Кіріспе

Роберт Тейлор (18 тамыз 1784 - 18 қыркүйек 1844) - 19 ғасырдың басында радикалды, еркін ойлаушы болған дін қызметкері. Оның "Кіріспеуші үй миссионерлік сапары" Чарльз Дарвиннің білім беруіндегі оқиға болды, Дарвинді Англия шіркеуінің ілімінен бас тартудың қауіптілігі туралы ескерту ретінде "Ібілістің капелланы" туралы есте қалдырды.

Ерте өмір

Ол Джон мен Элизабет Тейлордың алтыншы ұлы, 1784 жылы 18 тамызда Лондонның Эдмонтон қаласында Уолнут-три-хауста дүниеге келген. Оның әкесі, Лондонның Фенчерч көшесіндегі темір сатушы, ол жас кезінде қайтыс болып, оны ағасының қамқорлығына қалдырды, Эдвард Фермер Тейлор, Бриджнорт, Шропшир. Джон Адамстың Эдмонтондағы мектебінде оқыған ол сол кездегі Бирмингем бас ауруханасының үй хирургы Сэмюэл Партридждің үй оқушысы болды. Бірмингемде Тейлор Эдвард Берннің уағыздауын естігеннен кейін дінге айналды. 1805 жылы Тейлор медицина студенті ретінде жалғасты, Лондондағы Гай және Сент-Томас ауруханаларында сэр Астли Пастон Купер мен Генри Клайнның басшылығымен жүрді және 1807 жылы Хирургтар колледжінің мүшесі болды. Ол Стаффордширдің Лейн-Энд қаласының мәңгілік пасторы Томас Коттериллдің ықпалымен шіркеу үшін оқуды шешті. Сол кезде Кембридж университетінде Англия шіркеуі басым болды және студенттердің көпшілігі англикан шіркеуінде лауазымға дайындалды. Қасиетті діндар. Чарльз Симеон Тейлорға алғашқы пасторлық қызметін берді, бірақ тағайындалғаннан кейін бес жыл өткен соң Тейлор евангелизмге және содан кейін анти-клирикализмге қарсы православиелік христиандықты тастады. Тейлор христиандық дәлелдік қоғам құрып, Лондонның пабтарында баяндама айтты, ол сәнді киім киіп, англикандық литургияға және оның "жұртшылық ақидасы" деп атаған "Мұсылмандық" деп аталатын құлшыныстарына шабуыл жасады. Бұл кезде Құдайды қорлау "заң бойынша" қалыптасқан сенімге қарсы қылмыстық құқық бұзушылық болып саналды, сондықтан ол бір жылға түрмеге қамалды. Ол өзінің түрме бөлмесінде христиан дінін салыстырмалы мифология негізінде шабуылдап, оны күн мифтерінің схемасы ретінде түсіндіруге тырысқан "Диегезис" атты еңбегін жазды. Ол христиан мифологиясының қорғаушысы болды және "мифизм теориясының адал қорғаушысы" деп сипатталған.

Ібілістің парызшысы

1830 жылы шілдеде қоғамдық тәртіпсіздіктер кезінде Франция королі Карл X орта таптық республикашылармен құлатылған және Веллингтонның 1-ші герцогы Артур Уэлслидің Тори үкіметінің Англияға бас сауғалаған кезде, Карлиль Тейлорға Темза өзенінің оңтүстік жағалауындағы республикашыл атеистер жиналған Blackfriars Rotunda платформасын берді. Аптасына бірнеше рет Тейлор "каноникалық" киім киіп, дінсіз мелодрамаларды сахналады, шеберлерге өрнектеп уағыз айтты. Ол "Ібілістің қасындағы" деп аталды, ал оның мыңдаған рәсімдері "Ібілістің ауласы" деген баспасында таратылды. Қарашада Тори үкіметінің құлдырауында Тейлор революциялық үш түсті түстер Ротонданың төбесінен ұшып бара жатқанда, билікке қарсы уағыз айтты. 1831 жылдың сәуір айының басында Тейлор Ротонданың соңғы күндері екі Пасхалық уағыз бойынша тағы да Құдайды қорлау үшін айыпталды. Ол екі жылға сотталды. Ол "Таймс" газетіне наразылық хаттар жіберді, бірақ оның өтінішін ішкі істер министрі Уильям Лэмб, Мельбурнның 2-ші виконты қабылдамады. Уотсқа жазған хатында Тейлор өзінің физикалық күйінің нашарлап бара жатқанын және "христиандар мені өлтіруге бел буғанын" сипаттады. "Сіздің өте риза болған өлтірілген досыңыз Роберт Тейлор". (Қорқыуына қарамастан, ол 1844 жылға дейін өмір сүрді. Хат қазір Ларри М. Райтпен бірге, "Christianity Astrology and Myth" атты кітаптың авторымен бірге.) 1832 жылдың қаңтарына қарай Лондонның айналасында "ғимаратты жаңадан игеру" туралы айтылды. Түрмеден Тейлор "Ротонданың рухы тірі" және "жаңа рухпен, жаңа тартымдылықпен, әйелдің барлық әдемі және ізгілігімен ашылады" деп жазды. 9 ақпаннан бастап Элиза Шарплс "Изида", "Ротонда ханым" ретінде пайда болды, театрлық түрде ұсынылған, христиандықты, діни қызметкерлерді және саяси құрылымды күшке ұрып-соққан дәрістер берді. Бірінші дәрісінде ол "Тейлордың да, Карлайлдың да, Оуэннің де, Сент-Симонның да емес" екенін, бірақ "барлық ілімдерінен бал шығаратын кішкентай бос ара болатынын" айтты. Көп ұзамай оның лекцияларын, кем дегенде, ішінара Тейлор мен Карлайл жазған деген мәлімдемелер болды. Оның қызу баяндамалары бастапқыда көптің назарын аударды, бірақ қызығушылық азайып, сәуірдің соңында оның лекциялары аяқталды.

Кейінгі өмірі

1833 жылы Тейлор қарт әйелге үйленді, бірақ оны Blackfriars Rotunda үй шаруашылығының үй басқарушысы Джорджиана Ричардс уәдесін бұзғаны үшін сотқа берді. Ричардсқа берілген £250 шығынды төлеуден аулақ болу үшін ол Францияға көшіп барып, Турда хирург болып жұмыс істеді.

Дарвин Тейлорды еске алады

Тейлорды Чарльз Дарвин әлеуметтік парияның ескерту үлгісі ретінде еске алады. 1857 жылы ол теориясын жариялау үшін жұмыс істеген кезде "Табиғаттың әуесқой, ысырапшыл, ақымақ, қорқынышты қатыгез жұмыстары туралы Ібілістің капелланы қандай кітап жаза алады!" деп жазды. Дезмонд пен Мурдің пікірінше, бұл Тейлордың лақап аты. Алайда "шайтанның капелланы" термині Джеффри Чосерге барып та жатады, оның пасторы "Flatereres been the develes chapelleyns, that syngen evere placebo" деп айтады. Дарвин теориясына қарсылық 1860 жылы наурыз айында дамыған кезде ол өзінің жақын одақтасы Томас Хакслиді өзінің "Изгі хабарды, яғни шайтанның хабарын таратудың жақсы және мейірімді агенті" деп сипаттады.