Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кинмонт заңгерсізі Уильям Армстронг немесе Кинмонт Вилли – 16 ғасырдың соңғы онжылдықтарында ағылшын-шотланд шекара аймағында белсенді болған шотланд шекара тонаушысы және заңгерсіз. Ол Шотландия мен Англия шекарасына жақын, шекара сызығының солтүстігінде орналасқан Сарк мұнарасында тұрды. Мұнара оның әкесі Сэнди Армстронг үшін салынған, және қазір бұзылғанмен, осы орын 1996 жылы ашылған ескерткішпен белгіленген.
Outlaw
William Armstrong of Kinmont or Kinmont Willie was a Scottish border reiver and outlaw active in the Anglo Scottish Border country in the last decades of the 16th century. He lived at the Tower of Sark, close to the border between Scotland and England, north of the centre of the border line. The tower was built for his father Sandy Armstrong, and although now demolished the site is marked by a monument unveiled in 1996.
Карлайлға шабуыл
Көптеген шекаралық рейдерлердің (заңсыз шабуыл жасаушылар немесе мал ұрлаушылардың) ең танымалдарының бірі – Уильям Армстронг Кинмонттың алғашқы тіркелген шабуылы 1583 жылдың тамызында Тинедейлдегі Милберндерге қарсы болды, сол кезде Армстронгтың шамасы 40 жасқа жуық болған болуы керек. 1585 жылы ол Ангус графының Арран графына қарсы жорығына қатысып, Стирлингті тонады. Сегіз жылдан кейін ол 1000 адаммен қайтадан Тинедейлге келді, 2000-нан астам мал мен 300 фунттан астам олжаны алып кетті. Армстронг 1596 жылы шекаралық бітім күнін бұзып тұтқындалды. Бітім күніне келгендерге қылмыстық істерді қарауға куәлік ету үшін «қауіпсіз өту» рұқсаты берілді, ол күнге және ертеңгі күн шығуына дейін сақталды. Кинмонтты ағылшын шекара күзетшісі лорд Скроптың орынбасарлары тұтқындап, Карлайл қамалына қамады. Батыс шекараның шотланд күзетшісі, Лиддесдейлдің күзетшісі Букклехтің Уолтер Скоты лорд Скропқа наразылық білдірді. Скроп Армстронгты босатудан бас тартқанда, Букклех ер адамдардың тобын Англияға батыл шабуылға алып барды және ағылшын Грэмдері мен Карлтонның ішкі көмегімен Армстронгты қамалдан босатып алды. Англия королевасы Елизавета I Англия мен Шотландия арасындағы бейбітшілік кезінде оның шекаралық бекіністерінің біріне шабуыл жасалғанына қатты ашуланды. Джеймс VI королімен қарым-қатынасы сынаққа түсті. Елизавета Букклех пен Валтер Керрді Англияға жіберуді талап етті. Джеймс VI шотландтарға адалдық пен ағылшын қолдаушысы Елизаветаға ұнау арасында қысымға түсті. Ол Джеймс VI-ге жыл сайын беретін жәрдемақыны тоқтатумен қорқытты. Букклех ақырында король Джеймстен королева Елизаветаға еркін аттанды. Олардың алдында тұрғаннан кейін королева Елизавета: «Біздің Шотландиядағы бауырымыз осындай он мың адаммен Еуропаның ең мықты тағын шайқауы мүмкін», – деді. 1603 жылы Елизавета қайтыс болғаннан кейін жазылған шотландтық әңгіме Армстронг, Букклех және Карлайл қамалына шабуыл туралы толық мәлімет береді. Армстронг Лиддесдейлден үйіне қайтып бара жатқанда, оны ағылшын орынбасары Томас Салкельдтің 200 серігі қуды. Ол төрт мильдік қуғыннан кейін тұтқындалды және Карлайлға жеткізілді. Букклех орынбасар мен күзетші лорд Скропқа шағымданды, сондай-ақ сэр Роберт Боузге Скропқа хат жазуын өтінді. Букклех жауап алмады және мұны Джеймс VI-ға жасалған құрметсіздік деп түсінді. Ол Карлайлға артқы қақпаны мен қабырғалардың биіктігін тексеру үшін адамдарды жіберді. Бір әйел Армстронгтың қайда ұсталғанын анықтау үшін қамалға қонақ ретінде кірді. Ол Сарк өзенінің бойындағы Мортон мұнарасында (Сарк мұнарасы) 200 адамды жинап, баспалдақтар мен қоршау құралдарын жинады. Олар таң атқанға дейін екі сағат бұрын Едем өзенін кесіп өту үшін Станвикс жағасына жетті. Сатылар тым қысқа болғандықтан, оның адамдары артқы қақпаның жанындағы қабырғаны бұзып өтті. Олар күзетшілермен және күзетшілермен күресті, ал Скроп пен Салкельд және олардың адамдары кері шегінді, содан кейін Армстронг пен басқа тұтқындармен бірге. Бұл оқиғаға сәйкес, Букклех басқа тұтқындарды және тоналған заттарды қайтарды, тек қақпа мен түрме есігі зақымдалды. 1596 жылдың шілдесінде Армстронг Шотландияда Беукастлдың капитаны Томас Масгрейвті тұтқындап, оны Хавиктегі патша күзетіне тапсырды. Джеймс VI-ға бұл ұнады, өйткені Армстронгтың Карлайл қамалындағы соңғы тұтқындалуымен салыстырғанда, Масгрейв заңды тұтқын болды. 1600 жылы Армстронг 140 аттымен Скоттби ауылына шабуыл жасап, тұтқындар мен малды өртеп, алып кетті. 1602 жылы ол Карлайлдан оңтүстікке қарай соңғы шабуылын жасады. Ол екі жылдан кейін әлі де тірі еді, және оны Карлайл қамалынан шығаруға көмектескен оның төрт ұлы кейінгі шекаралық шабуылдарда жиі есімдері аталады. Аңыз бойынша ол 1608 және 1611 жылдар аралығында қартайып, төсекте қайтыс болды. Карлайл қамалына шабуыл туралы «Кинмонт Вилли» балладасында айтылған.
Perhaps the best known of the Border reivers (outlaw raiders or rustlers), William Armstrong of Kinmont's first recorded raid was against the Milburns of Tynedale in August 1583, when Armstrong was probably in his forties. In 1585 he accompanied the Earl of Angus's campaign against the Earl of Arran and pillaged Stirling. Eight years later he was in Tynedale again with 1,000 men, carrying off over 2,000 beasts and £300 in spoils. Armstrong was captured in violation of a border truce day in 1596. At a Truce Day all who attended to witness the criminal trials were granted "safe conduct" for the Day and until the following sunrise. Kinmont was arrested by the deputies of the English warden Lord Scrope and imprisoned in Carlisle Castle. The Scottish warden of the West March Walter Scott of Buccleuch, Keeper of Liddesdale, protested to Lord Scrope. When Scrope refused to release Armstrong, Buccleuch led a party of men on a daring raid into England and broke Armstrong out of the castle with inside help from the English Grahams and Carletons. Elizabeth I of England was furious that one of her Border fortresses had been broken into at a time when peace existed between England and Scotland. Her relationship with James VI of Scotland was tested. Elizabeth demanded that Buccleuch and Walter Kerr of Cessford should be sent to England. James VI was caught between allegiance to the Scots who were adamant Buccleuch had done no wrong in rescuing a man who was captured illegally and his desire to pander to his English benefactor, Elizabeth. She threatened to suspend a yearly subsidy that she sent to James VI. Buccleuch eventually freely rode from King James to Queen Elizabeth. After their audience, Queen Elizabeth said: "With ten thousand such men, our brother in Scotland might shake the firmest throne of Europe." A contemporary Scottish narrative written around 1603, after the death of Elizabeth, gives more details on Armstrong, Buccleuch, and the raid on Carlisle Castle. Armstrong was riding home in Liddesdale when he was pursued by 200 followers of the English deputy, Thomas Salkeld. He was captured after a chase of four miles and taken to Carlisle. The Laird of Buccleuch complained to the deputy and the warden Lord Scrope, and also asked Sir Robert Bowes to write to Scrope. Buccleuch received no reply and interpreted this as an insult to James VI. He sent men to Carlisle to examine a postern gate and the height of the walls. A woman went into the castle as a visitor to identify where Armstrong was held. He mustered 200 men at the Tower of Morton (Sark Tower) on the River Sark with scaling ladders and siege tools. They reached Stanwix Bank to cross the River Eden two hours before dawn. The ladders were too short so his men broke through the wall near the postern gate. They fought with the watchmen and sentinels while Scrope and Salkeld and their men held back, and then withdrew with Armstrong and some other prisoners. According to this narrative, Buccleuch returned the other prisoners and looted goods, and only the gate and prison door were damaged. In July 1596 Armstrong was said to have captured Thomas Musgrave, Captain of Bewcastle, in Scotland and transferred him to royal custody at Hawick. James VI was said to be pleased because Musgrave was a lawful prisoner in comparison with Armstrong's recent detention at Carlisle Castle. In 1600, Armstrong attacked the village of Scotby with 140 riders, burning and taking prisoners and cattle. In 1602 he rode his last foray, south of Carlisle. He was still alive two years later, and his four sons who had helped to get him out of Carlisle Castle are frequently named in the later Border raids. Legend supposes he died in his bed of old age, sometime between 1608 and 1611. The story of the raid on Carlisle Castle is told in the ballad "Kinmont Willie".
Дипломатия және ағылшындық субсидия
1586 жылдан бері королева Елизавета Джеймс VI-ге жыл сайын ақшалай көмек немесе субсидия жіберіп келді. Кинмонт Вилли оқиғасына байланысты ол ақшаны Лондоннан күтіп отырған Дэвид Фулиске беруді кешіктірді немесе бас тартты. Джеймс VI Фулиске ақша сұрауын жалғастыру үшін хат жазды және 1588 жылы испан армадасының дағдарысы кезінде жасалған келісімдерге, сондай-ақ елші Уильям Эшби берген уәдеге сілтеме жасады. Шотландиялық дипломат (және бұрынғы сарай музыканты) Джеймс Хадсон сэр Роберт Сесилге патшаның хаты туралы жазды, Фулистің нәтижеге қатысты "үрейленгенін" айтты. Хадсон Шотландия қазынасының енді төлем қабілетті екенін және ақшаны ұстап қалудың патшаға, сондай-ақ ақшаны басқаратын Томас Фулис пен Роберт Джоузиге ғана зиян тигізерін ұсынды. Шотландияның қаржы басқармасы, Октавиандар деп аталатын, ағылшын субсидиясысыз да өзін қамтамасыз ете алатынын мәлімдеді. Роджер Астон кейіннен Томас Фулис пен Джоузидің Джеймс VI-ді Фулисті субсидия алғанға дейін шақырмауға көндіргенін атап өтті. Дэвид Фулис 18 қыркүйекте 3000 фунт стерлинг алды. Джеймс VI енді төлемдер сұрамауы мүмкін деген қауесет тарады, бірақ келісімдер жалғасты.
Since 1586 Queen Elizabeth had sent James VI a yearly sum of money or subsidy. Because of the Kinmont Willie incident, she delayed or refused to give the money to David Foulis who waited in London. James VI wrote to Foulis to continue asking for the money, and pointed to agreements made in 1588 during the crisis of the Spanish Armada and a promise made by the ambassador William Asheby. A Scottish diplomat (and former court musician) James Hudson wrote to Sir Robert Cecil about the king's letter, saying that Foulis was "perplexed with fear" about the outcome. Hudson suggested that Scotland's exchequer was now solvent, and withholding the money would only hurt the king and Thomas Foulis and Robert Jousie who administered the money. The Scottish financial administration known as the Octavians claimed they could manage without the English subsidy. Roger Aston later noted that Thomas Foulis and Jousie had persuaded James VI not to recall Foulis before he obtained the subsidy money. David Foulis received £3,000 on 18 September. There were rumours that James VI would no longer ask for payments, but the arrangements continued.
Қилыштың тарихы
Аннан мұражайы коллекциясындағы бір қылыштың ескі жапсырмасында ол Кинмонт Виллиге тиесілі деп көрсетілген. Қылыштың жасы мен типі сәйкес келеді.
A sword in the collection of the Annan Museum collection has an old label identifying it as Kinmont Willie's sword. The sword is of the right age and typology.