Кіріспе

Қазақстан Мемлекеттік қауіпсіздік қызметінің арнайы күштері, бұрынғы және кеңінен танымал Қазақстан Республикалық гвардиясы (қаз. Қазақстан Республикасының Республикалық ұланы) – Қазақстан Мемлекеттік қауіпсіздік қызметінің құрамдық бөлімі. Бұл бөлім сонымен қатар Қазақстан Республикасы Қарулы күштерінің бұрынғы тәуелсіз құрылымы болды. Бұрынғы Республикалық гвардия және қазіргі СҚҚ арнайы күштері Қазақстан Президентінің Алматы және Нұр-Сұлтан қалаларындағы резиденциясын қорғау және күзету үшін құрылған. Республикалық гвардия 1992 жылғы 16 наурызда Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың Алматы облысының Қаскелен ауданындағы Қаскелен ауылында дислокацияланған Ішкі әскерлердің жеке бригадасы негізінде құрылу туралы жарлыққа қол қоюымен құрылды.

Тарих

Республикалық гвардия 1992 жылы 16 наурызда құрылды, ол кезде Қазақстан Президенті олардың құрылуы туралы жарлыққа қол қойды. Осылайша, 16 наурыз Республикалық гвардия күні болып белгіленді. 1992 жылдың тамызында Алматыдағы ЦСКА стадионында Президент Нұрсұлтан Назарбаев алғаш рет Республикалық гвардиямен – үкіметті қорғау батальоны, салтанатты қарауыл және әскери оркестр арқылы танысты. 1992 жылы 16 желтоқсанда Республикалық гвардияның мерзімді қызметшілері 28 Панфилов гвардиясының саябағында өткен салтанатты шарада тұңғыш рет ант берді. Екі аптадан кейін, Жаңа жыл қарсаңында Республикалық гвардия Алматыдағы Президент Резиденциясының тәулік бойы жеке күзетін қабылдады, ол кезде резиденция құрылыс жұмыстарында болған. 1993 жылдың 22 ақпанында Республика сарайындағы Қазақстан Мемлекеттік Туы мен Мемлекеттік Елтаңбасының штандарттарына тәулік бойы күзетшілер қорғаныс жасады. Сол көктемде дизайнер Серік Сүлейменов салтанатты қарауыл ротасының әскери қызметшілеріне арналған форманы әзірледі, ал офицерлер үшін арнайы толық киім-кешек (ақ түсті жейде) енгізілді. 1995 жылдың қазан айында Республикалық гвардия Президенттік қауіпсіздік қызметіне қосылды, бірақ кейін жеке бөлімге ауыстырылды. 1997 жылдың наурыз айында гвардия құрылғанының 5 жылдығына орай Президент Назарбаев Сайыпқыран жеңіліс туын табыс етті. 1997 жылдың қазан айында гвардия командирінің кеңсесі жаңа астана Астанаға көшірілді. 2014 жылдың 21 сәуірінде Республикалық гвардия мен Президенттік қауіпсіздік қызметі біріктіріліп, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қауіпсіздік қызметі құрылды. 2017 жылдың мамыр айында билік тарапынан «Республикалық гвардия» терминінің қолданылуы тоқтатылды. 2019 жылдың маусым айында бөлімше арнайы күштер бөлімшесіне айналды.

Арнайы мақсаттағы компания

Бригадаларды Совет Армиясының мотоатқыштар полкімен (БТР) салыстыруға болады, бірақ артиллерия және танк батальондарыз болмайды. Желілік бөлімшелерден басқа, әр бригаданың арнайы мақсаттағы ротасы (РДА, орысша: рота специального назначения) бар. Бұл рота армия барлау бөлімшелерінің оқу бағдарламасы бойынша оқытылады. Сонымен қатар, РДА роталарының мүшелері қолға түйіскен күреске, сондай-ақ әуе десанттық операцияларға дайындалады.

Салтанатты батальон

Салтанатты батальон (Лан ру) – Республикалық гвардияның құрметті күзет бөлімшесі. 1990 жылдардың ортасында кавалерия эскадрильясы сақталды. Кавалерия эскадрильясы 1996 жылдың мамыр айында протоколдық шаралар мен шерулерге қатысу үшін құрылды. Бір айдан кейін, 0115 әскери бөлімінің базасында Кемолған ауылында атпен жұмыс тәжірибесі немесе кавалерияда қызмет еткен әскери қызметшілерге оқу жиыны өткізілді. Ат спорты жаттығулары Панфиловский асыл тұқымды шаруашылығында басталды, онда 165-168 сантиметрлік бойы бар жылқылар іріктелді. Эскадрильяны дайындауға Шекара әскерлері институтының ат спорты бөлімінің маманы Борис Бардин зор көмек көрсетті. Кавалерия эскадрильясы алғаш рет 1996 жылдың 16 желтоқсанында Алматыда Қазақстан Республикасының тәуелсіздігінің 5 жылдығына арналған әскери парадқа қатысты. 1996 жылдың соңында астананың Ақмола қаласына көшірілуіне байланысты кавалерия эскадрильясы таратылды. 1997 жылдың шілдесінде салтанатты батальон мен Президенттік оркестр Янг ди Пертуан Агонның шақыруымен Малайзияға сапар шекті. Бір апта ішінде құрметті қарауыл және Президенттік оркестр демонстрациялар мен концерттер көрсетті. 1997 жылдың қазан айында салтанатты батальон жаңа астанаға көшіріліп, бұрынғы балабақша аумағындағы «Орбита» шағын ауданына орналастырылды. 2014 жылы «Айбын» президенттік полкіне айналды.

Атақты мүшелер

2016-2019 жылдары Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің Бас штабының бастығы Мұрат Майкеев. Талғат Бердіғұлов, Әскери музыкалық қызметтің аға директоры.