқылы артты. Амоду Тиджани Олува, дәстүрлі басшы, Апападағы отбасылық жерін өтеусіз мәжбүрлеп сатып алуға қарсылық білдірді. Ол Жоғарғы Сотта апелляциялық шағымда жеңіліп, істі Лондондағы Тайлық Сот Кеңесіне берді. Маколей Лондонға сапар кезінде Олуваның жеке хатшысы болды. Олуның ісіне өздерінің Лагостағы жерлерін қорғауға мүдделі болған Илу комитеті мен Обалар қолдау көрсетті. Лондонда Маколей өзін Олууаның жеке хатшысы және Обаның өкілі ретінде таныстырды және осы тұрғыда ол отаршылдық билік өз мүдделеріне қарсы деп санаған мәлімдеме жасады. 1920 жылы Эшунгбай британдықтардың алаңында болды, өйткені ол Лондондағы Маколейдің отаршылдық билікке қарсы айыбын жоққа шығарудан бас тартты. Өзінің саяси қызметін одан әрі жалғастыру үшін Маколей Нигерияның Daily News газетін құрды, ол платформаны ол "Justitia Fiat: The Moral Obligation of the British Government to the House of Docemo" сияқты пікірлер жазу үшін қолданды. Ол сондай-ақ "Генри Карр кетуге тиіс" атты шығарма жазды. 1923 жылдан 1938 жылға дейін ол Лагостағы көптеген маңызды саяси мәселелерде, соның ішінде заң шығарушы кеңеске бесжылдық сайлау, Лагос қалалық кеңесіне үшжылдық сайлау және Докемо үйінің басшылығы сияқты көрнекті тұлғаға айналды. Саяси қызметінде ол Лагос Daily News, Лагос Market Women Association, оның одақтасы Алимото Пелевура, Досемо үйі және көптеген білімсіз лагостықтарға арқа сүйеді. Оның саяси көзқарастары Лагостың көптеген элиталарын бөліп тастады, өйткені ол Daily News газетін қарсыластары мен Генри Карр сияқты бұрынғы достарын жамандауға қолданды. 1923 жылы 24 маусымда ол алғашқы Нигериялық саяси партия - Нигерия ұлттық демократиялық партиясын (ННДП) құрды. Партия 1923, 1928 және 1933 жылдардағы сайлауларда барлық орынды жеңіп алды. Партияның негізгі қызметі кандидаттарды заң шығарушы кеңеске енгізу болса да, оның Ни�...

Британдықтардың Нигериядағы колониялық билігін қолдау

1931 жылы Маколей мен британдықтардың қарым-қатынасы жақсара бастады, тіпті губернатор Маколеймен кездесулер өткізді. 1938 жылдың қазан айында Нигерияның радикалды жастар қозғалысы Лагос қалалық кеңесіне сайлауда жеңіске жетіп, Маколей мен оның Ұлттық демократиялық партиясының үстемдігін жойды.

Құқықтық мәселелер

Маколейге заңдық проблемалар салдарынан мемлекеттік қызметке үміткер болуына тыйым салынды. Ол Лагостағы отаршылдық үкімет тарапынан екі рет сотталды; бірінші рет алаяқтық үшін, екінші рет бүлік үшін.

Қаражатты теріс пайдалану

Жер өлшегіш және сәулетші ретінде жеке практикаға өткеннен кейін, Маколей қаржылық қиындықтарға тап болды және ол орындаушы ретінде қызмет еткен мүлкіне қатысты қаражатты теріс пайдаланды. Оның әрекеті билік тарапынан ашылып, сотталып, екі жылға бас бостандығынан айырылды. Тарихшы Патрик Деле Коул 1913 жылы сот барысында Маколейді әділетсіз қудалағандығын көрсететін дәлелдерді келтіреді. Прокурор Роберт Ирвинг Герберт Маколейдің жеке қайырымдылық үшін жалға алған тұрғыны болған. Маколей 1912 жылы 3 желтоқсанда Роберт Ирвингті үйінен шығару туралы сот бұйрығын алды. Сонымен қатар, Маколейдің адвокаттары істің барысында сенімді қорғаныс жасау кезінде үлкен қиындықтарға тап болды: мысалы, Маколейдің адвокаттары кепілдік алу үшін Лагоста полиция судьясын таба алмады. Басқа оқиғалар арасында сот төрешісінің міндетін атқарушы Маколейге сотқа бес сарапшының кінәсіз деп шешкеніне қарамастан 100 фунт стерлинг айыппұл салды. Коул сонымен қатар Маколейдің сенімгерлікпен байланысты ашықтығын атап өтті. Коулдың айтуынша, "жазалаушының өсиеттері Маколейдің өтініші бойынша көпшілік алдында оқылды және ол мұра қалдырушының қарызын өтеу үшін алған несие туралы өсиеттің пайда алушыларына түсіндірілді (Маколейдің немересі негізгі пайда алушы болды және ол Ирвингті істі қудалауға шақырмады), бірақ ол "алдау ниетімен" кінәлі деп танылды ". Ақырында Коул Маколейдің бес жылға сотталуы "әдеттегідей қатал" болған деп атап өтті.

Батырманың зақымы

Маколейдің екінші заңдық мәселесі "Пухтың зайыбы" деп аталатын іске байланысты болды. Құпия кеңес жер аударылған Оба Ешугбай Елекоға бір судьядан екіншісіне хабеас корпус туралы жарлық беруді өтінуге рұқсат берді, бұл Лагостың қуанышына себеп болды, өйткені бұл танымал Обаның қайта оралатындығын білдірді. Маколейдің "Лагос Daily News" газеті құпия кеңес шешімінің арқасында Лагостағы британдық отаршыл үкімет Оба Елеконың көлігін жарылтуға жоспарлап отыр деген хабар жариялады. Каррдың күнделіктерінде ол Маколей туралы "Бізге байланысқа түскен барлық адам жындыларының ешқайсысы осы адамның шайтандық тапқырлығын көрсетпеді", деп жазады. Маколей "құқықсыз ақыл және қауіпті ақымақ" болды. Карр өзінің қылмыстық айыптаулары бойынша саясатта қатысуға тыйым салынған Маколейдің NNDP-ді Маколейдің бақылауы арқылы саяси патша жасаушы болғаны туралы саяси шындықты жек көреді. Макаулей бұл жалған жарияланымда Каррдың әкесі Амуво Карр әйелімен ажырасып, Абеокутаға көп әйелге үйленген адам ретінде қоныстанған деп жалған мәлімдеді. Бұл Амуво Каррдың Абеокутада денсаулығы нашар, соқыр болғандықтан қайтыс болғанын ескерсек, бұл шындық емес. Маколейдің Каррға қарсы баспасөздегі қатыгез шабуылдары Лагосиялық жұртшылықтың Карр туралы ұялшақ, алыста және оқшау деген пікірін қалыптастырды.

Маколейдің еңбектері Ибадан университетінің кітапханасында

Оның саяси қарсыласы Генри Роулингсон Карр сияқты кітапханасы мен құжаттары Ибадан университетінің кітапханасында, Маколейдің жеке жинағы "Маколей қағаздары" деп аталады. Маколей қағаздарына саяси памфлеттер, газеттер мен үкіметтік құжаттар кіреді. Сондай-ақ, жеке құжаттары, хат-хабарлары, күнделіктері мен фотосуреттері де бар.

Құрметтер

Макаолей 1979 жылдан бастап 1991 жылға дейін 1 Найра банкнотында бейнеленген, ол кезде банкноттың орнына Макаолей бейнеленген монета шығарылды. Нигериялық режиссер Имо Уморен оның өмірінің 3 онжылдығын қамтыған "Герберт Маколей ісі" атты биографиялық фильм түсіріп, 2019 жылы жарыққа шығарды.