Яури эмираты: Нигерияның Кебби штатындағы тарихи округ. Халқы 112 мың, ауданы 3383 км². Кәмбери тайпасының қоныс тауы, Мали мен Сонгай шабуылдары тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Яури (немесе Яури) – Нигерияның Кебби штатындағы эмират, Яури жергілікті басқару аймағын қамтиды. Бүгінде Яури Солтүстік Нигериядағы ең кішкентай тарихи эмираттардың бірі. 1972 жылы халық саны шамамен 112 000 адамды құрады, олар 1306 шаршы миль (3,383 км²) аумақты мекендеп, алты негізгі ауданға шашырап орналасқан.
Yauri (or Yawuri) is an emirate in Nigeria's Kebbi State, occupying the Yauri Local Government Area. Today, Yauri is one of the smallest historical emirates in Northern Nigeria. In 1972, the population was about 112,000 people inhabiting a land area of about 1306 square miles (3,383 km2) and scattered over six major districts.
Тарих
Бұл аймақты алғаш рет біздің заманымыздың 1000-1200 жылдары шығыс тобы қоныстанды, негізінен Бенуэ-Конго тілдік тобы – камберилер. Содан кейін Яуриді Мали шапты және ол өзінің әлеуметтік құрылымына бірнеше соңғай басқыншыларын қосты. Ертедегі қоныстанушылар көрсеткен ауыл шаруашылығының өнімділігінің артуы және өзен жағасындағы құнарлы жердің болуы егін шаруашылығы үшін құнарлы жер іздеген әртүрлі және бейімделгіш көшіп келушілерді тартты, ал топтардың басында Гунгавалар басымдық танытты. Бұл Яуриге көшіп келудің екінші толқыны болды. XVII ғасырда бұл топ камберилермен соғыс жүргізіп, Яуридің бірінші әмірі Саркин Яури Гарба басшылығымен аймақтағы үстем саяси күшке айналды. Дегенмен, XVIII ғасырда құл саудасы аймақтың саяси және экономикалық құрылымын әлсіретті. Эмиратты сыртқы құл шабуылдарынан қорғау үшін күштірек саяси бірлік қажет болды. Үстемдік құқығындағы және бейімделгіш Гунгавалардың аймақтағы үстем Хаусалармен ассимиляцияға ұмтылуы Хаусалармен біртегіс этносаралық саяси қатынастарға әкелді. Алайда, XIX ғасырдың басында Фулани джихадының табысы Яуриді Гвандуға тәуелді мемлекетке айналдырды.
The area was first settled by an eastern group around early 1000 1200 AD, predominantly by a Benue–Congo linguistic group, the Kamberis. Then for a brief period of time, Yauri was invaded by Mali and it incorporated a few Songhai invaders into its social structure. The increasing agricultural surplus exhibited by the early settlers and the availability of fertile land near a river brought in a diverse and malleable group of migrants seeking fertile land to farm, and the groups were initially dominated by the Gungawas. This became the second wave of migration into Yauri. Around the seventeenth century, this group waged a war over the Kamberis and became the dominant political group in the area under the first Emir of Yauri, Sarkin Yauri Garba. However, by the eighteenth century, slave raiding had clipped the political and economic structures of the area. The need for a much more powerful political entity became necessary in order to strengthen the emirate against slave raiders from without. A movement by the ruling and malleable Gungawas to assimilate with the dominant Hausas in the region led to a gradual inter ethnic political relationship with Hausas. However, in early nineteenth century, the success of the Funlani jihad made Yauri a tributary state of Gwandu.
Тәуелсіз билеушілер
Одан кейін XIX ғасырда тәуелсіз билеушілер (Саркин Яури) болды. Басталуы Аяқталуы БилеушіНаурыз 1799 Қараша 1829 Мұхаммед Дан Аи мен Ахмаду Джерабана АльбиширҚараша 1829 Маусым 1835 Ибрахиму Дан Мұхаммед Дан АиМаусым 1835 Наурыз 1844 Джибрилу Гаярен Сарки Дан Мұхаммед Дан Аи (1-рет)Наурыз 1844 Қыркүйек 1848 Абу Бакр Жатау Дан Мустафа Газари (1848 жылы қайтыс болды)Қыркүйек 1848 1849 Джибрилу Гаярен Сарки Дан Мұхаммед Дан Аи (2-рет) (1849 жылы қайтыс болды)1849 Қыркүйек 1850 Я`қуба Дан Джибрилу Гаярен СаркиҚыркүйек 1850 Қаңтар 1871 Сулейману Дан Аддо Дан Ибрахим (1871 жылы қайтыс болды)Қаңтар 1871 Қаңтар 1888 Абд Аллахи Галло Дан Мұхаммед Дан Аи (1888 жылы қайтыс болды)Қаңтар 1888 Ақпан 1904 Абд Аллахи Абарши Дан `Али Дан Йерима (1904 жылы қайтыс болды)
Following were the independent rulers (Sarkin Yawuri) in the 19th century. Start End RulerMarch 1799 November 1829 Muhammadu Dan Ayi dan Ahmadu Jerabana AlbishirNovember 1829 June 1835 Ibrahimu dan Muhammadu Dan Ayi June 1835 March 1844 Jibrilu Gajeren Sarki dan Muhammadu Dan Ayi (1st time) March 1844 September 1848 Abu Bakr Jatau dan Mustafa Gazari (d. 1848) September 1848 1849 Jibrilu Gajeren Sarki dan Muhammadu Dan Ayi (2nd time) (d. 1849)1849 September 1850 Ya`quba dan Jibrilu Gajeren Sarki September 1850 January 1871 Sulaymanu Dan Addo dan Ibrahimu (d. 1871) January 1871 January 1888 Abd Allahi Gallo dan Muhammadu Dan Ayi (d. 1888) January 1888 February 1904 Abd Allahi Abarshi dan `Ali dan Yerima (d. 1904)
Колониялық және колониядан кейінгі билеушілер
П. Г. Харрис Нигерия мен Камерундағы отарлық әкімші болды. Ливерпуль қаласында туған, Камберлендтегі Сент-Бис мектебінде оқыған. 1916 жылы Нигерия әскерінің лейтенанты болып тағайындалды. 1919 жылы Нигерияның әкімшілік қызметіне қосылды. 1935 жылы Сокотоның аға резиденты болып тағайындалды, оның құзырына Яури де кірді. Саркин Абдуллахи – фулани билеушісі Әлиудің сәтсіз билігінен кейін Яуридің тума билеушісі болды. Ол жақсы білім алған және Саркин болып таққа отырғанға дейін мұғалім болып жұмыс істеген. Ол білім беру, денсаулық сақтау және оның әмірлігіндегі барлық қызметтерге ұқыптылықпен берілгенімен белгілі болды. 1910 жылы туған, Кано провинциялық мектебінде білім алған. Отарлық және отарлықтан кейінгі кезеңдегі тәуелсіз билеушілер (Саркин Яури) төменде көрсетілген: Басталуы Аяқталуы Билеуші Ақпан 1904 Маусым 1915 Жібірлі даны Абдуллахи Абарши 1915 Наурыз 1923 Әлиу даны Абдуллахи (1917 жылға дейін регент) 1923 1955 Абдуллахи даны Жібірлі (туған 1898 ж., қайтыс 1955 ж.) 1955 Мұхаммед Түкүр даны Абдуллахи (туған 1920 ж.) 1981 26 наурыз 1999 Шуаибу Якубу Абаши 17 маусым 1999 Қазіргі уақытқа дейін Доктор Мұхаммед Зайяну Абдуллахи.
P. G. Harris was a colonial administrator in Nigeria and Cameroon. He was born in Liverpool and studied at St Bees School, Cumberland. In 1916, he was made lieutenant of the Infantry, Nigeria regiments. In 1919, he joined the Nigerian administrative service. In 1935, he was made the senior resident Sokoto, a position which included Yauri. Sarkin Abdullahi was a native ruler of Yauri after the disastrous rule of Aliyu, a fulani ruler. He was quite educated and was a teacher before his coronation as Sarkin. He was known for his meticulous dedication to education, health and generally most services under his emirate. He was born in 1910, and was educated at the Provincial School Kano. Following were the independent rulers (Sarkin Yawuri) in the colonial and post colonial period. Start End RulerFebruary 1904 June 1915 Jibrilu dan Abdullahi Abarshi 1915 March 1923 Aliyu dan Abdullahi (regent to 1917) 1923 1955 Abdullahi dan Jibrilu (b. 1898 d. 1955) 1955 Muhammad Tukur dan Abdullahi (b. 1920) 1981 26 March 1999 Shuaibu Yakubu Abashi 17 June 1999 Present Dr. Muhammad Zayyanu Abdullahi