Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ein Walzertraum (Вальс арманы) – Оскар Штраустың опереттасы, либреттосы неміс тілінде, Леопольд Якобсон [de] және Феликс Дёрманн [de] авторлығында, Ханс Мюллер Эйнгеннің 1905 жылғы «Бух дер Абентьер» (Оқиғалар кітабы) жинағына енген «Nux, der Prinzgemahl» (Нукс, хан серігі) повесі негізінде жазылған. Жас Якобсон 1906 жылы Вена Пратеріндегі кофеханада Штраусқа «Ein Walzertraum» либреттосын ұсынды. Штраустың мәтінге қызығушылығы артып, ол 1907 жылғы көктемде тұсаукесерге дайын болған шығарманы 12 айдың ішінде аяқтады.
Ein Walzertraum (A Waltz Dream) is an operetta by Oscar Straus with a German libretto by Leopold Jacobson [de] and Felix Dörmann [de], based on the novella Nux, der Prinzgemahl (Nux, the Prince Consort) by Hans Müller Einigen from his 1905 book Buch der Abenteuer (Book of Adventures). The young Jacobson presented Straus with a libretto for Ein Walzertraum at a coffee house in the Vienna Prater in 1906. Straus was inspired by the text and completed the work within 12 months for its premiere in spring 1907.
Өнер тарихы
Ол 1907 жылдың 2 наурызында Венадағы Карл театрында тұңғыш рет көрсетілді.
It premiered on 2 March 1907 at the Carltheater in Vienna.
Ағылшынша бейімделулері
Венадағы опереттаның табысынан кейін, "Вальс арманы" деген атпен шығарманың ағылшын тіліндегі қойылымдары 1908 жылғы 6 қаңтарда Филадельфиядағы Каштанец көшесі опера үйінде, 1908 жылғы 27 қаңтарда Нью-Йорктегі қазір бұзылған Бродвей театрында (Джозеф В. Герберттің ағылшын тіліндегі либреттосымен) және 1908 жылғы 7 наурызда Лондондағы Хикс театрында (Базил Худтың бейімдеуімен, Адриан Росс жазған сөздерімен, Герти Миллар, В. Х. Берри және кейін Роберт Эветт, Джесси Броутон және Артур Уильямс басты рөлдерде ойнады) қойылды. Лили Элси мен Эми Эванс 1911 жылы Дейли театрында қайта қойылғанда басты рөлдерді ойнады. Операның халықаралық сәттілігі Штраустың күткенінен асып түсті, және ерекше мақтау 2-ші актідегі әйгілі вальс тақырыбына арналды. Штраус кейіннен операдан әртүрлі номерлерді өңдеп, әсем басты вальс тақырыбын жаңа концерттік вальске енгізді. Бұл туынды Штраустың халықаралық беделін нығайтты, Вена, Нью-Йорк және Лондон сахналарынан кейін халықаралық турнелерге шықты және көптеген қайта қойылымдардан ләззат алды. Сирил Ричард 19 жасында 1917 жылы Австралияның Сидней қаласындағы Корольдік театрда хорда дебют жасады. Көбірек заманауи қойылымдардың ішінде 1991 жылы Огайо Жеңіл операсы осы туындыны қойды, ал 1992 жылы Иллинойс штатындағы Жеңіл опералық жұмыстар қойылым жасады.
Following the success of the operetta in Vienna, productions of the work, under the name A Waltz Dream, were mounted in English for premieres at the Chestnut Street Opera House in Philadelphia on 6 January 1908, in New York City at the now demolished Broadway Theatre on 27 January 1908 (with an English libretto adapted by Joseph W. Herbert), and in London on 7 March 1908 at the Hicks Theatre (adapted by Basil Hood, with lyrics by Adrian Ross, starring Gertie Millar, W. H. Berry and later Robert Evett, Jessie Broughton and Arthur Williams). Lily Elsie and Amy Evans starred in the 1911 revival at Daly's Theatre. The international success of the operetta exceeded Straus's expectations, and special praise was reserved for the famous waltz theme from act 2. Straus later arranged various numbers from the operetta and included the graceful main waltz theme into a new concert waltz. The piece made Straus's international reputation, touring internationally after the Vienna, New York and London runs and enjoying many revivals. Cyril Ritchard made his debut in the chorus at age 19 when this work was performed in 1917 at Her Majesty's Theatre, Sydney, Australia. Among more modern productions, in 1991 Ohio Light Opera produced the work, and in 1992 Light Opera Works of Illinois mounted a production.
Рөлдер
+РольТембрПремьералық актерлік құрам, 2 наурыз 1907 ж.Дирижер: Оскар ШтраусЖоахим XIII, Флаузентурн князібасКарл БласельПринцесса Хелен, княздың қызысопраноМицци ЗверенцГраф Лотар, княздың туысытенорАртур ГаттманЛейтенант Ники, Хеленнің жақыны және кейін күйеуітенорФриц ВернерЛейтенант МоншибаритонРудольф КумпаФридерика фон Инстербург, бас қызметші контральтоТереза ЛёвеФранци Штейнгрубер, әйелдер оркестрінің дирижерісопраноХелена МервиолаФифи, кафе иесі және Францидің жұмыс берушісісопраноЛеа ГрегорВендолинбаритонСигмундбаритонАннерлсөйлейтінВалли ВортЭдуардсөйлейтін
+RoleVoice typePremiere cast, 2 March 1907Conductor: Oscar Straus Joachim XIII, the Prince of FlausenthurnbassCarl BlaselPrincess Helene, the Prince's daughtersopranoMizzi ZwerenzCount Lothar. the Prince's cousintenorArthur GuttmannLieutenant Niki, Helene's lover and then husbandtenorFritz WernerLieutenant MontschibaritoneRudolf KumpaFriederike von Insterburg, the chief lady in waitingcontraltoTherese LöweFranzi Steingruber, conductor of the ladies' orchestrasopranoHelene MerviolaFifi, owner of the cafe and Franzi's employersopranoLea GregorWendolinbaritoneSigismundbaritoneAnnerlspokenVally WorthEduardspoken
1-ші акті
Руриславенштейннің ойдан шығарылған мемлекетінде сахна Флаузентурн князінің сарайындағы Prunksaal des Schlosses залының жылтырауы мен сән-салтанатында ашылады. Князь қызы Елена ханшайым мен әскер лейтенанты Ники бұрын ғашық болған, жақын арада салтанатты зал ішінде үйленген. Ханшайымның әкесі Жоахим Никиді өзінің тағына мұрагер етіп бекітті. Дегенмен, лейтенант Ники принц болу мүмкіндігіне күмәмен қарады, себебі бұл оған қаржылық пайда әкелмейді, сондай-ақ ол іздеген жоғары мәртебе де болмады. Ники қарапайым солдат болғандықтан, бұл неке сарай қызметкерлерінің арасында наразылық тудырды, себебі үйлену асығыс болды. Ники ханзаданың асығыс некеге тұрғанын мойындап, жаңа үйленген ханшайымнан бөлек жатын бөлме сұраған кезде ханзаданың құрметінен де алыстады. Князь Никидің өз туған қаласы Венаға мемлекет мүддесінен артық көңіл бөлгенін байқады. Содан кейін лейтенант Ники өзінің әріптесі лейтенант Монтчимен бірге сыра бағында көңіл көтеру үшін сарайдан құпия түрде кетуге шешім қабылдады. Осы қиын жағдайдың арасында Никиге қызғанышпен қараған Лотар графы сатқындық жоспарын құрады.
In the fictional state of Rurislavenstein, the scene opens in the glittering and the splendour of the Prunksaal des Schlosses Hall of the Prince of Flausenthurn. Princess Helene and Lieutenant Niki of the Army had earlier became lovers and soon were married in the splendid hall whereupon the father of the Princess, Joachim, made Niki the heir to his throne. In spite of this, Lieutenant Niki appeared to be sceptical of the prospect of being a Prince as it was not financially beneficial nor does it come with the elevated status which he sought. The marriage has also raised a few eyebrows among the courtiers as Niki was just a common soldier and the marriage has been a hasty one. Niki also distanced himself from the Prince's favour when the former acknowledged the hasty marriage and raised suggestions for a separate bedroom from the newly wed Princess. It also appeared to the dismayed Prince that Lieutenant Niki favours his hometown of Vienna rather than the interests of the State. Lieutenant Niki then chooses to leave the palace secretly with his comrade Lieutenant Montschi for a pleasurable evening in the beer garden. Through this troubled backdrop, a scheming Count Lothar, who is envious of Niki hatches a plan of betrayal.
2-ші акті
Арақ бағында Ники әйелдер оркестрінің жетекшісі Франзимен танысып, оған ғашық болады. Ол оның жүрегін тез жеңіп алады, бұл тек нағыз виендіктер ғана істей алады деп Франзи сезінеді. Граф Лотардың есебімен, принц пен принцесса Хелена да бақта, Фридерика фон Инстербургпен бірге болады. Графтың да Франзиге көзі түседі, бірақ ол оған салқын қарайды. Осы сәтте принцесса Хелена мен Франзи кездеседі, және принцесса оның жүрегін жеңген виендік қызды білуді қалайды. «Вальцертраум» вальсінің басты тақырыбы ойнатылады, және Ники принцесса Хеленамен билейді. Франзи, бұл көріністі жүрегі ауырып қарап тұрып, Никидің принцессаның күйеуі екенін түсінеді.
At the beer garden, Niki meets Franzi, a ladies' orchestra leader and is attracted to her. He quickly wins her heart, which she feels that only a true Wienerin (Viennese) can do. By the scheme of Count Lothar, the Prince and Princess Helene are also present in the garden, with the chambermaid Friederike von Insterburg. The Count also has eyes for Franzi, however, she gives him the cold shoulder. By that instance, Princess Helene and Franzi meet and the Princess wants to know the Wienerin who has won her heart. The main waltz theme of the Walzertraum plays and Niki dances with the Princess Helene. Franzi, who watches the entire scene with a broken heart, realises that Niki is the husband of the Princess.
3-ші акт
Прунксаль де Шлосс залында ханшайым Хелен Никидің некеде бақытсыз екенін байқайды. Никидің өскен Вена салты мен әдет-ғұрыптарын сағынуы анықталды. Сонымен бірге, киім-кешек, жиһаз және тамақ дайындау сияқты кең ауқымды өзгерістер жасалады. Үй шаруасын басқару үшін Вена салтына қаныққан жаңа қызметші де тағайындалды. Ники, болжағандай, жаңа ортаға жақындап, жүрегіне жақын сезінеді және көп ұзамай ханшайым Хеленді ешқандай шектеусіз қабылдайды, бірақ ол әдемі Франциді сағынып қалады. Франци, ақылмен, Никиге деген сезімінен бас тартады.
Back at the Prunksaal des Schlosses Hall, Princess Helene discovers Niki's unhappiness at the marriage. It transpires that Niki longs for the Viennese customs he grew up with. An immediate wholesale change takes place, including a change of dress code, furniture, and cooking. A new chambermaid schooled in the Viennese customs was also installed to take charge of the domestic matters. Niki, as expected, warms to the new surroundings which comes close to his heart and soon willingly accepts Princess Helene without restrictions although he clearly misses the pretty Franzi. Franzi, however, wisely renounces her affection for Niki.
Фильмдер
Опереттаның кино нұсқаларына Майкл Куртицтің режиссерлік еткен 1918 жылғы венгр фильмі "Тылсым вальс" және Людвиг Бергердің режиссерлік еткен 1925 жылғы неміс фильмі "Вальс арманы" кіреді. 1931 жылы Эрнст Любич бұл оперетта бойынша "Күлкілі лейтенант" атты фильм түсірді, онда Морис Шевалье мен Клодетт Колберт басты рөлдерді ойнады. 1969 жылы неміс теледидары үшін де түсірілім жасалды.
Film versions of the operetta include a 1918 Hungarian film Magic Waltz directed by Michael Curtiz, the 1925 German film A Waltz Dream directed by Ludwig Berger. It was made into a 1931 Ernst Lubitsch film entitled The Smiling Lieutenant, starring Maurice Chevalier and Claudette Colbert. In 1969, a German television production was made.