Кіріспе
Порт ережелерін сақтауға жауапты лауазымды тұлға. Порт шебері (немесе порт шебері, әрлеу ерекшеліктеріне назар аударыңыз) – кеме қатынасының қауіпсіздігін, порттың қауіпсіздігін және порт құрылыстарының тиісті жұмыс істеуін қамтамасыз ету мақсатында нақты бір порттың немесе порттың ережелерін сақтау үшін жауапты лауазымды тұлға.
A harbourmaster (or harbormaster, see spelling differences) is an official responsible for enforcing the regulations of a particular harbour or port, in order to ensure the safety of navigation, the security of the harbour and the correct operation of the port facilities.
Жауапкершілік
Порт басшылары әдетте жергілікті қауіпсіздік туралы ақпаратты, кейде теңізшілерге хабарлама деп аталатын ақпаратты беруге жауапты. Олар сондай-ақ порт ішіндегі навигациялық құралдардың күтілуі мен қамтамасыз етілуін, төтенше жағдайларға жауап беруді үйлестіруді, кемелерді тексеруді және лоцмандық қызметтерді бақылауды қамтамасыз етеді. Порт басшысы порттың немесе порттың жауапкершілік аймағындағы құқық бұзушылық жасаған адамдарды ұстауға, ескертуге немесе тіпті қамауға заңдық өкілеттікке ие. Мысалы, Лондон порты басқармасының порт басшыларының тобы құқық қорғау функцияларын орындауға өкілеттік алған. Порт басшысы тергеуі мүмкін іс-әрекеттерге қылмыстық құқық бұзушылықтар, иммиграция, кедендік бақылау, теңіз және өзен қауіпсіздігі, сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау және ластану мәселелері кіреді. Полиция, кеден, жағалау күзеті немесе иммиграциялық органдар порт басшысы хабарлағаннан кейін кез келген құқық бұзушыны немесе оқиғаны қарауды өздеріне алады. Әлемде шамамен 3000 сауда порты бар, ал порт басшысының жұмысы елден елге және тіпті бір ел ішіндегі порттар арасында да әртүрлі болуы мүмкін.
Азаматтық және теңіз офицерлері
Портмейстер азаматтық адам немесе кез келген шендегі әскери-теңіз офицері болуы мүмкін. Тарихи жағдайда барлық портмейстерлер теңіз офицерлері болған, тіпті қазіргі күні де олар сауда флотында немесе әскери флотта қызмет ету арқылы теңіз сапасындағы білім мен тәжірибеге ие болуы тиіс. Мұндағы "әскери" және "азаматтық" терминдері әскери ұйымда жұмыс істейтін адамдарды мемлекеттік немесе жекеменшік портода жұмыс істейтін адамдардан ажырату үшін қолданылады.
Ұлыбритания мен Канада
Ұлыбритания мен Канадада кемежай портын бақылауға тағайындалған және порттың азаматтық және әскери кемелер үшін қауіпсіздігін қамтамасыз ететін адам Корольдің портының шебері (немесе королева билік құрған кезде Королеваның портының шебері) деп аталады. Канадада бұл лауазым француз тілінде "capitaine de port de Sa Majesté" деп те аталады. Заңмен талап етілмесе де, көптеген Корольдің порт шеберлері әскери-теңіз қызметіндегі офицерлер болып табылады. Корольдің порт шеберлері өз туларын көтеруге құқылы. Британдық Корольдің порт шеберінің туы – ақ жиекті Ұлыбритания туы, ортасында тәждің астында "KHM" әріптері жазылған ақ дөңгелек. Канадтық Корольдің порт шеберлері ұқсас туды көтереді, ол ақ жиекті Канада туы, ортасында тәждің үстінде "K. H. M." және төменде "C. P. S. M." әріптері жазылған ақ дөңгелек.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та порт капитаны, АҚШ Жағалау күзетінің офицері, бұл міндеттерге, әдетте бірнеше порттар мен сол порттарға келіп тоқтайтын су жолдарын қамтитын, көбінесе федералдық сулардағы, алдын ала белгіленген порт капитаны аймағында жауапты болады. АҚШ-тағы порт капитаны, канадтық «capitaine de port»-тан өзгеше, әдетте порт басқарушысы (порт мастеры) деп есептелмейді, себебі АҚШ-тағы порт басқарушылары (басқа елдердегідей) көбінесе порттағы қауіпсіздік пен тәртіпке жауапты жергілікті билік өкілдері болып табылады. Порт басқарушыларының бұйрықтары Жағалау күзетінің бақылауында болады.