Кіріспе

1991 жылы жоспарлау бөлімінің қызметкерін өлтіру

1991 жылдың 20 маусымында Англияның Дурхэм графтығындағы Батсфилд қаласында Дервентсайд аудандық кеңесінің жоспарлау бөлімінің қызметкері Гарри Коллинсон қанымен өлтірілді. Оқиға болған кезде Дервентсайд аудандық кеңесі жергілікті жер иесі Альберт Драйденмен оның ауылдық жеріне құрылыс рұқсатынсыз тұрғын үй салу мәселесі бойынша дауласып жатқан болатын. 20 маусымда сағат 09:00 шамасында телеарналар жаңалықтар түсіріп жатқанда, Драйден Коллинсонға .455 Webley Mk VI револьверін бағыттап, оқ жарып өлтірді. Журналистер мен кеңес қызметкерлері қашқан кезде Драйден тағы оқ атып, BBC телеарнасының тілшісі Тони Белмонт пен полиция констеблі Стивен Кэмпбеллді жарақаттады. Драйден оларға ғимараттардың жарылғыш заттармен толтырылғанын, мүлік аумағына миналар қойғанын және тірлік үйде қол гранаталары бар екенін ескертті. Сағат 11:20 шамасында полиция келіссөзшілері онымен байланыс жасау үшін далалық телефон орнатуды ұсынды. Драйден тірліктен шығып, оларды бақылау үшін периметрлік қоршауға келді, сонда қаптамасы бос екенін байқаған тактикалық қару офицері сержант Джон Тейлор оны дереу жерге құлатты. Крис Барбер, Энди Рей және Филип Браунның көмегімен Тейлор Драйденді ұстап алды және ол полиция күзетіне алынды. Драйден Коллинсонды өлтіргені, кеңес заңгері Майкл Данстонды өлтіруге талпынғаны (ол топқа оқ атқанда оны нысанаға алған болуы мүмкін) және Белмонт пен Кэмпбеллді жарақаттағаны үшін кінәлі деп танылды. Оған екі мәрте өмір бойына бас бостандығынан айыру және екі мәрте жеті жылдан бас бостандығынан айыру жазасы берілді, жазалар бірдей мерзімде өтелуге тиіс. Драйден сот шешіміне шағымданып, апелляциясы қабылданбады, сондай-ақ шартты түрде босатуға жасаған өтініштері де қабылданбады, себебі ол жасаған қылмыстарына өкінген жоқ. 2017 жылы Драйденге инсульт осырып, ол түрмеден босатылып, мейірімділікпен қарттар үйіне жіберілді. Драйден 2018 жылдың 15 қыркүйегінде 78 жасында түрмеден босатылғаннан кейін күтім үйінде қайтыс болды.

Өмірбаян

Альберт Драйден 1940 жылдың 12 мамырында Дарем графтығындағы Консетте дүниеге келді, ол кезде әлемдегі ең ірі болат өндіретін қалалардың бірі болатын. Ол Альберт және Нора Драйденнің сегіз баласының бесіншісі еді. Ол мектепке баруды ұнатпады және жақсы оқушы емес еді. Ересек болғаннан кейін жасалған IQ тестілері оның интеллекты орташа деңгейден төмен екенін көрсетті. Драйден ерте жасынан қару-жараққа қызығушылық танытып, 11 жасында өзінің алғашқы тапаншасын – бірінші дүниежүзілік соғыстан қалған лицензиясы жоқ Webley Mk VI револьверін сатып алды, осы тапаншаны кейін Коллинсонды өлтіру үшін пайдаланды. Драйден мектептегі досы әкесінен ұрлаған қару мен бір оқ үшін 10 шиллинг (50 пенс) төледі. Драйден Коллинсонды өлтірген кезде, ол .410 калибрлі мылтықтан жасалған, әдеттегіден ауыр қорғасын оқтармен толтырылған патрондарды қолданды, Драйден оларды "адамды тоқтатушылар" деп атады.

Өлтіру

Атыс Драйденнің Елиза Лейндегі (Батсфилд) ауылдық мүлкінде болды. Телевизия және газет тілшілерінің алдындағы келіссөздер барысында Драйден Коллинсонды жақын қашықтан, көкірекке атты. Жиналған тілшілер, әкімшілік қызметкерлері және үш қарусыз полицей – сержант Колин Кэмпбелл, полицей констебль Стивен Кэмпбелл және Дюрхам полициясының полицей констеблі Иан Киркуп – жасырынуға қашқанда, Драйден мүліктің қоршауын асып өтіп, құлаған жерде жатқан Коллинсонды қайтадан атты. Драйден қашып бара жатқан топқа оқ атып, полицей Кэмпбеллдің жамбасына, ал BBC Солтүстік-Шығыс тілшісі Тони Белмонттың қолына жарақат келтірді. Полиция көлігі – ішінде полиция бастығы Стэн Хегарти мен инспектор Джефф Янг отырған – жақындап келе жатқанын көрген Драйден, көлікті жылдам кері жүруге мәжбүр етті. Содан кейін ол қайтадан оқтан толтып, бұзғыш техникалар тұрған жерге қайта оралды, экскаваторға екі рет, төмендеткішке екі рет және бір көлікке оқ атты. Драйден кейін Коллинсон жатқан жерге қайта оралып, оны бетінің төменгі жағынан және көкірекке тағы да атты. Оқиғаның толық видеосы, соның ішінде бұрынғы сапар және атыстан кейінгі жағдай, қазір BBC-нің түсіру қауіпсіздігі бойынша ішкі оқу курсының бір бөлігі болып табылады. Мүлікте және Драйденнің Консеттегі үйіндегі кешіккен іздеу кезінде он пистолет, он бес мылтық, үш оқ атар қару, сегіз снаряды бар екі қолдан жасалған миномет, импровизацияланған пропан бомбасы және бір көлігіне бекітілген 20 мм-лік зеңбірек табылған. Драйденде қару-жарақ лицензиясы болмаған, ал барлық қару-жарақ заңсыз сақталған. Осы қылмыстан кейін Коллинсон мен Драйденнің бұрын достық қарым-қатынаста болғаны белгілі болды, Коллинсон Елиза Лейнге жиі барып, Драйденге ағаштар отырғызу және қандай құрылыс жұмыстарына рұқсат берілгені туралы кеңес берген. Алайда, Драйденнің күдікті мінез-құлқы, тек шатыры ғана көрінетін үй салу үшін терең ор қазуы және әкімшілік қызметкерлеріне жасаған қауіп-қорқытулары мен физикалық шабуылдары оларды қақтығысқа түсірді. Сондай-ақ, әкімшілік Драйден үйінде ұйықтап жатқанда, түнде мүлікке кіріп, бұзу жұмыстарын жүргізуді жоспарлағаны белгілі болды; Коллинсон бұл жасырын тактикаға қарсы болды және олардың әрекеттері күндіз және бұқаралық ақпарат құралдарының қатысуымен жүргізілуі керек деп талап етті, бұл кез келген күмәнді әрекеттерге жол бермеу үшін қажет. Коллинсон Драйденнің мойынсұнуын күтпеді және қақтығысты түсіру үшін әкімшілікке қарасты камера тобын дайындады, бұл оларға ғимаратты бұзбай кері шегінуге мүмкіндік береді, оның орнына түсірілген видеоны Жоғарғы сотқа жіберіп, мәселені шешуге мүмкіндік алады.

Сот

Драйден 1992 жылы наурыз айында Ньюкасл-апон-Тайн король сотында, Моут-холлда өткен сот отырысында кісі өлтіру, Белмонт, Кэмпбелл және кеңесші адвокат Майкл Данстонды өлтіруге талпыну, сондай-ақ Белмонт пен Кэмпбеллге ауыр дене жарақаттары келтіру ниетімен шабуыл жасау айыптарымен сотталды. Драйден барлық айыптаулар бойынша өзін кінәлі емес деп танысты, себебі жауапкершілігі шектеулі еді. Он үш күндік сот мәжілісінен кейін, қазылар алқасы Драйденді Коллинсонды өлтіргені үшін, Данстонды өлтіруге талпынғаны үшін, Белмонт пен Кэмпбеллге шабуыл жасағаны үшін кінәлі деп тапты. Драйден кісі өлтіргені үшін өмір бойына бас бостандығынан айырылды, өлтіруге талпынғаны үшін өмір бойына бас бостандығынан айырылды, ал жарақат келтіргені үшін жеті жылдан екі есе жазаланды, барлық жазалар бірдей мерзімде өтелуге тиіс болды. Сот төрайымы Эбсворт үкім шығарып: "20 маусымдағы сіздің психикалық жағдайыңыз қалыптан тыс болды, бірақ жасаған ісіңізге жауапкершілігіңізді азайтатын деңгейде емес. Сіз қауіпті адамсыз" деді. Ол сондай-ақ мерзімінен бұрын босату туралы төрт өтініш берді, бірақ олардың барлығы қабылданбады, өйткені ол жасаған қылмыстарына өкінген жоқ. Түрмеде Драйден өзінің жоғары деңгейдегі масондық құлпынайнайдың құрбаны болғанын және Коллинсонның Дерхам полициясының бас комиссарымен гольф ойнайтын досы болғанын мәлімдеді, тіпті Коллинсонның франкмасон емес екеніне және гольф ойнамайтынына қарамастан. "Шындықтан көз жазып жұмған" Драйден түрме әкімдері оны улауға тырысқанын да айтты.

Шығару

2017 жылы Драйден ауыр инсульт алды және қайырымдылық негіздерімен түрмеден босатылып, медициналық көмек көрсетілетін үйге (немесе пансионатқа) жіберілді. Коллинсонның бауыры былай деді: "Жеке менің Альберт Драйденнің тағдырына ешқандай қатысым жоқ. Егер ол ақырындап қайтыс болса, тіпті жақсы. Мен осыған өте қуанышты болар едім. Ол түрмеде өткізген 26 жылдың ішінде бір де бір рет өкінгенін көрсетпеді. Әлі де өз ісін ақтауға тырысып бақты. Егер полиция өз жұмысын тиісті деңгейде атқарғанда, менің бауырым өлтірілмес еді және Альберт Драйден осы уақыттың бәрін түрмеде өткізбес еді". Драйден 2018 жылдың 15 қыркүйегінде 78 жасында түрмеден босатылғаннан кейін күтім үйінде қайтыс болды.

Танымал мәдениетте

1992 жылы "Анжелик Апстартс" тобының "Бомбдаутт" альбомында "Альбертте қару бар" әні жарық көрді. Бұрынғы полиция қызметкері Дэвид Блэкидің "Жазғы күні болған қайғы" (Джон Хант Publishing, 2006) кітабында ол осы оқиғаны өз көзімен көргенін айтады.