Кіріспе

Вьетнамдағы муниципалитет Хайфонг – Вьетнамдағы үшінші ірі қала және Қызыл өзен дельтасының маңызды порты. Муниципалитеттің ауданы – ,

Хайфонг – танымал теңіз жағалауындағы демалыс орны және Кат-Ба аралындағы биологиялық қорықтарымен әйгілі. Ірі портының арқасында қалада Вьетнам Халық Тәуелсіз Армиясының Теңіз күштерінің бас штабы орналасқан. Вьетнам мәдениетіндегі феникс гүлдері көбінесе Хайфонг қаласымен байланысты.

Династиялық Вьетнам

Қазіргі Хайфунг – Лэ Чанның туған жері, ол 40 жылы қытай үстемдігіне қарсы көтеріліп, 43 жылы жеңіліске ұшыраған Трунг әпкелерінің қолбасшылығындағы әйел генералдардың бірі болған. Лэ Чан Хан әулетінің генералы Ма Юаньға қарсы соғыс кезінде «Қорғалған теңіз жағалауы» (Hải tần Phòng thủ) құрғаны мәлім. Ғасырлар өткен соң, Нгуен императоры Тю-Дюктың тұсында бұл аймақ «Хай Дюонг провинциясының сауда-қорғаныс аймағы» (Hải Dương thương chính quan phòng) деген аталымға ие болды. 19 ғасырдың соңында, Тю-Дюк билігінің аяқталу кезеңінде, қазіргі қаланың Ле Чан ауданындағы Хан Кен Коммуналдық үйі Ан Дюонг ауданының әкімшілік орталығына айналып, аймақтық маңыздылығын қайта қалпына келтірді. Сол кезде бұл аймақ ірі сауда портына айналған еді. 1881 жылы французтар басып кіруге асыққан шақта тайфун аймақты қиратып, Хайфунг және оның төңірегінде 3000-ға жуық адамның қаза болуына себеп болды. Зардаптарға қарамастан, француздар Хайфунгты Индокитайдың басты теңіз базасы ретінде дамытуға белсенділік танытты.

Вьетнам Демократиялық Республикасы және Вьетнам соғысы

Екінші дүниежүзілік соғыста Жапония жеңілгеннен кейін вьетнамдық ұлтшылдар француздықтардың қайта оралуына қарсы тәуелсіздік үшін күресті. Француз әскерлері Хайфонға түсірілді және қарсылыққа тап болды, нәтижесінде үш француз сарбазы қаза тапты. Қарымет ретінде француз кемелері, оның ішінде "Суфрен" крейсері, қалаға оқ жаудырып, оны өртеп жіберіп, Бірінші Индокитай соғысын бастады. Жан Этьен Валюйдің басшылығымен француз жаяу әскерлері қалаға енді, бронетранспортты құрылғылар мен ұшақтардың қолдауымен үй-үйден шайқасты. Вьетнам соғысының соңында Хайфон АҚШ Әскери-теңіз күштері мен Әскери-әуе күштерінің шабуылдық ұшақтарымен ауыр бомбалауға ұшырады, себебі ол Солтүстік Вьетнамның жалғыз ірі порты болды. 1972 жылдың 8 мамырында АҚШ адмиралы Томас Х. Мурер Хайфон портын миналармен жабуға бұйрық берді, тиімді түрде порты жабылды. Миналар алынғанға дейін ешкім зардап шекпеді. Мақсатқа алынғанмен қатар, қаланың физикалық құрылымы соғыстан көп зардап көрмеді, себебі АҚШ қала үшін өзіндік шектеулі аймақ белгіледі. Соғыстан кейін қала маңызды өнеркәсіптік орталық ретіндегі рөлін қайта қалпына келтірді.

Өнеркәсіп

Хайфонгтың негізгі саласы - өнеркәсіп, оның ішінде азық-түлік өңдеу, жеңіл өнеркәсіп және ауыр өнеркәсіп. Негізгі өнімдерге балық соусы, сыра, темекі, тоқыма, қағаз, пластикалық құбырлар, цемент, темір, дәрі-дәрмек, электр желдеткіштер, мотоциклдер, болат құбырлар мен кемелер және аутсорсинг бағдарламалық жасақтаманы енгізу кіреді. Хайфонгтың өнеркәсіп саласында 270 600 адам жұмыс істеген. 2000-2007 жылдар аралығында өнеркәсіп саласында 112 600 жұмыс орны құрылды. Басқа ауыл шаруашылығы өнімдеріне жүгері, қант және жержаңғақ жатады. Жыныстық үлестірілімнің жартысы әйелдер (50,4%).

Халық санының өсуі

2009 жылғы санақ бойынша Хайфонгтың орташа жылдық халық өсімі 4,0% құрады. Хайфонгтың туу көрсеткіші 1000 адамға шаққанда 18,1 тірі туған бала, ал өлім көрсеткіші 1000 адамға шаққанда 7,6 болды. Туған кездегі өмір сүру ұзақтығы әйелдер үшін 77,1 жыл, ерлер үшін 72,0 жыл, ал жалпы алғанда 74,5 жыл деп есептелді. Сәбилер өлімі 1000 тірі туған балаға шаққанда 11,8 құрады, бұл қалалық аймақтардағы орташа көрсеткіштен сәл жоғары. Сол санақта қаладан тысқары көші-қон 1,9% болса, қалаға келіп қоныстану 2,8% құрады, нәтижесінде таза көші-қон 0,9% болды. Қала ішінде бірнеше қашықтықтан жүретін автобус стансалары бар: Ним Ньия, Вин Ним, Тхунг Лы. 2016 жылы жаңа тас жол салынысымен сапар жылдамдатылды және жеңілдетілді. Ханойдан Хайфонгқа және кері сапар енді 2 сағаттан да аз уақыт алады, бұрынғы 3 сағаттан кем. Сондай-ақ, Хайфонгтан Тай Бинь, Хай Дуонг, Хунг Йенге дейінгі қашықтық та қысқарды. Туристер Ним Ньия автобус станциясынан Ханойға немесе Кот Ба аралына, Куанг Ниньге немесе Вьетнамның оңтүстігіне автобуспен оңай жете алады.

Әуежайлар

Хайфон қаласын қызмет көрсететін басты әуежай – Кэт Би халықаралық әуежайы, ол Хошимин қаласына күніне үш рейспен ұшып тұрады. 2011 жылдың сәуір айында Vietnam Airlines әуекомпаниясы Дананг қаласына аптасына 5 рейспен жаңа бағыт ашты. Тянь-Ланг ауданында салынып жатқан Хайфонг халықаралық әуежайының жобасы қарастырылуда; егер жоба іске асса, ол Солтүстік Вьетнамдағы ең ірі әуежайға айналады.

Теңіз порттары

Хайфонг порты Вьетнамның және жалпы Оңтүстік-Шығыс Азияның ірі порттарының бірі болып табылады. Cấm өзенінде орналасқан Хайфонг порты үш негізгі доктан тұрады: қала орталығына жақын орналасқан Хоанг Диу (Орталық терминалы), сондай-ақ шығысқа қарай, өзен бойымен төмен орналасқан Чуа Вэ және Динь Ву. Бірнеше паром терминалдары Хайфонгты көршілес Кат Хай және Кат Ба аралдарымен байланыстырады; Бен Бин паром терминалы қала орталығына жақын, ал Дин Ву паромы жағалаудағы тілге орналасқан. Үкімет қазіргі порттан 15 шақырым қашықтықтағы Лак-Хюенде халықаралық порт салу жоспарларын бекітті. Аяқталғаннан кейін бұл порт 14 метр тереңдігімен Вьетнамдағы ең терең порттардың бірі болады және 100 000 DWT сыйымдылығы бар кемелерді қабылдауға қабілетті болады.

Теміржол

1902 жылы салынған Хайфонг станциясы – Юньнань-Вьетнам темір жолы деп те аталатын Куньмин-Хайфонг темір жолының шығыс терминалы. Француздар отарлау кезеңінде салған бұл темір жол, бір кезде Хайфонгты Қытайдың Юньнань провинциясындағы Куньмин қаласына байланыстырған, алайда Қытай учаскесіндегі қызмет қазір тоқтатылған. Хайфонгтан Вьетнам теміржол желісінің қалған бөліктерімен байланыс Ханой арқылы жасалады. Хайфонг қаласынан астана Ханойға және кері бағытта жолаушылар пойыздары күн сайын таңғы 6:00-ден кешкі 6:00-ге дейін қатынайды. Екі қала арасындағы сапар теміржолмен шамамен 3 сағатқа созылады.

Ас мәзірі

Хай Фонг асханасы бүкіл Вьетнам бойынша теңіз өнімдері тағамдарымен танымал. До Сон аймағындағы теңіз өнімдері ресторанында өте таза әрі қолжетімді бағада креветка, краб, балық және кальмар таба аласыз. Хай Фонгтағы теңіз өнімдерін дайындау стилі қарапайым, дәмдеуіштерге қарағанда ингредиенттердің өзінің табиғи дәмі мен жаңалығына баса назар аударады. Бэй да куа (крабты қызыл кеспемен сорпа), бун ка (балықты күріш кеспесімен сорпа), бань ми кей (түйткілді нан), кьим чай хай сан (теңіз өнімдерімен дайындалған қуырылған күріш), нем куа бе (шаршы крабтан жасалған спринг-ролл) сияқты тағамдар ерекше және танымал. Мұндай тағамдарды Хошимин қаласы, Ханой сияқты басқа да қалалардың көшелерінде кездестіруге болады, бірақ оларды Қызыл Феникс Гүлдер қаласында (Хайфонг қаласының тағы бір аты) жеу шикі ингредиенттердің таңдауы және жергілікті шеф-аспаздың рецептерінің арқасында ең дұрысы болып саналады. Хай Фонг асханасы 2008 жылы Францияда өткен Брест теңіз фестивалінде Еуропаға таныстырылып, үлкен қызығушылық тудырды. Сонымен қатар, Хай Фонгта мантис креветкасымен дайындалған ыстық сорпа, бұршақ өркендерінен жасалған салат, сүй динь, бань бео (Хайфонгтағы нұсқасы, Хюдегіден өзгеше) және тағы да басқа көптеген тағамдар бар.