Кіріспе

Американдық археолог Киддер археологиялық ескерткіштердегі стратиграфия және хронологияны жүйелі зерттеу арқылы адам мәдениетінің дамуы туралы шешімдер қабылдауға болатынын айтты. Бұл зерттеулер қазіргі археологиялық әдістердің негізін салды, зерттеудің бағытын "әуесқойлық саяхаттан" – мұражай жинақтарына толық ыдыстар мен үңгірдегі үйлер сияқты заттарды қосудан, ыдыс сынықтары мен мәдени тарихқа қатысты басқа да артефакттарды зерттеуге ауыстырды. Америка Құрама Штаттарының басқа аймақтарындағы археологтар Киддер бастаған кәсіби әдістеменің трансформациясын аяқтады. Оның 1924 жылы жарық көрген «Оңтүстік-Батыс археологиясын зерттеуге кіріспе» атты еңбегі, кәсіби түрде жинақталған эмпирикалық деректерге негізделген Солтүстік Американың ежелгі тарихының алғашқы синтезі болды. Деректерді құжаттауға салған күшіне қарамастан, Киддердің қорытындылары кейде оның далалық есептері мен кейінірек деректерді синтездеу және интерпретациялау арасындағы байланыс жетіспеушілігі үшін сынға ұшырады. Дегенмен, Киддер археологияның фактілерді жинақтау техникаларын және нақты анықтамаларды әзірлеуде ғылыми көзқарасқа мұқтаж екенін анық көрсетті. 1920 жылдардың соңында Киддер американдық Оңтүстік-Батыста жұмыс істейтін археологтар мен этнологтар үшін Пекос конференциясын ұйымдастырды. 1927 жылы Оңтүстік-Батыс ескерткіштерінде қолдану үшін Пекос жіктелу жүйесі деп аталатын уақытша номенклатура жүйесі құрылды. Археологтар содан бері осы реттілікті, кейінірек жасалған өзгерістермен бірге, Оңтүстік-Батыстағы ондаған ескерткіштердің шамамен мерзімін анықтау және олардың арасындағы мәдени байланыстар мен айырмашылықтарды анықтау үшін пайдаланды. Сол жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1934 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1936 жылы Киддер АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Сол жылы ол ресми түрде «Анасази» терминін қолданды, бұл термин шамамен б.з.д. 200 жылдан 1300 жылға дейін Оңтүстік-Батыста өмір сүрген белгілі бір мәдени топты белгілеу үшін пайдаланылды. Бұл термин Рихард Ветриллдің алғашқы зерттеулерінен бастап «көне халықтарды» қазғандар тарапынан бейресми түрде қолданылып, Пекос конференциясының жұмысында да пайдаланылған. Карнеги институтында археологиялық зерттеулерге жауапты (1927–1929) және тарихи зерттеулер бөлімінің төрағасы (1929–1950) ретінде Киддер Гватемаланың таулы аймағындағы Каминальджуюде кең ауқымды көп салалы зерттеу бағдарламасын жүргізді, ол Майя стратиграфиясының негізін қалады. 1939 жылы ол Гарвард университетінің Пибоди мұражайында Оңтүстік-Батыс Америка археологиясының құрметті кураторы болды. 1951 жылы Киддер Гарвард университетінің Томас Стюарт Фергюсон және Гордон Виллимен ақылдасып, Мексика мен Орталық Америкада археологияның мәртебесімен айналысатын қор құруға көмектесті. Осы талқылаулар туралы Фергюсон үш ғалымның «Осындай маңызды аймақта жұмыс өте аз жүргізіліп жатқаны өкінішті және барлау және қазба жұмыстарын арттыру үшін бірдеңе жасау керек» деген пікірге келгенін жазды. 1930 және 1950 жылдар аралығында жасалған таңғажайып жаңалықтарға қарамастан, 1951 жылы Классикалық дәуірге дейінгі зерттеулер дерлік тоқтап қалды. Талқылаудың нәтижесінде Мексика мен Орталық Американың Классикалық дәуірге дейінгі өркениеттеріне арналған жаңа ұйым құру туралы келісімге келді – Жаңа әлемнің ең ерте белгілі жоғары мәдениеттері. Келесі жылы Калифорнияда коммерциялық емес, ғылыми, деректерді іздеу ұйымы ретінде Жаңа әлем археологиялық қоры (NWAF) құрылды.

Американың түпкүлкілерінің қабірлерін қорғау және қайтару

Киддердің Пекос Пуэблодағы зерттеулері мен қазба жұмыстары кезінде, әсіресе 1915 және 1929 жылдар аралығында, керамикалық бұйымдар және басқа да артефакттар Роберт С. Пибоди мұражайына, Андовер, Массачусетс штатына жіберілді, ал қазбадан алынған адам дене қалдықтары Гарвардтағы Пибоди мұражайына жіберілді. ХХ ғасырдың басында ешбір археолог тума американдықтардың ұрпақтарымен олардың ата-бабаларының үйлері мен қабірлерін қазу туралы кеңеспеді. Киддер тастап кетілген Пекос Пуэблосы мен қазіргі Джемез Пуэблосы арасындағы ұзақ жылдарға созылған қарым-қатынасты білгенімен, ол жергілікті халықтың артефакттар мен қалдықтарға құқығы бар деп ойламады. 1936 жылғы Конгресс актісі бойынша Джемез Пуэблосы Киддер қазбаларын жүргізген кезде жеке меншікте болған Пекос Пуэблосының заңды және әкімшілік өкілі атанды. Тума американдықтардың қабірлерін қорғау және қайтару туралы заң (NAGPRA) федералдық және басқа да мұражайлардың барлық тума американдықтардың дене қалдықтарын және олардың иелігіндегі белгілі бір заттарды тізімдеуге, мәдени байланыстарды орнатуға және Федералдық тіркелімде жариялауға міндеттейді. Осы заңның нәтижесінде Джемез Пуэблосы Пекос халқының атынан ресми талап қойды. Бұл репатриацияның негізгі себебі Уильям Дж. Уотлидің, Джемез Пуэблосының тайпалық археологінің, осы қалдықтар мен артефакттарды іздеу үшін мұражай деректерін сегіз жыл бойы зерттегені болды. 1999 жылы Киддердің қазбаларынан табылған адам дене қалдықтары Джемез халқына қайтарылып, Пекос Ұлттық тарихи паркінде қайта жерленді. Киддер Пекос Пуэблосына жақын төбеге, оның ізінде жерленген.

Отбасылық өмір

Киддердің әйелі Мадленнің есімі жариялымдарда сирек болғанымен, ол күйеуімен бірге археолог ретінде жұмыс істеді.