Кіріспе

Аборт қызметтерін ұсынатын жеке тұлғаларға және ұйымдарға жасалған зорлық-зомбылық

Абортқа қарсы зорлық-зомбылық – аборт жасайтын немесе аборт бойынша кеңес беретін адамдар мен ұйымдарға қарсы жасалған зорлық-зомбылық. Зорлық-зомбылық оқиғаларына мүліктің бүлінуі, оның ішінде вандализм; адамдарға қарсы қылмыстар, соның ішінде адам тонау, қудалау, шабуыл, кісі өлтіруге талпыныс және кісі өлтіру; сондай-ақ адамдар мен мүлікке зиян келтіретін қылмыстар, өрт қою және бомбалау сияқты терроризм кіреді. АҚШ Әділет министрлігі абортқа қарсы экстремистерді қазіргі уақытта ішкі терроризмнің қауіпті түрі деп санайды. Құжатталған оқиғалардың көп бөлігі АҚШ-та болған, бірақ Австралия, Канада және Жаңа Зеландияда да осындай оқиғалар тіркелген. Канаданың қауіпсіздік және барлау қызметінің өкілі Г. Дэвидсон Смит абортқа қарсы зорлық-зомбылықты бір мәселелік терроризм деп анықтады. 1982-87 жылдардағы зорлық-зомбылыққа қатысты зерттеу оқиғаларды «саяси шектеулі» немесе «революцияға дейінгі» терроризм деп қарастырды.

Өмірбаян

Абортқа қарсы зорлық-зомбылық ерекше түрде аборт қызметін көрсететін адамдарға немесе орындарға бағытталған. Ол «бір мәселелі терроризм» ретінде танылған. Оқиғаларға вандализм, өрт сөндіру және аборт клиникаларын бомбалау, мысалы, Эрик Рудольфтың (1996-1998 жж.), Джеймс Копптың (1998 ж.), Пол Дженнингс Хиллдің (1994 ж.), Скотт Родердің (2009 ж.), Майкл Ф. Гриффиннің (1993 ж.) және Питер Джеймс Найттың (2001 ж.) жасағандары сияқты дәрігерлер мен клиника қызметкерлерін өлтіру немесе өлтіруге талпыну жатады. Мұндай әрекеттерге қатысқандар немесе оларды қолдағандар күш қолдануды құрсақтағы баланың өмірін қорғау мақсатындағы әділетті өлім жазасы немесе басқаларды қорғау ретінде ақтауға тырысады. Джорджия университетінің профессоры Дэвид Нис абортқа қарсы зорлық-зомбылықты қолдауды әйелдер құқықтарына қарсы саяси қару ретінде сипаттайды және оны әйелдерге қатысты зорлық-зомбылыққа төзімділікпен байланыстырады. Көптеген ұйымдар абортқа қарсы экстремизмді христиан терроризмінің бір түрі деп мойындайды. 1970 жылдан бері АҚШ-та кем дегенде 11 адам өлтірілді, 42 бомбалық шабуыл жасалды, 196 өрт сөндірілді және аборт қызметін көрсететін мекемелерге 491 шабуыл жасалды. Австралияда кем дегенде бір адам өлтірілді, ал Канадада бірнеше адам өлтіруге талпыныс жасады. 2008 жылы АҚШ-та 1793 аборт қызметін көрсететін мекеме, ал 2001 жылы Канадада 197 мекеме жұмыс істеді. Ұлттық аборт федерациясы 1995 жылдан 2014 жылға дейін АҚШ-тағы аборт қызметін көрсететін мекемелер алдындағы пикеттердің 1356-дан 13415-ке дейінгі оқиғаларын тіркеді. 1994 жылы клиникаларға еркін кіруді қамтамасыз ету туралы заң қабылданды, ол репродуктивті денсаулық сақтау мекемелерін, олардың қызметкерлерін және пациенттерін зорлық-зомбылық, шабуыл, вандализм және блокададан қорғауға бағытталған. Заң (18 АҚШ кодексі, 248-тарау) сонымен қатар жүктілікке байланысты барлық медициналық клиникаларға, оның ішінде абортқа қарсы кеңес беру орталықтарына да бірдей құқықтық қорғауды қамтамасыз етеді; бұл заң шіркеулер мен құдайға табыну орындарына бағытталған қауіпті тактиканы қолдануға да қатысты. АҚШ және Канададағы мемлекеттік, провинциялық және жергілікті биліктер де абортқа қол жеткізуді заңмен қорғауға бағытталған ұқсас заңдарды қабылдады.

Адам өлтіруге әрекеттену, шабуыл және ұрлау

Ұлттық аборт федерациясының (NAF) жинаған статистикасына сәйкес, 1977 жылдан бері АҚШ және Канадада аборт қызметін ұсынатын мамандарға қатысты 17 адам өлтіруге талпыныс жасалған, 383 өліммен қорқыту, 153 шабуыл немесе дене күші қолдану оқиғасы, 13 адам жарақаттанған, 100 сары май қышқылынан жасалған иіс бомбасымен шабуыл, 373 физикалық шабуыл, 41 бомбалау, 655 антракспен қорқыту және 3 адам ұрланған. 1977 мен 1990 жылдар аралығында 77 өліммен қорқыту оқиғасы тіркелсе, 1991 мен 1999 жылдар аралығында 250 қорқыту жасалған. 1985 жылы клиникалардың 45%-ы бомбалау туралы хабарлаған, ал 2000 жылы көрсеткіш 15%-ға төмендеді. 2000 жылы клиникалардың бесідің бірі қандай да бір экстремалды әрекетке тап болды. 1982 жылдың тамызында «Құдай Армиясы» деп танысқан үш адам дәрігер және клиника иесі Гектор Зеваллосты және оның әйелі Розали Жанды сегіз күнге қамап алды. 1993 жылдың 19 тамызында Джордж Тиллер Канзас штатының Уичита қаласындағы аборт клиникасының сыртында атып өлтірілді. Шелли Шеннон қылмыстың қозғаушысы деп танылды және 11 жылға бас бостандығынан айырылды (кейіннен клиникаларға өрт қою және қышқыл шабуылдары үшін 20 жыл қосылды). 1994 жылдың 29 шілдесінде Джун Барретт оның күйеуі Джеймс Барретт пен Джон Бриттонның өмірін қиған оқиғада атып өлтірілді. 1994 жылдың 30 желтоқсанында Шеннон Лоуни мен Ли Энн Николс қаза тапқан оқиғада бес адам жарақат алды. 1996 жылдың 18 желтоқсанында Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласындағы дәрігер Кальвин Джексон 15 рет пышақталды және 4 пинта қан жоғалтты. Дональд Куперге екінші дәрежелі адам өлтіруге талпыныс жасағаны үшін айып тағылып, 20 жылға сотталды. 1997 жылдың 28 қазанында Нью-Йорк штатының Рочестер қаласындағы дәрігер Дэвид Ганделл үйінің терезесінен оқ атып жарақат алды. 1998 жылдың 29 қаңтарында медбике Эмили Лайонс бомбалау салдарынан ауыр жарақат алды, бір көзін жоғалтты, сондай-ақ демалыста болған полиция офицері Роберт Сандерсон қаза тапты.

Өрт сөндіру, бомбалау және мүліктік қылмыс

NAF мәліметінше, 1977 жылдан бері АҚШ және Канадада аборт қызметтерін ұсынатын мекемелерге қарсы жасалған мүліктік қылмыстардың қатарында 41 бомбалау, 173 өрт сөндіру, 91 бомбалау немесе өртке салу әрекеті, 619 бомбалық қауіп туралы хабарлама, 1630 жатқан жерге ену оқиғасы, 1264 вандализм оқиғасы және 100 май қышқылымен (иіс бомбалары) жасалған шабуыл болды. Алғашқы өрт сөндіру оқиғасы 1976 жылғы наурызда Орегон штатында, ал алғашқы бомбалау 1978 жылғы ақпанда Огайо штатында болды. Оқиғалардың арасында:

1977 жылғы 23 ақпанда Миннесота штатының Сент-Пол қаласындағы бір клиника өртенді. Өрт салдарынан 250 000 долларлық зиян келді және аборт қызметтері алты айға тоқтатылды. 1983 жылғы 26 мамырда Джозеф Грейс Вирджиния штатының Норфолк қаласындағы Хиллкрест клиникасын өртеп жіберді. Ол клиникадан бірнеше блок қашықтықтағы фургонында ұйықтап жатқанда, патрульдік полицей керосин иісін сезгенде тұтқындалды. 1984 жылғы 12 мамырда екі ер адам Алабама штатының Бирмингем қаласындағы бір клиникаға аналар күніне орай демалыс күндері есікті жалғыз әйелдің 7:25-те ашуынан кейін кірді. Клиникаға күшпен енгендердің бірі, әйелдің шабуылға кедері келтіруіне тырысса, оны қорқытты, ал екіншісі, балға қолданып, сору жабдығына 7 500 – 8 500 долларлық зиян келтірді. Жабдықты зақымдаған адам кейін Эдвард Маркли екені анықталды. Маркли – Бирмингем епархиясының «Өмірді қорғау қызметтерінің үйлестірушісі» болған Бенедикт орденінің дін қызметкері. Маркли бірінші дәрежелі қылмыстық бүлігі жасағаны және екінші дәрежелі ұрлық жасағаны үшін сотталды. Оның серігі әлі анықталған жоқ. Келесі айда (Әкелер күніне жақын) Маркли Хантсвиллдегі әйелдер денсаулығы орталығына кірді (жоғарыда қараңыз). 1984 жылғы 7 шілдеде Мэриленд штатының Аннаполис қаласындағы «Жоспарлы ата-аналық» клиникасында бомба жарылды. Ішінде екі адам болған, бірақ екеуі де жарақат алмады. 1984 жылғы 25 желтоқсанда Флорида штатының Пенсакола қаласындағы аборт клиникасы мен екі дәрігердің кабинеті төрт жас жігіт (Мэтт Голдсби, Джимми Симмонс, Кэти Симмонс, Кей Виггинс) тарапынан Рождество таңында бомбаланды. Кейін олар бұл бомбалауды «Исаның туған күніне сый» деп атады. Клиника, «Ледилер орталығы», 1994 жылы Джон Бритон мен Джеймс Барретттің қазасына және 2012 жылы өрт сөндіруге ұшыраған жер болды. 1985 жылғы 30 желтоқсанда Джон А. Брокхофт Цинциннатидегі аборт клиникасын өртке ұшырады. Кейін Брокхофт Флоридадағы аборт клиникасын бомбалауды жоспарлады. 1986 жылғы 26 наурызда Джон Берт пен Джоан Эндрюс сияқты алты абортқа қарсы белсенді Флорида штатының Пенсаколадағы аборт клиникасына шабуыл жасап, мүлікке зиян келтірді және екі әйелді (клиниканың менеджері және жергілікті NOW бөлімінің мүшесі) жарақаттады. Бёрт тұтқынға алынған ғимаратқа ұрлық жасауға, шабуыл жасауға, дене күші қолданып зақым келтіруге және қарсылық көрсетуге кінәлі деп танылып, 141 күн түрмеде және төрт жылға сынаққа жіберілді; оның 18 жастағы қызы Сара Бёрт, ол да шабуылға қатысқан, 15 күн түрмеде (екі күн бұрын өткені ескерілді) және үш жылға сынаққа жіберілді. 1987 жылғы 27 шілдеде Сантидегі (Калифорния штаты) фундаменталистік шіркеудің, «Библиялық миссионерлік қауымның» сегіз мүшесі Альварадо медициналық орталығының аборт клиникасын бомбалауға тырысты. Шіркеу мүшесі Шерил Салленгер оқ-дәрі, бомба материалдарын және серіктесі Эрик Эверетт Свелмоеге маска жасады, ол бензин бомбасын орнатты. Ол ғимаратқа орналастырылды, бірақ желдің салдарынан қысқыштар үзілгендіктен жарылмай қалды. 1989 жылғы 3 шілдеде АҚШ Жоғарғы Соты Миссуридің абортқа байланысты мемлекеттік мекемелерді қаржыландыруға тыйым салған заңын бекіткен күні Нью-Гэмпшир штатының Конкорд қаласындағы Феминисттік денсаулық орталығы клиникасында өрт шықты. 2000 жылы тағы да емхана өртенді. 1993 жылғы 29 наурызы: Монтана штатының Миссула қаласындағы Блю-Маунтин клиникасы; таңғы сағат 1-ге жуық өрт сөндіруші ғимаратқа кірді және клиниканы өрттеп жіберді. Оқиғаға кінәлі Вашингтон тұрғыны ұсталып, сотталып, түрмеге жабылды. Бұл мекеме толығымен жойылған, бірақ пациенттердің барлық құжаттары, зақымдалған болса да, металл шкафтарда өрттен аман қалды. 1999 жылғы 13 наурызы: Солтүстік Каролина штатының Ашвилл қаласында орналасқан емханада жарылған бомба аздап зақым келтірді. 1999 жылғы 20 қыркүйегі: Калифорния штатының Бейкерсфилд қаласындағы аборт жасайтын емхана өртенді. 1999 жылғы қазанда Мартин Упхофф Оңтүстік Дакота штатының Сиукс-Фолс қаласында Planned Parenthood клиникасына өрт салып, аздаған зиян келтірді. Кейін ол 60 айға түрмеге кесілді. 2000 жылғы 28 мамыры: Нью-Гэмпшир штатының Конкорд қаласындағы бір емхананы өрттеп, бірнеше мың долларлық зиян келтірілді. Істің шешімі әлі табылмаған. Бұл емханадағы екінші өрт сөндіру оқиғасы. Ол 30 айға шартты жазаға кесіліп, 7000 доллардан астам айыппұл және өтемақы төледі, бірақ дін қызметінен алынбады. 2001 жылғы 11 маусымы: Вашингтон штатының Такома қаласындағы бір клиникада болған жарылыс ешқандай себепсіз болды, нәтижесінде қабырға қирады және 6000 долларлық зиян келді. 2005 жылғы 9 қаңтарда Олимпия, Вашингтон штатындағы Eastside Women's Clinic өрт сөндіру салдарынан 500 000 долларлық зиянға ұшырады. 2005 жылғы 4 шілдеде Флорида штатының Вест-Палм-Бич қаласындағы бір клиникаға өрт сөндірудің ықтималдығы болды. 2005 жылғы 12 желтоқсанда Патрисия Хьюз және Джереми Дунахо Луизиана штатының Шрипорт қаласындағы бір клиникаға коктейль-Молотов тастады. Құрылғы ғимаратты өткізіп жіберді және зиян келтірмеді. Тамыз айында Хьюз алты жылға түрмеге кесілді, ал Дунахо бір жылға. Хьюз бомба осы жерде жасаған абортының естелік лампасы екенін мәлімдеді. 2006 жылғы 11 қыркүйегі: Мичиган штатының Рочестер-Хиллс қаласының тұрғыны Дэвид МакМенеми Айова штатының Давенпорт қаласындағы Edgerton Women's Care Center-ге көлігімен соқтығысты. Содан кейін ол кіреберісті бензинмен шашып, өрт сөндірді. МакМенеми осы әрекеттерді орталық аборт жасайды деген сеніммен жасады; алайда, Edgerton аборт клиникасы емес. Time журналы осы оқиғаны «Ең нашар террористік жоспарлардың топ-10» тізіміне енгізді. 2007 жылғы 25 сәуірде Техас штатының Остин қаласындағы әйелдер денсаулығы орталығына қалдырылған посылкада қауырсыңдарға немесе өлімге себеп болатын жарылғыш құрылғы болды. Жарылғыш құрылғы ғимараттан эвакуацияланғаннан кейін бомбалық жасақ тарапынан жарылды. Пол Росс Эванс (бұрын қарулы тонау және ұрлық жасағаны үшін сотталған) қылмыс жасағаны үшін кінәлі деп танылды. 2007 жылғы 9 мамырда Вирджиния штатының Вирджиния-Бич қаласындағы Planned Parenthood клиникасына белгісіз біреу өрт сөндірді. 2007 жылғы 6 желтоқсанда Чэд Алтман мен Серхио Бака Альбукеркидегі Кертис Бойд клиникасын өрт сөндіргені үшін тұтқындалды. Баканың қатыны клиникада аборт жасауға жазылған. 2009 жылғы 22 қаңтарда психикалық ауру тарихы болған 32 жастағы Мэттью Л. Дерозия Миннесота штатының Сент-Пол қаласындағы Planned Parenthood клиникасының кіреберісіне SUV көлігімен соқтығысты, нәтижесінде 2 500 – 5 000 долларлық зиян келді. Дерозия полицияға Иса оған «кісі өлтірушілерді тоқтатуды» айтқанын мәлімдеді, сот оны сотқа қабілетті деп таныды. Ол 2009 жылғы наурызда мүліктің зиян келтіруіне қатысқандығы үшін кінәлі деп танылды. 2012 жылғы 1 қаңтарда 41 жастағы Бобби Джо Роджерс Флорида штатының Пенсакола қаласындағы American Family Planning Clinic-ті коктейль-Молотовпен өрт сөндірді; өрт ғимаратты толығымен жалмады. Роджерс тергеушілерге оның қылмысты жасауына себеп абортқа қарсылығы болғанын және оны осы әрекетке тікелей итергені клиникаға пациенттің кіргенін көргені екенін айтты. Клиника бұрын 1984 жылы Рождествода бомбаланды және 1994 жылы Джон Бритон мен Джеймс Барретттің қазасына ұшырады. 2012 жылғы 1 сәуірде Висконсин штатының Гранд-Чут қаласындағы Planned Parenthood клиникасының терезесінде бомба жарылып, аздап зиян келтірді. 2013 жылғы 11 сәуірде 27 жастағы Бенджамин Дэвид Кюрелл Индиана штатының Блумингтон қаласындағы Planned Parenthood клиникасына көп зиян келтірді, балтамен қиратты. Кюрелл штаттық сотта ауыр қылмыс жасағаны үшін сотталды және федералдық сотта клиникаларға кіруге тыйым салынған заңды бұзғаны үшін кінәлі деп танылды. Федералдық істе ол үш жылға шартты жазаға кесіліп, өтемақы төлеуге міндеттелді. 2013 жылғы 3-4 қазан аралығында 32 жастағы Джебедия Стёут Миссури штатының Джоплин қаласындағы Planned Parenthood клиникасын өрттеуге екі күн қатарынан тырысты. Стёут бұрын өрт сөндірген...

Көкірек ауруы қауіптері

1998 жылдың қазан айында Барнетт Слепян атылғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, АҚШ клиникаларына антракс бар деген жалған хаттар жіберілді; содан бері аборт қызметтерін ұсынатын мекемелерге қарсы 655 мұндай биотеррорлық қауіп-қатер тудырылды. Бұл жағдайлардың ешқайсысындағы "антракс" нағыз емес еді. 2001 жылдың қарашасы: 2001 жылғы нағыз антракс шабуылдарынан кейін Клейтон Вагнер 554 клиникаға ақ ұнтақ салынған жалған хаттар жіберді. 2003 жылдың 3 желтоқсанында Вагнер антраксқа байланысты 51 қылмыстық іс бойынша кінәлі деп танылды.

Құдайдың әскері

Әділет министрлігі мен Ішкі қауіпсіздік департаментінің терроризм туралы бірлескен білім базасы Құдай Армиясын АҚШ-та әрекет ететін құпия террористік ұйым деп белгілейді. Ол 1982 жылы құрылған және абортқа қарсы зорлық-зомбылықтың көп бөлігіне жауапты. Бұл топ мүліктік қылмыстар, адам ұрлау, адам өлтіруге талпыну және адам өлтіру жасаған. Ортақ идеология мен тактиканы бөліссе де, мүшелері ақпараттың сыртқы тұлғаларға тарап кетпеуі үшін сирек байланысады дескен. 1982 жылдың тамызында Құдай Армиясы деп танысқан үш адам Гектор Зеваллос (дәрігер және клиника иесі) пен оның әйелі Розале Джинды сегіз күнге қамап алып, кейін ешқандай зиян келтірмей босатқан. 1993 жылы Құдай Армиясының мүшесі Шелли Шеннон Джордж Тиллерді өлтіруге әрекеттенгенін мойындады. Құқық қорғау органдары Шелли Шеннонның ауласынан Құдай Армиясының нұсқаулығын тапты, ол өртке қою, химиялық шабуылдар, басып алу және бомбалау бойынша тактикалық нұсқаулық болып табылады. Бұл ұйым өзін террористік деп тануға келіседі.

Дәрігерлерді іздеу плакаттары

1990 жылдардың соңында American Coalition of Life Activists (ACLA) деп аталатын ұйым, өзінің "Нюрнберг файлдары" веб-сайтында іздеудегі стильдегі плакаттарды жариялау арқылы зорлық-зомбылыққа ишарат жасады деген айыптамаға ұшырады. Плакаттарда аборт жасайтын дәрігердің суреті және оның "ұсталуына, сотталуына және медициналық практика құқығынан айырылуына" әкелетін кез келген ақпарат үшін ақшалай сыйлық ұсынылған. ACLA сайтында бұл дәрігерлер соғыс қылмыскерлері деп сипатталды және олар "адамзатқа қарсы қылмыс" жасады деп айыпталды. Сайтта аборт қызметін көрсететін дәрігерлердің есімдері, үй мекенжайлары, телефон нөмірлері және басқа да жеке ақпараттары жарияланды – жарақат алғандардың есімдері ерекшеленсе, өлтірілгендердің есімдері сызылып тасталған. Джордж Тиллердің есімі де осы тізімге көптеген басқалармен бірге енгізілді. Сайт зорлық-зомбылықты тудыруға арналған, жасырын тізім деп айыпталды, ал басқалары оның АҚШ Конституциясының Бірінші түзетуімен қорғалғанын мәлімдеді. 2002 жылы ұзақ пікірсайыстардан кейін 9-шы апелляциялық сот "плакаттардың" заңсыз қауіп құралатынын анықтады.

Абортқа қарсы реакциялар

Абортқа қарсы ұйымдар, соның ішінде Отбасылық зерттеулер кеңесі, Americans United for Life, Concerned Women for America, Susan B. Anthony List, American Life League, Students for Life of America, Pro Life Action League және 40 Days For Life 2009 жылы Канзас штатындағы дәрігер Джордж Тиллердің қанына құныққандығын айыптады. 2009 жылғы баспасөз хабарламасында "Құтқару операциясының" негізін қалаушы Рэндалл Терри аборт жасаушыларды әшкерелеу үшін бейбіт наразылықтарға шақыру туралы мәлімдеме жасады. Алайда, Media Matters және The Colorado Independent хабарлағандай, Терри аборт жасаушының "Құдайға қайтуын" немесе "оған апат келсін" деп дұға еткен, бұл қарама-қайшылық тудырды. Терри "бала өлтіруші адамзатқа қарсы қылмыстары үшін сотталып, жазасын өтеуіне үміттенемін" деді.