Кіріспе
Суда кеме басқару өнері, білімі және шеберлігі Теңізшілік – кеме, қайық немесе басқа да судағы кемені басқару өнері, білімі және шеберлігі. Оксфорд сөздігінде теңізшілік "теңізде кеме немесе қайықпен жүру дағдысы, техникасы немесе тәжірибесі" деп түсіндіріледі. Ол арнайы дағдыларды дамытуды және келесі тақырыптарды қамтиды: навигация және халықаралық теңіз құқығы мен ережелер туралы білім; ауа райы, метеорология және болжам жасау; күзеттік қызмет; кеме және шағын қайықпен басқару; палубалық жабдықтарды, якорьлер мен кабельдерді пайдалану; арқандармен және троспен жұмыс істеу; байланыс; желкенмен жүзу; қозғалтқыштар; буксировка сияқты маневрлерді орындау; жүктерді тиеу-түсіру жабдықтары, қауіпті жүктер және жүктерді сақтау; төтенше жағдайларға жауап беру; теңізде аман қалу және іздеу-құтқару жұмыстары; және өрттен қорғану. Бұл салалардағы қажетті білім деңгейі теңізшінің жұмысының сипатына және пайдаланатын кеме түріне байланысты.
Seamanship is the art, knowledge and competence of operating a ship, boat or other craft on water. The Oxford Dictionary states that seamanship is "The skill, techniques, or practice of handling a ship or boat at sea." It involves topics and development of specialised skills, including navigation and international maritime law and regulatory knowledge; weather, meteorology and forecasting; watchkeeping; ship handling and small boat handling; operation of deck equipment, anchors and cables; ropework and line handling; communications; sailing; engines; execution of evolutions such as towing; cargo handling equipment, dangerous cargoes and cargo storage; dealing with emergencies; survival at sea and search and rescue; and fire fighting. The degree of knowledge needed within these areas is dependent upon the nature of the work and the type of vessel employed by a seafarer.
Кеме туралы білім, кеме тұрақтылығы және жүк операциялары
Теңізшіліктің коммерциялық деңгейі кемелердің барлық түрлерін (мысалы, көлемді тасымалдаушы кемелер, контейнер тасымалдаушы кемелер, мұнай танкерлері, круиздік кемелер, платформа жабдықтайтын кемелер және басқалар) білуді, соның ішінде кемелерді танудың негізгі білімін, теңіз терминологиясын, кеме құрылымын және кеме жасау архитектурасын, сондай-ақ теңізшінің жұмыс істейтін кемесіне тән жүк операцияларын түсінуді қамтиды. Кейбір кеме түрлерінде арнайы жүк жабдықтары мен құралдары болады; мысалы, көлемді тасымалдаушы кемеде жүктерді тиеу-түсіруге арналған порталды крандар немесе грабтар, ал контейнер тасымалдаушы кемеде контейнерлерді бекітуге арналған құрылғылар болуы мүмкін. Бұл кеменің және оның жүгінің саяхаттың әртүрлі кезеңдеріндегі (кету кезінде, теңізде және портқа келген кезде) әсерін есептеуді қамтиды, қауіпсіз өтуді қамтамасыз ету және кеменің құлауын болдырмау (яғни, кеменің қабырғасына немесе төңкерілуіне) үшін. Мысалы, дерриктер, бірлескен сатып алу жүйелері, кеме ортасында немесе кормасындағы крандар, ауыр көтергіш жабдықтар, басқа да тіреу құрылғылары және т.б. Кеменің қазіргі орнын анықтау ғана емес, қауіпсіз навигацияға болашақ орнын болжау, маршрутты жоспарлау және соқтығысудан сақтану да кіреді. Батыс елдеріндегі теңіздік навигация, әуе навигациясы сияқты, теңіздік шақырымға негізделген. Навигацияға GPS және Loran (Long Range Navigation) сияқты электрондық құралдар да жатады. Аспандық навигацияда секстант арқылы планеталарға, айға, жұлдыздарға, күнге бағытталған байқаулар жасалады және осы деректер теңіз альманахи және байқауды қысқарту кестелерімен қолданылып, орналасқан жер анықталады. Дәл уақыт туралы ақпарат да қажет. Теңіздің қараңғылығынан кейін көкжиекке сүйеніп навигация жасау мүмкін болмайды, ал теңіздің таңынан кейін мұндай навигация қайтадан мүмкін болады. Мұзды навигация мұз жағдайында кемені басқару және оның жұмысын қамтамасыз етуді қамтиды. Жалпы навигациямен қатар, теңізшілік теңіздегі ауа райына жауап беру қабілетін де қамтиды. Мысалы, қатты немесе күшті ауа райының басталуы кеменің бағытын өзгертуді (немесе ауа райына қарай маршрутты таңдауды) және кеменің құлауын болдырмау үшін басқа бағытты қолдануды талап етуі мүмкін (теңіздік жағдайда). Теңізшілік буйларды тану және олармен жүзуді де қамтиды, соның ішінде IALA теңіз буйларын, мысалы, шеттік белгілер, кардиналды белгілер, қауіпсіз су белгілері, арнайы белгілер және оқшауланған қауіп белгілері.
Кемемен жұмыс істеу және оны басқару
Кәсіби теңізшіліктің негізгі дағдысы – кемеде теңізде, портта және пилоттау кезінде кемеге қауіпсіз және дәл маневр жасау қабілеті. Құрлықтағы көлік құралдарынан айырмашылығы, судағы кеме судағы су күштеріне, сондай-ақ теңіздік ауа-райының қарсылығы мен әсеріне тәуелді. Экипаж кемелердің соқтығысуына жол бермеуге, канал шлюзінің жұмысы кезінде кемені бекітуге, сондай-ақ жергіліктік ағыстар мен өзен жағдайларына жауап беруге тиіс. Бұл зәкір мен кабельді бекітудің белгіленген тәртібін, жел көзілдірігін пайдалануды, зәкірді дайындауды/зәкірді алып тастау үшін зәкірді дайындауды, зәкірді тастауды (түсіруді), зәкір күзетін ұстауды, бұзылған хоусты тазалауды, зәкірді көтеруді және теңізге арналған зәкірді бекітуді үйренуді қамтиды. «Осы Ережелердің ешқайсысы кемелерді немесе олардың иесін, капитанын немесе экипажын осы Ережелерді сақтамау салдарынан немесе теңізшілердің қалыпты тәжірибесі немесе жағдайдың ерекшеліктері талап ететін кез келген сақтық шараларын сақтамау салдарынан босатпайды» делінген. Теңізшілердің қалыпты тәжірибесі теңізшілік терминімен теңестіріледі. COLREG-ке қатысты теңізшіліктің басқа да қабылданған тәжірибелеріне тиісті қарауылды сақтау (5-бап), қауіпсіз жылдамдықпен жүру (6-бап) және соқтығысуды болдырмау үшін дұрыс әрекеттер жасау (8-бап) жатады. Теңізшілік сонымен қатар кемедегі тиісті сымдарды, арқандарды, тізбектерді, бұғауларды және ілгіштерді білуді қамтиды. Бұған кемені портта қауіпсіз ұстауға арналған сүйрейтін арқандар жатады. Кейбір кеме түрлерінде теңізшілік кемеге орнатылған теңіз крандарын және көтеру құралдарын күтіп-ұстауды және пайдалануды білдіруі мүмкін. Үлкен кемелерде кран жүк тасымалдауға, экипажға азық-түлік пен жабдықтарды жеткізуге арналған. Теңізшіліктің білімі мен тәжірибесі құрғақ док құрылысының ажырамас бөлігі болып табылады. Бұл барлық жұмыстарды, тапсырмаларды және жөндеулерді мұқият жоспарлауды, тиісті дайындықты (мысалы, бояу), құрғақ док есептеулерін (негізінен тұрақтылық және итеру күшін), құрғақ доктағы қауіпсіздікті және кетер алдындағы тексерулерді (мысалы, тығындар қайтарылып, герметикалық жабылады) қамтиды. Құтқару қайықтары мен тірі қалу қайықтарын күтіп-ұстау және пайдалану теңізшіліктің маңызды бөлігі болып табылады. Бұл төтенше жағдайларда құтқару құралдарын пайдалануды, сондай-ақ оларды SOLAS талаптарына сәйкес тиімді жұмыс істеу үшін күтіп-ұстауды қамтиды. Теңізде осы дағдыларды жүйелі түрде жаттығу (оқу) жасау заңмен міндетті және жақсы теңізшілік саналады. Бұған арқанмен жұмыс істеу (түйіндерді байлау, арқанды тігу, сымды тігу, байлау және қамшылау), сондай-ақ сахнаны тігу, босқындарды тігу, кенеппен жұмыс істеу, тізбек блоктары мен шкивтерді пайдалану және т.б. жатады. Желкенді кемелер заманында білікті теңізші «қолдап, жарды және бағыттап» және «арқандарды білуге» тиіс еді, яғни әртүрлі функциялары бар көптеген арқандардың атауларын білуге тиіс. Соңғы білім қауіпсіздік пен тиімді жұмыс үшін маңызды болды, ал осы білімі жоқ адамдар жұмыстан шығарылды немесе бірінші мүмкіндікте төмендетілді. Оқу сауда флотында және теңіз күштерінде формалдырақ жүзеге асырылады, бірақ дәстүрлі теңізшіліктің негіздерін қамтиды. Кіші кемелердің түрлері олардың кемелеріне тән дәстүрлі теңізшілік әдістерін қолдануы мүмкін, мысалы, қайықтар мен шағын желкенді қайықтарда аударылу. Қайықпен жұмыс жасау – дәстүрлі теңізшілік шеберлігі. Коммерциялық кемелерде бұл әдетте құтқару қайықтары мен тірі қалу қайықтарымен шектеледі, бірақ яхталар мен жолаушылар кемелері сияқты басқа кемелерде кеме мен жағалау арасында адамдарды тасымалдауға арналған тендерлер мен шағын қайықтар болуы мүмкін. Бұл орындықтардың, жабдықтардың, экипаждың жеке заттарының дұрыс орналасуын қамтиды. Үлкен кемедегі экипаж әдетте «бөлімдерге» немесе «департаменттерге» бөлінеді, олардың әрқайсысының өз мамандығы бар. Мысалы, палубалық бөлім навигацияға, кемемен жұмыс істеуге және жалпы техникалық қызмет көрсетуге, ал инженерлік бөлім қозғалтқыш пен басқа механикалық жүйелерге жауапты. Экипаж ең қарапайым міндеттерді орындаудан бастайды және тәжірибе мен біліктілік алған сайын өз саласында өседі. Біліктілікті алған экипаж кеме түріне және ұйымға байланысты «білікті теңізші», «старшина», «сатылы» немесе «қатысушы» болады. Кіші коммерциялық кемелерде мамандану аз немесе мүлдем жоқ. Палубадағы экипаж барлық кемелерді басқару функцияларын орындайды. Кеме офицерлері навигацияға, байланысқа және күзетті бақылауға жауапты.
text=“Nothing in these Rules shall exonerate any vessel or the owner, master or crew thereof, from the consequences of any neglect to comply with these Rules or of the neglect of any precaution, which may be required by the ordinary practice of seamen, or by the special circumstances of the case.” The ordinary practice of seaman is seen as equivalent wording for seamanship. Other accepted practices of seamanship relating to the COLREGs include maintaining a proper look out (Rule 5), proceeding at a safe speed (Rule 6) and taking correct actions to avoid collision (Rule 8). Seamanship also involves a working knowledge of the relevant wires, ropes, chains, shackles and slings onboard. This includes mooring ropes using to keep the vessel secure in port. Seamanship on some vessel types may involves being able to maintain and use marine cranes and lifting equipment if fitted on a ship. Larger ship types usually have a crane for cargo operations and for bringing on stores, provisions and supplies for the crew. Seamanship knowledge and experience is an integral part of Dry docking. This includes careful planning (of all jobs, tasks and repairs), adequate preparations (eg or painting), dry docking calculations (primarily stability and upthrust), safety within the dry dock and checks upon departure (eg plugs returned and sealed). Lifeboat, rescue boat and survival craft maintenance and operation is an essential part of seamanship. This involves being able to operate survival craft in emergencies, but also to be able to maintain them effectively to operate in accordance with SOLAS requirements. It is a statutory requirement and considered good seamanship to regularly practice (drill) these skills when at sea. These include ropework (included tying knots, rope splicing, wire splicing, lashings and whippings), as well as rigging of a stage, rigging of a bosuns ladder, canvas work, use of chain blocks and pulleys, etc. In the days of sailing ships, an able seaman was expected to be able to "hand, and reef, and steer" and to "know the ropes", the basic knowledge on the identity of the many ropes with different functions. This latter knowledge was essential for both safety and efficient working those without it would be dismissed or dis rated at the first opportunity. Training is more formal in the merchant navy and naval forces, but still covers the basics of traditional seamanship. Smaller vessel types may have traditional methods of seamanships unique to their vessel types, for example turtling on dinghies and small sailing boats. Boatwork is a traditional seamanship skill. On commercial ships, this is usually limited to rescue boats and lifeboats, however yachts and other vessels such as passenger ships may have tenders and small boats for transporting people between ship/shore. This involves correct stowage of stores, supplies, crew personal effects, etc. The crew of a large ship will typically be organized into "divisions" or "departments", each with its own specialty. For example, the deck department is responsible for navigation, ship handling and general maintenance, while the engineering division are responsible for propulsion and other mechanical systems. Crew start on the most basic duties and as they gain experience and expertise advance within their area. Crew who have gained proficiency become "able seamen", "petty officers", "rated", or "mates" depending on the ship type and organisation. On smaller commercial craft, there is little or no specialisation. Deck crew perform all boat handling functions. The officers of the ship are responsible for navigation, communication, and watch supervision.