Кіріспе
Ормуз бұғазы (/h//ɔr/'/m//uː//z/ تنگهٔ هُرمُز Tangeh ye Hormoz, مَضيق هُرمُز Maḍīq Hurmuz) – Парсы шығанағы мен Оман шығанағы арасындағы бұғаз. Бұл Парсы шығанағынан ашық мұхитқа дейінгі жалғыз теңіз жолы болып табылады және әлемдегі ең стратегиялық маңызды тұйық нүктелердің бірі. Солтүстік жағалауында Иран, ал оңтүстік жағалауында Біріккен Араб Әмірліктері мен Оманның Мусандам облысы бөлісетін Мусандам түбегі орналасқан. Бұғаздың ұзындығы шамамен 167 километр (104 миль) ал ені өзгеріп тұрады. Ол ғасырлар бойы осылай болды; оның ірі аймақтары сауда порттарына тікелей қол жеткізуге мүмкіндік болмайтын, сәнді тауарларға бай болған. Бабурдың естеліктерінде бадамды алыс Ферғана аймағынан Ормузға жеткізіп, содан базарға сату керектігі айтылады.
The Strait of Hormuz (/h//ɔr/'/m//uː//z/ تنگهٔ هُرمُز Tangeh ye Hormoz , مَضيق هُرمُز Maḍīq Hurmuz) is a strait between the Persian Gulf and the Gulf of Oman. It provides the only sea passage from the Persian Gulf to the open ocean and is one of the world's most strategically important choke points. On the north coast lies Iran, and on the south coast lies the Musandam peninsula, shared by the United Arab Emirates and the Musandam Governorate, an exclave of Oman. The strait is about 104 mile (167 km) long, with a width varying from about to It has been so for centuries; its vast hinterlands were rich in luxury trade goods with no easy access to lucrative trading ports. Babur's memoirs recount how almonds had to be carried from the distant Ferghana region to Hormuz to reach markets.
Навигация
Соқтығысу қаупін азайту үшін, бұғаздан өтетін кемелер Жолдарды бөлу схемасын (TSS) сақтайды: кіретін кемелер бір жолақты, ал шығатын кемелер басқа жолақты пайдаланады, әр жолақтың ені екі мильді құрайды. Жолдар екі мильдік "орталық жолақпен" бөлінеді. Бұғаз арқылы өту үшін кемелер Біріккен Ұлттар Ұйымының Теңіз құқығы жөніндегі конвенциясының транзиттік өту ережелеріне сәйкес Иран мен Оманның теңіз суларынан өтеді. Конвенцияны барлық елдер ратификацияламаса да, көптеген елдер, соның ішінде АҚШ, конвенцияда кодификацияланған осы әдеттегі навигациялық ережелерді қабылдайды. 1959 жылдың сәуір айында Иран өзінің теңіз аумағын кеңейтіп, жаңа кеңейтілген аймақтан тек бейкүнә өту арқылы транзит тануға болатынын жариялап, бұғаздың құқықтық мәртебесін өзгертті. 1972 жылдың шілдесінде Оман да декрет арқылы өзінің теңіз аумағын кеңейтті. АҚШ Энергетикалық ақпарат басқармасының мәліметінше, 2011 жылы Персия шығанағынан күніне орта есеппен 14 танкер мұнай тасымалдайтын теңізден өтті. Бұл әлемдік теңіз арқылы тасымалданатын мұнайдың 35%-ын және әлемдік мұнай саудасының 20%-ын құрады. Бұл есепте осы шикі мұнай экспортының 85%-дан астамы Азия нарықтарына, оның ішінде Жапония, Үндістан, Оңтүстік Корея және Қытайға бағытталғаны көрсетілген.
Танкерлік соғыс
Иран-Ирак соғысының танкерлік соғыс кезеңі 1984 жылдың басында Ирак Иранның Харг аралындағы мұнай терминалына және мұнай танкерлеріне шабуыл жасаған кезде басталды. Саддам Хусейннің ирандық кемелерге шабуыл жасауының мақсаты, басқалармен қатар, ирандықтарды қатты шараларға баруға, мысалы, Ормуз бұғазын барлық теңіз трафигі үшін жабуға және осы арқылы американдық араласуға себеп болу еді. Зардап шеккендер болған жоқ және танкерден мұнай аққан жоқ.
2008 жылғы АҚШ-Иран теңіз күресінің келіспеушілігі
2007 жылдың желтоқсаны мен 2008 жылдың қаңтарында Ормуз бұғазында ирандық жылдам катерлер мен АҚШ әскери кемелері арасында бірнеше теңіздік қақтығыстар болды. АҚШ ресми тұлғалары Иранды әскери кемелерді мазалауда және оларды қауқыпқа тілеуде айыптады, бірақ ирандық ресми тұлғалар бұл айыптауларды жоққа шығарды. 2008 жылдың 14 қаңтарында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің өкілдері 16 қаңтардағы оқиға бойынша Пентагонның мәлімдемесімен келіспейтінін білдірді, онда Пентагон АҚШ кемелері ирандық катерлерге атуға дайын болғанын хабарлаған еді. Теңіз күштерінің аймақтық қолбасшысы вице-адмирал Кевин Косгрифф ирандықтарда "кемеге қарсы зымырандар мен торпедалар жоқ" екенін және "АҚШ 5-ші флотының позициясын осы шағын катерлерден қорқу деп сипаттамайтынын" мәлімдеді.
Иранның қорғаныс саясаты
2008 жылдың 29 маусымында Иран революциялық гвардиясының қолбасшысы Мохаммад Али Джафари, егер Израиль немесе АҚШ Иранға шабуыл жасаса, Ормуз бұғазын жауып, мұнай нарығында хаос тудыратынын мәлімдеді. Бұл, Иранның мұнай министрі мен басқа да үкімет шенеуніктерінен Иранға шабуыл жасалса әлемдік мұнай жағдайына қатысты алапат дүрбелең туатыны туралы бұрыңды ескертулерден кейін айтылды. Бахрейнде орналасқан АҚШ-тың 5-ші флотының қолбасшысы вице-адмирал Кевин Косгрифф, Иранның мұндай әрекеті соғыс актісі болып есептелетінін ескертті және АҚШ Иранға әлемдік мұнай көлемінің үштен бірін кепілге алуға рұқсат етпейтінін жеткізді. 2008 жылдың 8 шілдесінде Иранның Жоғарғы көшбасшысы аятолла Али Хаменеидің орта деңгейдегі діни кеңесшісі Али Ширази, студенттік жаңалықтар агенттігі ISNA арқылы революциялық гвардияға: "Сионистік режим Ақ үй шенеуніктерін Иранға шабуыл жасауға қысым көрсетуде. Егер олар мұндай қателікке бара жатса, Тель-Авив және Перс шығанағындағы АҚШ кемелері Иранның алғашқы нысанасы болады және олар өртеледі" деген сөздерін жеткізді.
2008 жылғы теңіз қызметі
2008 жылдың шілде айының соңғы аптасында "Брильстоун" операциясы барысында, Иран жағалауының аяз суларындағы әскери қимылдарға дайындық үшін ондаған АҚШ және басқа елдердің әскери кемелері бірлескен жаттығуларға келді. 2008 жылдың 11 тамызына қарай, 40-тан астам АҚШ және одақтас кемелері Ормуз бұғазына бет алғандығы хабарланды. Жапониядан келген АҚШ әскери-теңіз күштерінің бір ұшақ тасымалдаушы тобы Парсы шығанағындағы бар екі топқа қосылып, жалпы бес топты құрайды, су асты кемелерін қоспағанда.
"Хартфорд" және "Нью-Орлеанс" кемелерінің соқтығысуы
2009 жылдың 20 наурызында АҚШ Әскери-теңіз күштерінің "Хартфорд" кемесі, бұғазда "Нью-Орлеанс" кемесімен соқтығысты. Соқтығысу салдарынан "Хартфорд" кемесіндегі 15 теңізшіге жеңіл жарақаттар келді, ал "Нью-Орлеанс" кемесіндегі жанармай багы жарылып, дизель отыны төгілді.
АҚШ-Иран шиеленісі 2011-2012
2011 жылдың 27 желтоқсанында Иранның вице-президенті Мохаммад Реза Рахими экономикалық санкциялар Иранның мұнай экспортын шектейтін немесе тоқтататын болса, Ормуз бұғазынан мұнай жеткізуді тоқтатумен қорқытты. АҚШ-тың Бесінші флотының өкілі флоттың "қастандық әрекеттерге қарсы тұруға әрдайым дайын" екенін айтты, ал Иран Ислам Республикасы әскери-теңіз күштерінің адмиралы Хабиболла Саяри мұнай тасымалын тоқтату "өте оңай" болады деп мәлімдеді. Мұнай бағасының бастапқы 2%-ға өсуіне қарамастан, мұнай нарықтары Иранның қатеріне айтарлықтай әсер етпеді, Global Risk Management компаниясының мұнай сарапшысы Торбьорн Бак Дженсен "олар АҚШ-тың аймақтағы әскери техникасының көптігіне байланысты ағынын ұзақ уақытқа тоқтата алмайды" деп қорытындылады. 2012 жылдың 3 қаңтарында Иран егер АҚШ әскери-теңіз флоты әуе кемесін Парсы шығанағына қайта жіберсе, шара қолданамыз деп қорқытты. Иран армиясының басшысы Атаола Салехи АҚШ Иранның теңіз жаттығулары кезінде әуе кемесін Парсы шығанағынан алып шыққанын және егер кеме қайта оралған жағдайда Иран шара қолданатынын айтты. "Иран өзінің ескертуін қайталамайды. Жаудың әуе кемесі біздің жаттығуларымыздан кейін Оман шығанағына көшірілді. Мен американдық әуе кемесіне Персия шығанағына қайтып бармауын ұсынамын және баса айтамын", - деді ол. АҚШ әскери-теңіз флотының өкілі командир Билл Спикс АҚШ әскери активтерін орналастыру әдеттегідей жалғасатынын айтып, былай деді: "АҚШ әскери-теңіз флоты халықаралық теңіз конвенцияларына сәйкес жұмыс істейді және әлемдік сауда үшін маңызды су жолдарындағы теңіз трафигінің қауіпсіз ағынын қамтамасыз ету үшін жоғары сақтандықтың тұрақты күйін сақтайды". Иранның бұдан бұрынғы мәлімдемелері әлемдік мұнай нарығына әсерін тигізбесе де, жаңа санкциялармен бірге Иранның бұл мәлімдемелері мұнай фьючерстерін 4%-дан жоғары көтерді. Бағаға қысым жасау Қытайдың жақындағы жауабынан туындаған белгісіздіктің күшеюімен байланысты. 2012 жылдың қаңтар айында Қытай Ираннан мұнай сатып алуды 2011 жылмен салыстырғанда 50%-ға қысқартты. АҚШ бастаған санкциялар "әсер етуде" болуы мүмкін, себебі Иран валютасы соңғы уақытта құнының 12%-ын жоғалтты. Иран валютасына тағы да қысымды Францияның сыртқы істер министрі Ален Жуппе қосты, ол "қатаң санкцияларды" талап етіп, Еуропалық Одақ елдерін АҚШ-тың ізімен Иранның орталық банк активтерін тоңазытуға және мұнай экспортына эмбарго қоюға шақырды. 2012 жылдың 7 қаңтарында Ұлыбритания үкіметі Перс шығанағына 45 типті жойғышты жіберетінін мәлімдеді. "Даринг" – өз класының жетекші кемесі, әлемдегі "ең озық әскери кемелердің" бірі және ол өзінің алғашқы миссиясын Парсы шығанағында жүзеге асырады. Алайда британдық үкімет бұл қадам ұзақ уақыттан бері жоспарланып отырғанын айтты, өйткені "Даринг" басқа "Армилла" патрульдік фрегатының орнына келеді. 2012 жылдың 9 қаңтарында Иранның қорғаныс министрі Ахмад Вахиди Иранның Ормуз бұғазын жабатынын мәлімдегенін жоққа шығарды. Ол "Иран Ислам Республикасы – бұл бұғаздағы қауіпсіздіктің ең маңызды кепілдігі. Егер біреу Перс шығанағының қауіпсіздігіне қауіп төндірсе, онда бәріне қауіп төніп тұр" деді. Иран Сыртқы істер министрлігі 2012 жылдың 16 қаңтарында "үш түрлі арна арқылы" АҚШ-тан Ормуз бұғазына қатысты хат алғанын растады. Билік хаттың мазмұны ашылмаса да, жауап беруді қарастырды. АҚШ бұған дейін Иранды Ормуз бұғазының жабылуы "қызыл сызық" екенін ескерту ниетімен хабарлаған болатын. Штаб басшыларының бірлескен кеңесінің төрағасы генерал Мартин Демпси өткен аптаның соңында АҚШ "әрекет жасап, бұғазды қайта ашады" деді, бұл тек әскери құралдармен, соның ішінде мина сығушылар, әскери кемелерді сүйемелдеу және мүмкін әуе шабуылы арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Қорғаныс министрі Леон Панетта Техастағы әскерлеріне АҚШ Иранның бұғазды жабуына төзбейтінін айтты. Дегенмен Иран бұғазды жабудың әлемдік мұнай нарығына тигізетін әсерін талқылауды жалғастырды, ол кез келген жеткізілімнің бұзылуы нарыққа "ешбір ел" жете алмайтын шоқ әкеледі деп мәлімдеді. 23 қаңтарда Иранның Ормуз бұғазының жабылуы туралы қатерлеріне қарсы елдер флотилия құрды. Бұл кемелер Иран жағалауында Парсы шығанағында және Араб теңізінде жұмыс істеді. Флотилияға үш американдық авианосец (Карл Винсон, Энтерпрайз және Абрахам Линкольн) және үш эсминец (Момсен, Стеретт, Хэлси), жеті британдық соғыс кемесі, соның ішінде эсминец және 23 типті фрегат (, , және), және француздық соғыс кемесі, фрегат La Motte Picquet кірді. 24 қаңтарда Еуропалық Одақ Иранның мұнайына санкциялар енгізгеннен кейін шиеленістер одан әрі көтерілді. Иран парламентінің жоғары тұрған мүшесі Иранның мұнай экспортына жаңа санкциялар кедергі келтірсе, Ормуз бұғазының кіреберісі жабылатынын айтты. "Егер Иран мұнайының сатуына кез келген бұзылыс болса, Ормуз бұғазы сөзсіз жабылады", - деді Мохаммад Коссари, парламенттің сыртқы істер және ұлттық қауіпсіздік комитетінің орынбасары, жартылай ресми Fars News Agency агенттігіне берген сұхбатында.
On 24 January, tensions rose further after the European Union imposed sanctions on Iranian oil. A senior member of Iran's parliament said that the Islamic Republic would close the entry point to the Persian Gulf if new sanctions block its oil exports. "If any disruption happens regarding the sale of Iranian oil, the Strait of Hormuz will definitely be closed," Mohammad Kossari, deputy head of parliament's foreign affairs and national security committee, told the semi official Fars News Agency.
2015 жылы "Maersk Tigris" кемесі тәркіленген
2015 жылдың 28 сәуірінде IRGCN қарауыл қайықтары Маршалл аралдары туымен жүзіп, батысқа қарай бұғаздан өтіп бара жатқан Maersk Tigris контейнерлік кемесімен байланысқа шығып, кемені Иранның аумақтық суларына тереңірек өтуге бұйырды, деді АҚШ Қорғаныс министрлігінің өкілі. Кеме капитаны бас тартқанда, Ирандық қайықтардың бірі Maersk Tigris кемесінің көпірінің үстінен оқ атты. Капитан бұған бойын беріп, Ларак аралының жанындағы Иран суларына кірді. АҚШ Әскери-теңіз күштері жағдайды бақылау үшін ұшақ пен эсминец USS Farragut жіберді. Maersk компаниясы 2005 жылы Дубайға тасымалданған 10 контейнерлік жәшіктерге байланысты дау бойынша ирандық компанияға 163 000 доллар төлеуге келіскенін хабарлады. Сот шешімімен 3,6 миллион доллар айыппұл салынған деген мәлімдеме бар.
2018 жылы боғаздарды жабу қаупі
2018 жылдың шілдесінде Иран тағы да бұғазды жабу туралы қауіп төндірді. Бұл қадамға АҚШ-тың осы жылдың басында Жаратылған бірлескен әрекет жоспарынан (JCPOA) шығуынан кейін күтіліп отырған американдық санкциялар себеп болды. Иран революциялық гвардиясы қажет болған жағдайда осы әрекетті орындауға дайын екенін хабарлады. 2018 жылдың тамызында Иран 2018 жылы алғаш рет баллистикалық зымыранды сынақтан өткізді. Ресми тұлғалардың мәліметінше, кемеге қарсы Fateh-110 Mod 3 зымыраны Ормуз бұғазы арқылы 160 шақырымнан астам қашықтыққа, Иран шөліндегі сынақ полигонына ұшып өтті. "Бұл жағалаудан жағалауға жасалған шабуыл болды", - деді АҚШ-тың бір ресми өкілі, ол құпия ақпаратты талқылау үшін аты-жөнін ашпауды сұрады, сияқты басқалары да.
2019 жылы теңіз сағасын жабу қаупі
2019 жылдың 22 сәуірінде АҚШ Иранға қарсы экономикалық санкциялардың бір бөлігі ретінде, Иранның кейбір клиенттеріне Иран мұнайын қаржылық жазалау қаупінсіз импорттауға мүмкіндік берген мұнайға қатысты жеңілдіктерді тоқтатты. Бұл, 2019 жылдың сәуірінде Иранның Ормуз бұғазын жабу туралы қаулыларын жариялауымен қатар жүрді. Aljazeera Иран қарулы күштерінің генерал-майоры Мұхаммед Бакеридің: «Біз Ормуз бұғазын жабуды көздемейміз, бірақ жаулардың агрессиясы күш алса, біз мұны істей аламыз» деген сөзін келтірді. Бакери сондай-ақ: «Егер біздің мұнайымыз өтпесе, басқалардың мұнайы да Ормуз бұғазынан өтпейді» деген пікірін білдірді. 2019 жылдың 13 маусымында таңертең Front Altair және Kokuka Courageous мұнай танкерлері бірнеше жарылысқа ұшырады, соңғысының экипажы ұшқыш нысан кемеге тигенін хабарлады. Bainbridge эсминеці экипажды құтқарып алды, ал Front Altair экипажы Иран кемелерімен құтқарылды. Осы күні түстен кейін АҚШ мемлекеттік хатшысы Майк Помпео Иранды шабуылдарға қатысқан деп айыптады. Иран бұл айыптауларды жоққа шығарып, оқиғаны «жалған тумен жасалған шабуыл» деп мәлімдеді. 2019 жылдың шілдесінде британдық желегімен жүзіп келе жатқан Stena Impero танкерін Иран күштері тоқтатты және басып алды. Иранның Қамқоршылар кеңесінің өкілі Аббас Али Кадходайи бұл тұтқынды «қарсы шара» деп сипаттады. Бұл, бірнеше күн бұрын Гибралтарда Сирияға бет алған Grace 1 ирандық танкерін ұстауға байланысты болды деп есептелді. 2020 жылы Франция теңізде және әуеде шамамен 600 әскерін CTF474 аясында теңіз саудасын, аймақтық бизнес пен жергілікті шиеленісті азайту үшін жөнелтті. 2020 жылдың сәуір айының бірінші аптасынан бастап операцияға голландтық фрегаты Ruyter, француздық фрегаты Forbin және бір француздық ATLANTIC2 (ATL2) ұшағы қосылды.
2020 жылы Иранның әскери қызметі
2020 жылдың мамыр айында Иран өзінің кемелерінің біріне қасақана атпағандықтан зымырандар жіберді, нәтижесінде 19 теңізші қаза болды.
2021 жылы ирандық кемені басып алу
2021 жылдың 4 қаңтарында Тасним жаңалықтар агенттігі Сауд Арабиясынан Біріккен Араб Әмірліктеріне бағыт алған Оңтүстік Корея туымен жүзіп келе жатқан мұнай танкерінің, ластану ережелерін бұзды деген айыппен ұсталғанын хабарлады. Кемеде шамамен 7000 тонна этанол болған көрінеді. Оңтүстік Корея Ормуз бұғазында мұнай ластануына себеп болды деген айыптамаға қатысты ешқандай түсіндірме бермеді. Bloomberg жинаған кемелерді қадағалау деректеріне сәйкес, "Ханкук Чеми" кемесі 2 қаңтарда Сауд Арабиясының Джубейл қаласынан мұнай тиеп, Біріккен Араб Әмірліктерінің Фуджейра портына жол тартқан.
2021 жылы IRIS Kharg суға батуы
2021 жылдың 2 маусымында Иран Ислам Республикасы Әскери-теңіз күшінің модификацияланған Ol класты май құюшы кемесі IRIS Kharg Ормуз бұғазында өртеніп батып кетті. Бұл IRIN-нің ең ірі кемесі болған.
2024 MSC Aries-ті тұтқындау
2024 жылдың 13 сәуірінде Иранның Ислам революциялық сақшы корпусының (ИРСК) әскери-теңіз күштері Оман шығанағында, БАӘ жағалауына жақын, Фуджейра портынан өтіп бара жатқан Португалия туымен жүзетін MSC Aries контейнерлік кемесін тоқтатты, содан кейін кемені теңіз заңдарын бұзды деген сылтаумен, борттағы 25 адаммен бірге теңіз бойында бағытталды. MSC Aries кемесі MSC компаниясымен Zodiac Maritime компаниясының еншілес компаниясы Gortal Shipping компаниясынан жалға алынған. 2008 жылғы International Security журналындағы мақалада Иранның бұғаздағы кемелер қозғалысын бір айға дейін тоқтатуға қабілетті екені және АҚШ-тың бұғазды қайта ашуға тырысуы қақтығысты шиеленістіруі мүмкін екені айтылған. Бірақ журналдың кейінірек жарияланған жауабында кейбір негізгі болжамдар күмәнді деп бағаланып, қайта ашу процесінің тезірек болуы мүмкін екені ұсынылды. 2011 жылдың желтоқсанында Иран Ислам Республикасының әскери-теңіз күштері халықаралық суларда он күндік оқу-жаттығуларын бастады. Ирандық контр-адмирал Хабиболла Саяри жаттығулар кезінде бұғаз жабылмайтынын мәлімдеді; Ирандық күштер мұны оңай іске асыра алады, бірақ мұндай шешім саяси деңгейде қабылдалуы тиіс. 2011 жылдың желтоқсан айындағы Reuters агенттігінің хабарламасында Пентагон өкілі капитан Джон Керби: «Дүниежүзінің осы бөлігіндегі жағдайды шиеленістіруге бағытталған әрекеттерге қатысты ешқандай пайдасы жоқ, тіпті керісінше әсер етеді. Біздің тарапымыздан, біздің аймақтағы достарымыз бен серіктестерімізге, сондай-ақ халықаралық қауымдастыққа берген міндеттемелерімізді орындауға жеткілікті мүмкіндіктерге ие екенімізге сенімдіміз» деді. Сол мақалада Брукингс институтының Иран сарапшысы Сюзан Малони: «АҚШ әскері Иранның кез келген қаупіне салыстырмалы түрде жылдам жауап бере алады» деді. 2012 жылдың қаңтарында Бірлескен штабтар төрағасы генерал Мартин Демпси Иранның «шынында да Ормуз бұғазын уақытша тоқтатуға қабілетті мүмкіндіктерге инвестиция салғанын» мәлімдеді. Ол сондай-ақ «Біз мұндай жағдайды болдырмау үшін де мүмкіндіктерге инвестиция салдық» деді. 2012 жылдың мамырында түрік теңіз құқығы зерттеушісі Нилуфер Оралдың мақаласында Иран мұнай танкерлері сияқты кемелердің өтуін тоқтату туралы қаупін орындаса, БҰҰ теңіз құқығы конвенциясы (UNCLOS) және 1958 жылғы Ашық теңіз туралы конвенция бұзылатыны, ал кемелердің өтуі экономикалық санкциялармен байланысты емес екені айтылды. Мақалада сондай-ақ, жағалау мемлекеті «транзит немесе күдіксіз бейкүнә өтуді» тек мына жағдайларда ғана тоқтатуға құқылы екені көрсетілді: 1) өту кезінде күш қолдану немесе күш қолдану қаупі туып, бұғазға шектес мемлекеттің егемендігіне, аумақтық тұтастығына немесе саяси тәуелсіздігіне қарсы бағытталса; немесе 2) кеме басқа жолмен Біріккен Ұлттар Ұйымының хартасында көзделген халықаралық құқық принциптерін бұзса. 2013 жылға қарай, келісімді 63 мемлекет ратификациялаған, оның ішінде НАТО және Кеңес блогының көптеген елдері бар, бірақ Сирия, Мысыр, Иордания, Сауд Арабиясы және Иран сияқты ОПЕК және Араб лигасының көптеген елдері, сондай-ақ Қытай, Солтүстік Корея және Оңтүстік Корея ратификацияламаған.
Баламалы кеме қатынасы жолдары
2012 жылдың маусым айында Сауд Арабиясы 2001 жылы Ирактан тартып алынған және Ирактан Сауд Арабиясы арқылы Қызыл теңіз портына дейін созылатын Ирак мұнай құбырын қайта ашты. Оның өткізу қабілеті күніне 1,65 миллион баррельді құрайды. БАӘ Фуджейрада әлемдегі ең ірі шикі мұнай сақтау мұражайын салуда, оның сыйымдылығы 14 миллион баррельге жетеді. Бұл Фуджейраның жаһандық мұнай және сауда орталығы ретінде дамуына көмектеседі. Хабшан – Фуджейра бағыты БАӘ-нің энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етеді және мұнайды құбыр арқылы тасымалдаудың ең арзан түрі болып табылады, сонымен қатар мұнай танкерлері енді Парсы шығанағына кірмейтіндіктен сақтандыру шығындарын да азайтады. 2012 жылдың шілдесінде Foreign Policy журналында Гал Луфт Иранды және Ормуз бұғазын бір ғасыр бұрын Ресей астығының тасымалы үшін тосқауыл болған Осман империясымен және Дарданеллмен салыстырды. Ол Ормуз бұғазына байланысты туындаған шиеленістер Парсы шығанағынан тасымалдауға қазіргі уақытта тәуелді болып отырғандарды балама кеме қатынасы мүмкіндіктерін іздеуге итермелеп отырғанын атап өтті. Ол Сауд Арабиясы Оман мен Йеменге жаңа құбырлар салуды қарастырып жатқанын, ал Ирак қолданыстан шыққан Ирак–Сирия мұнай құбырын қайта жандандыруы мүмкін екенін мәлімдеді. Луфт Ормуздағы көлік ағынын азайту "Батысқа Иранды ұстау стратегиясын күшейтудің жаңа мүмкіндігін ұсынады" деді.