Кіріспе

Кинмонт заңгерсізі Уильям Армстронг немесе Кинмонт Вилли – 16 ғасырдың соңғы онжылдықтарында ағылшын-шотланд шекара аймағында белсенді болған шотланд шекара тонаушысы және заңгерсіз. Ол Шотландия мен Англия шекарасына жақын, шекара сызығының солтүстігінде орналасқан Сарк мұнарасында тұрды. Мұнара оның әкесі Сэнди Армстронг үшін салынған, және қазір бұзылғанмен, осы орын 1996 жылы ашылған ескерткішпен белгіленген.

Карлайлға шабуыл

Көптеген шекаралық рейдерлердің (заңсыз шабуыл жасаушылар немесе мал ұрлаушылардың) ең танымалдарының бірі – Уильям Армстронг Кинмонттың алғашқы тіркелген шабуылы 1583 жылдың тамызында Тинедейлдегі Милберндерге қарсы болды, сол кезде Армстронгтың шамасы 40 жасқа жуық болған болуы керек. 1585 жылы ол Ангус графының Арран графына қарсы жорығына қатысып, Стирлингті тонады. Сегіз жылдан кейін ол 1000 адаммен қайтадан Тинедейлге келді, 2000-нан астам мал мен 300 фунттан астам олжаны алып кетті. Армстронг 1596 жылы шекаралық бітім күнін бұзып тұтқындалды. Бітім күніне келгендерге қылмыстық істерді қарауға куәлік ету үшін «қауіпсіз өту» рұқсаты берілді, ол күнге және ертеңгі күн шығуына дейін сақталды. Кинмонтты ағылшын шекара күзетшісі лорд Скроптың орынбасарлары тұтқындап, Карлайл қамалына қамады. Батыс шекараның шотланд күзетшісі, Лиддесдейлдің күзетшісі Букклехтің Уолтер Скоты лорд Скропқа наразылық білдірді. Скроп Армстронгты босатудан бас тартқанда, Букклех ер адамдардың тобын Англияға батыл шабуылға алып барды және ағылшын Грэмдері мен Карлтонның ішкі көмегімен Армстронгты қамалдан босатып алды. Англия королевасы Елизавета I Англия мен Шотландия арасындағы бейбітшілік кезінде оның шекаралық бекіністерінің біріне шабуыл жасалғанына қатты ашуланды. Джеймс VI королімен қарым-қатынасы сынаққа түсті. Елизавета Букклех пен Валтер Керрді Англияға жіберуді талап етті. Джеймс VI шотландтарға адалдық пен ағылшын қолдаушысы Елизаветаға ұнау арасында қысымға түсті. Ол Джеймс VI-ге жыл сайын беретін жәрдемақыны тоқтатумен қорқытты. Букклех ақырында король Джеймстен королева Елизаветаға еркін аттанды. Олардың алдында тұрғаннан кейін королева Елизавета: «Біздің Шотландиядағы бауырымыз осындай он мың адаммен Еуропаның ең мықты тағын шайқауы мүмкін», – деді. 1603 жылы Елизавета қайтыс болғаннан кейін жазылған шотландтық әңгіме Армстронг, Букклех және Карлайл қамалына шабуыл туралы толық мәлімет береді. Армстронг Лиддесдейлден үйіне қайтып бара жатқанда, оны ағылшын орынбасары Томас Салкельдтің 200 серігі қуды. Ол төрт мильдік қуғыннан кейін тұтқындалды және Карлайлға жеткізілді. Букклех орынбасар мен күзетші лорд Скропқа шағымданды, сондай-ақ сэр Роберт Боузге Скропқа хат жазуын өтінді. Букклех жауап алмады және мұны Джеймс VI-ға жасалған құрметсіздік деп түсінді. Ол Карлайлға артқы қақпаны мен қабырғалардың биіктігін тексеру үшін адамдарды жіберді. Бір әйел Армстронгтың қайда ұсталғанын анықтау үшін қамалға қонақ ретінде кірді. Ол Сарк өзенінің бойындағы Мортон мұнарасында (Сарк мұнарасы) 200 адамды жинап, баспалдақтар мен қоршау құралдарын жинады. Олар таң атқанға дейін екі сағат бұрын Едем өзенін кесіп өту үшін Станвикс жағасына жетті. Сатылар тым қысқа болғандықтан, оның адамдары артқы қақпаның жанындағы қабырғаны бұзып өтті. Олар күзетшілермен және күзетшілермен күресті, ал Скроп пен Салкельд және олардың адамдары кері шегінді, содан кейін Армстронг пен басқа тұтқындармен бірге. Бұл оқиғаға сәйкес, Букклех басқа тұтқындарды және тоналған заттарды қайтарды, тек қақпа мен түрме есігі зақымдалды. 1596 жылдың шілдесінде Армстронг Шотландияда Беукастлдың капитаны Томас Масгрейвті тұтқындап, оны Хавиктегі патша күзетіне тапсырды. Джеймс VI-ға бұл ұнады, өйткені Армстронгтың Карлайл қамалындағы соңғы тұтқындалуымен салыстырғанда, Масгрейв заңды тұтқын болды. 1600 жылы Армстронг 140 аттымен Скоттби ауылына шабуыл жасап, тұтқындар мен малды өртеп, алып кетті. 1602 жылы ол Карлайлдан оңтүстікке қарай соңғы шабуылын жасады. Ол екі жылдан кейін әлі де тірі еді, және оны Карлайл қамалынан шығаруға көмектескен оның төрт ұлы кейінгі шекаралық шабуылдарда жиі есімдері аталады. Аңыз бойынша ол 1608 және 1611 жылдар аралығында қартайып, төсекте қайтыс болды. Карлайл қамалына шабуыл туралы «Кинмонт Вилли» балладасында айтылған.

Дипломатия және ағылшындық субсидия

1586 жылдан бері королева Елизавета Джеймс VI-ге жыл сайын ақшалай көмек немесе субсидия жіберіп келді. Кинмонт Вилли оқиғасына байланысты ол ақшаны Лондоннан күтіп отырған Дэвид Фулиске беруді кешіктірді немесе бас тартты. Джеймс VI Фулиске ақша сұрауын жалғастыру үшін хат жазды және 1588 жылы испан армадасының дағдарысы кезінде жасалған келісімдерге, сондай-ақ елші Уильям Эшби берген уәдеге сілтеме жасады. Шотландиялық дипломат (және бұрынғы сарай музыканты) Джеймс Хадсон сэр Роберт Сесилге патшаның хаты туралы жазды, Фулистің нәтижеге қатысты "үрейленгенін" айтты. Хадсон Шотландия қазынасының енді төлем қабілетті екенін және ақшаны ұстап қалудың патшаға, сондай-ақ ақшаны басқаратын Томас Фулис пен Роберт Джоузиге ғана зиян тигізерін ұсынды. Шотландияның қаржы басқармасы, Октавиандар деп аталатын, ағылшын субсидиясысыз да өзін қамтамасыз ете алатынын мәлімдеді. Роджер Астон кейіннен Томас Фулис пен Джоузидің Джеймс VI-ді Фулисті субсидия алғанға дейін шақырмауға көндіргенін атап өтті. Дэвид Фулис 18 қыркүйекте 3000 фунт стерлинг алды. Джеймс VI енді төлемдер сұрамауы мүмкін деген қауесет тарады, бірақ келісімдер жалғасты.

Қилыштың тарихы

Аннан мұражайы коллекциясындағы бір қылыштың ескі жапсырмасында ол Кинмонт Виллиге тиесілі деп көрсетілген. Қылыштың жасы мен типі сәйкес келеді.