Кіріспе

Швейцариялық заңгер Густав Мойнье (21 қыркүйек 1826 - 21 тамыз 1910) - Швейцарияның Женевадағы көптеген қайырымдылық ұйымдарында белсенді қызмет атқарған заңгері. Ол 1876 жылдан кейін Халықаралық Қызыл Крест Комитеті болып табылатын Жарақат алғандарға көмек көрсету жөніндегі халықаралық комитеттің негізін қалаушыларының бірі болды. 1864 жылы ол комитет төрағасы лауазымын Гийом Анри Дюфурдан алды, сондай-ақ ол құрылтайшы Генри Дюнанның басты бәсекелесі болды. 46 жыл президент болған кезінде ол комитет құрылғаннан кейінгі алғашқы онжылдықта оның дамуына көп үлес қосты.

Өмірбаян

Моньер саудагерлер мен банкирлердің бай және қалыптасқан Женева отбасынан шыққан. Ол Парижде заңгерлік білім алып, 1850 жылы докторлық дәрежесін алды. Кальвиндік көзқарасына сүйенгендіктен, ол ертеден-ақ қайырымдылық және әлеуметтік мәселелерге қызығушылық танытты. 1859 жылы ол Женева қоғамдық әл-ауқат қоғамының төрағалығын қолға алды. Сонымен қатар ол 40-қа жуық қайырымдылық ұйымдары мен топтарында түрмеде отырғандардың жағдайын жақсартудан жетімдерге қамқорлыққа дейінгі міндеттерге қатысты. 1862 жылы Дюнан оған "Солферино туралы естелік" атты кітабын жіберді. Мойнье Дунанның соғыста жараланғандарға көмек көрсету үшін ерікті көмек ұйымын құру туралы идеяларын жүзеге асыруға үлкен қызығушылық танытты және Женева қоғамдық әл-ауқат қоғамының жиналысында кітап туралы талқылауды ашты. Бұл Дунанның идеяларының ақиқаттылығын тексеру үшін құрылған қоғамның комиссиясы Бес комитетінің құрылуына әкелді. Моньер төрағалық еткен комиссияның қосымша мүшелері Дюнан, дәрігерлер Луи Аппиа мен Теодор Мауноар және армия генералы Гийом Анри Дюфур болды. Көп ұзамай комитет мүшелері атауын Халықаралық жарақаттанғандарға көмек көрсету комитеті деп өзгертті және 1876 жылы қазіргі атауын Халықаралық Қызыл Крест комитеті (ХҚКК) деп қабылдады. Дюфор Комитеттің бірінші президенті болды, ал Мойньер оның вице-президенті болды.

Қырғыз Қызыл Крест халықаралық комитетінің президенті

Мойньер мен Дюнан арасындағы айырмашылықтар ұйымның өкілеттігі мен оның құқықтық және ұйымдастырушылық қалыптасуына байланысты ерте дамыды. Даудың басты нүктесі Дюнанның идеясы болды. Ол жарақат алған сарбаздар мен медициналық қызметкерлерді қорғау үшін бейтараптықты беруді ұсынды. Моньер бұл жоспардың нақты қарсыласы болды, ол оны нақты деп санамады және оның талап етуі жобаның құлдырауымен қауіптенеді деп ойлады. Алайда Дюнан өзінің идеяларына Еуропадағы ықпалды саяси және әскери тұлғаларды сендіре алды және 1864 жылы алғашқы Женева конвенциясында оларды жүзеге асыруға біраз жетістікке жетті. Алайда сол жылы Мойнье Халықаралық комитеттің президенті лауазымын алды. Прагматист Мойньер мен идеалист Дюнан арасындағы шиеленістің артуы 1867 жылы Дюнанттың банкроттығынан кейін Мойньер бастаған Дюнанттың шығарылуына әкелді. Дәлелденбесе де, Мойньер өзінің ықпалын пайдаланып, одан кейін нашар жағдайда өмір сүрген Дюнанның Еуропадағы әртүрлі қолдаушыларынан қаржылық көмек алуына кедергі келтірген болуы мүмкін. Мысалы, 1867 жылы Париждегі дүниежүзілік жәрмеңкеде "Мораль ғылымдарының" алтын медалі Дюнанға берілмеген, бірақ Дюнан, Мойньер және Дюфур арасында бөлінді. Сондай-ақ, ақшалай сыйлық Дюнанға емес, Халықаралық комитеттің өзіне берілді. Наполеон III-нің Дунанттың қарызының жартысын төлейтін ұсынысы, егер екінші жартысын Дунанттың достары қабылдаса, Мойньердің күш-жігеріне кедергі келтірілді. 1872 жылы Мойнье 1870-71 жылдардағы Франко-Прус соғысынан кейін халықаралық гуманитарлық құқық бұзушылықтарын жазалау үшін халықаралық төрелік сотын құру туралы ұсыныс ұсынды. Көптеген ұлттық үкіметтердің мемлекеттік егемендікке қатысты алаңдаушылығынан бұл шара қабылданбады. Мойнье 1901, 1902, 1903 және 1905 жылдары Халықаралық құқық институтының мүшесі Ричард Клиннің Нобель бейбітшілік сыйлығына ұсынылды. Дюнаннаннан айырмашылығы, ол 1901 жылы Фредерик Пассимен бірге тұңғыш Бейбітшілік сыйлығын алды, Мойнье ешқашан өз атынан сыйлық алған жоқ, бірақ ол құрған институт 1904 жылы осы құрметке ие болды. Ол 1910 жылы, Дюнаннан екі ай бұрын қайтыс болды, екеуінің арасында ешқандай татулық жоқ. Ол қайтыс болғанға дейін комитет төрағасы болғандықтан, әлі күнге дейін комитет төрағасы болып қызмет етіп жүрген ең ұзақ қызметшісі болып табылады.

Мұра

Женеваның дипломатиялық ауданы Сехерондағы Густав Мойнье көшесі оның есімімен аталған, ал жақын маңдағы Мон Репос паркі Парк Мойнье деп аталады. Женева университетінің жанында Бастион паркіне Моньердің мүсіні қойылған.