Плейку – Вьетнамның орталық жотасындағы қала. Gia Lai провинциясының астанасы, Bahnar және Jarai этникалық топтарының тарихы, 254 мыңнан астам халқы бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Плейку – Вьетнамның орталық бөлігінде, Орталық Таулы аймақта орналасқан қала. Ол Джа Лай провинциясының орталығы болып табылады. Көп жылдар бұрын, бұл жерді негізінен Бахнар және Жарай этностары мекендеген, олар кейде Монтаньярлар немесе Дегар деп те аталады, алайда қазір негізінен Кинь этносы тұрады. Қала 261 км² (100 миль²) аумақты қамтитын Плейку қалалық ауданының орталығы. 2019 жылғы мәліметтер бойынша, қаланың халқы шамамен 254 802 адамды құрайды.
Pleiku is a city in central Vietnam, located in the Central Highlands region. It is the capital of the Gia Lai Province. Many years ago, it was inhabited primarily by the Bahnar and Jarai ethnic groups, sometimes known as the Montagnards or Degar, although now it is inhabited primarily by the Kinh ethnic group. The city is the centre of the urban district of Pleiku which covers an area of 261 km² (100 mi²). As of 2019, the city has a population of around 254,802 people.
Атауы
"Плейку" атауы алғаш рет 1905 жылы Француз Индокитайының генерал-губернаторының құжаттарында, Гиа Лай провинциясын құрған жарлықта кездеседі. Индокитай генерал-губернаторының 1905 жылғы 4 шілдедегі жарлығы Бинь-Динь провинциясының батыс таулы аймағында автономиялық провинция құрды, оған "Плей-Ку Дерр" деген ат берілді. Бұл "Плей-Ку" атауының жазбада алғаш рет ресми түрде қолданылуын белгіледі. "Plơi" сөзі жарай тілінде "ауыл" мағынасын білдіреді, ал "Kơdưr" сөзі "солтүстік" немесе "жоғарғы" дегенді білдіруі мүмкін. Сондықтан "Плейку" атауын "жоғарғы ауыл" немесе "солтүстіктегі ауыл" деп аударуға болады. "Дерр" сөзі, болжам бойынша, жарай тілінен алынған, оны француздар аймақтағы басқа ауылдардан ажырату үшін "Плейку" атауына қосыпты. "Плейку" атауы отарлық кезеңнен бері қолданылып келеді және бүгінгі күнге дейін қаланың ресми атауы болып табылады.
The name "Pleiku" first appeared in the Governor General of French Indochina records in 1905, in the decree that established the province of Gia Lai. The Decree of the Governor General of Indochina dated July 4, 1905, established an autonomous province in the western mountainous region of Binh Dinh province, naming it "Plei Kou Derr". This marked the first official use of the name "Plei Kou" in writing. The word "Plơi" means "village" in Jarai, while "Kơdưr" can mean either "north" or "upper". Therefore, the name "Pleiku" can be translated as "upper village" or "village in the north". The word "Derr" is likely a Jarai word that was added to the name "Pleiku" by the French to distinguish it from other villages in the area. The name "Pleiku" has been used since the colonial period and is still the official name of the city today.
Бірінші Индокитай соғысы
Бірінші Индокитай соғысының соңында, 1954 жылғы маусымда, француз армиясының 100-ші жылдам тобы Ан Хеден Плейкуға қайта шегінуге, содан кейін Плейку мен Буон Ма Тхуот арасындағы 14-ші колониялық жолды қайта ашуға бұйрық берілді. Осыдан соғыстың соңғы шайқасы – Манг Ян өтегі шайқасы басталды.
At the end of the First Indochina War, in June 1954, the French Army Groupe Mobile 100 was ordered to fall back from An Khê to Pleiku and then to reopen Route Coloniale 14 between Pleiku and Buôn Ma Thuột. This led to the last battle of the war: the Battle of Mang Yang Pass.
Екінші Үнді-Қытай соғысы
Плейку Вьетнам соғысы кезінде стратегиялық маңызы болды, өйткені ол Куиньон жағалаудағы халық орталығы мен порттық құрылыстарынан 19-шы тас жол бойымен батысқа қарай созылған әскери жабдықтау логистикалық дәлізінің негізгі нүктесі болды. Сонымен қатар, оның платодағы орталық орналасуы, солтүстікке қарай Кон Тум, оңтүстікке қарай Буон Ма Тхуот және батысқа қарай Камбоджа ішіндегі Солтүстік Вьетнам армиясының базалық аймақтары Плейкуды Вьетнам Республикасының барлық таулы аймағының қорғанысының басты орталығы етті. Бұл екі тарапқа да анық болды; АҚШ соғыстың басында Камп Холлоуэйде әскери күшін орналастырды, ал 1965 жылдың басындағы Вьетконгтың осы базаға жасаған шабуылы АҚШ әскерлерін қақтығысқа салған маңызды оқиғалардың бірі болды. 1972 жылдың 15 маусымында Бангкоктен Гонконгқа Convair 880 (VR HFZ) ұшағымен ұшып бара жатқан Cathay Pacific 700Z рейсі Плейку, Вьетнам үстінде 29 000 фут (8800 м) биіктікте бомба жарылып, кабинадағы орындықтың астына қойылған чемоданда жарылды, нәтижесінде борттағы 81 адам қаза тапты. 1975 жылдың басында Буон Ма Тхуотқа Солтүстік Вьетнамның күшті шабуылынан кейін, Куиньоннан 19-шы бағыттық жолдың қауіпсіздігіне қатысты туындаған жағдайға байланысты президент Нгуен Ван Тхио Плейкуды жедел эвакуациялауға бұйрық берді. Аюн Па арқылы Туй Хоаға дейінгі нашар күйдегі үшінші деңгейдегі LTL 7B жолы арқылы ARVN күштерін кері шегіндіруге жасалған әскери операция апатқа ұшырады, нәтижесінде Плейку мен Кон Тумнан 100 000-нан астам эвакуацияланған адам қаза тапты немесе қолдаусыз қалды.
Pleiku was strategically important during the Vietnam War because it was the primary terminus of the military supply logistics corridor extending westwards along Highway 19 from the coastal population centre and port facilities of Qui Nhơn. Additionally, its central location on the plateau, between Kon Tum to the North, Buôn Ma Thuột to the south, and the North Vietnamese Army's base areas inside Cambodia to the west made Pleiku the main centre of defense of the entire highland region of the Republic of Vietnam. This was obvious to both sides; the United States established an armed presence very early in the conflict at Camp Holloway, and the Việt Cộng attack on this base in early 1965 was one of the key escalating events that brought U. S. troops into the conflict. On 15 June 1972, Cathay Pacific Flight 700Z, operating a Convair 880 (VR HFZ) from Bangkok to Hong Kong, disintegrated and crashed while the aircraft was flying at 29,000 feet (8,800 m) over Pleiku, Vietnam after a bomb exploded in a suitcase placed under a seat in the cabin, killing all 81 people on board. After the fall of Buôn Ma Thuột to a major North Vietnamese assault in early 1975, and the resulting insecurity of National Route 19 leading from Qui Nhơn, the president, Nguyễn Văn Thiệu, ordered the hasty evacuation of Pleiku. The military operation to attempt the withdrawal of ARVN forces, down the poorly maintained tertiary road LTL 7B through Ayun Pa to Tuy Hòa, led to a catastrophe in which over 100,000 evacuees from Pleiku and Kon Tum were killed or left stranded without support.
Демография
1971 жылы Вьетнам Республикасы кезінде Плейку провинциясының орталығында 34 867 адам тұрды. Статистикалық жылнамаға сәйкес, қала халқы 28 этникалық топтан тұрады; Көпшілікті Кинь халқы құрайды (87,5%), ал қалғаны – Gia Rai және Ba Na этникалық топтары сияқты басқа этникалық топтар (12,5%). Жұмысқа қабілетті адамдардың саны шамамен 328 240 адамды құрайды, бұл халықтың 65% -ы. Табиғи халық өсімінің қарқыны жылдам төмендеп, 2008 жылы 1,12% -ға жетті. Этникалық азшылықтар негізінен Плей Оп ауылы (Хоа Лу бөлімі), Кеп ауылы (Донг Да бөлімі), Брук Нгол ауылы (Ен Тхе бөлімі) және басқа да ауылдарда қоныстанған. Қаланың барлық аумағында 62 829 шаңырау бар, онда 274 048 адам тұрақты түрде тіркелген. Көшіп келгендерді есепке алғанда, жалпы саны шамамен 504 984 адамды құрайды.
In 1971, during the Republic of Vietnam, Pleiku provincial capital had 34,867 residents. According to the statistical yearbook, the city's population includes 28 ethnic groups; The Kinh people make up the majority (87.5%), the rest are other ethnic groups, mainly the Gia Rai and Ba Na ethnic groups (12.5%). The number of people of working age is about 328,240 people, accounting for 65% of the population. The natural population growth rate decreased rapidly, reaching 1.12% in 2008. Ethnic minorities live mainly in villages such as Plei Op village (Hoa Lu ward), Kep village (Dong Da ward), Brúk Ngol village (Yen The ward), and some other villages. The entire urban area has 62,829 households with 274,048 people with permanent residence. Including the converted population, there are about 504,984 people.
Әкімшілік бөлімдер
Плейку қаласы 22 коммуналық деңгейдегі әкімшілік бірлікке бөлінеді, оның ішінде 14 аудан: Чи Ланг, Дьен Хонг, Донг Да, Хоа Лу, Хой Фу, Хой Тхунг, Иа Кринг, Фу Донг, Тай Сон, Тханг Лой, Тхун Нхат, Тра Ба, Йен До, Йен Те және 8 коммуна: Ан Фу, Бьен Хо, Чу А, Дьен Фу, Гао, Иа Кен, Тан Сон, Тра Да.
Pleiku city is divided into 22 commune level administrative units, including 14 wards: Chi Lang, Dien Hong, Dong Da, Hoa Lu, Hoi Phu, Hoi Thuong, Ia Kring, Phu Dong, Tay Son, Thang Loi, Thong Nhat, Tra Ba, Yen Do, Yen The and 8 communes: An Phu, Bien Ho, Chu A, Dien Phu, Gao, Ia Kenh, Tan Son, Tra Da.
Спорт
Қалада «Хоанг Ань Гиа Лай» футбол клубы бар.
The city is home to the Hoàng Anh Gia Lai football club.
Көлік
Қала бірнеше ұлттық жолдардың тоғысқан жерінде орналасқан. 14-ші ұлттық жол солтүстікте Кон Тум қаласына, оңтүстікте Буон Ма Тхуот қаласына, ал 19-шы ұлттық жол батыста Камбоджаның Стунг Тренг қаласына (Ратанакири провинциясы арқылы) және шығыста Бинь-Дин провинциясына дейін созылады. Бұған қоса, Плейку қаласының жақын маңында Плейку әуежайы орналасқан.
The city sits at the junction of several national roads—National Route 14 to Kon Tum in the north and Buôn Ma Thuột in the south and National Route 19 to Stung Treng in Cambodia in the west (via Ratanakiri Province) and to Bình Định Province in the east. In addition, Pleiku is served by Pleiku Airport in the near outskirts of the city.