Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Театр түрі және жеңіл опера жанры.
Form of theatre and a genre of light opera
the form of theatre and a genre of light opera
Оперетта – театр түрі және жеңіл опера жанры. Онда сөйлеу диалогтары, әндер мен билер болады. Ол музыкасы, оркестр өлшемі, туындының ұзақтығы және мазмұны жағынан операдан жеңіл. Оперетта операдан қысқа болса да, көбінесе оңай және көңіл көтеруге арналған сипатқа ие. Кейде сатиралық пікірлер де кездеседі. "Оперетта" сөзі "опера" сөзінің итальян тіліндегі кішірткесі болып табылады және бастапқыда операдан қысқа, мүмкін, мақсаты аз туындыны сипаттау үшін қолданылған. Оперетта опералық қойылымдарға қарағанда қолжетімді нұсқа ұсынып, басқа көрермендерге арналған. Оперетта 19-шы ғасырдың ортасында Францияда кең танылды, оның танымалдылығы көптеген ұлттық стильдегі оперетталардың дамуына әкелді. Опереттаны түрлі елдерге тарату арқылы өткен ғасырда мәдени космополитизм пайда болды. 1930 жылдары оперетта жанр ретінде танымалдығын жоғалтып, қазіргі заманғы музыкалық театрға жол берді. Опереттаның маңызды композиторларына Иоганн Штраус, Жак Оффенбах, Франц Лехар және Франсиско Алонсо жатады.
Operetta is a form of theatre and a genre of light opera. It includes spoken dialogue, songs, and dances. It is lighter than opera in terms of its music, orchestral size, length of the work, and at face value, subject matter. Apart from its shorter length, the operetta is usually of a light and amusing character. It sometimes also includes satirical commentaries. "Operetta" is the Italian diminutive of "opera" and was used originally to describe a shorter, perhaps less ambitious work than an opera. Operetta provides an alternative to operatic performances in an accessible form targeting a different audience. Operetta became a recognizable form in the mid 19th century in France, and its popularity led to the development of many national styles of operetta. Through the transfer of operetta among different countries, cultural cosmopolitanism emerged in the previous century. Operetta as a genre lost favor in the 1930s and gave way to modern musical theatre. Important operetta composers include Johann Strauss, Jacques Offenbach, Franz Lehár, and Francisco Alonso.
Анықтамалар
Оперетта термині XVIII ғасырдың ортасында Италияда пайда болды және ол алғаш рет 1850 жылы Парижде тәуелсіз жанр ретінде мойындалды. Опереттаның анықтамасы ғасырлар бойы өзгеріп, әр елдің осы жанрмен байланысты тарихына қарай әртүрлі болды. Оларда музыкалық номерлер арасында сөйлеу диалогы кездеседі, сондай-ақ, көбінесе басты кейіпкерлер мен хор билеуге шақырылады. Музыкасы көбінесе XIX ғасырғы опера стилінен алынған, ән айтуға ыңғайлы мелодияларға баса назар аударылады. ХХ ғасырдың басында оперетта жаңа мюзиклдермен қатар өмір сүрді, олар бір-біріне әсер етті. Опереттаның ерекше белгілері Джером Керн, Ричард Роджерс және Стивен Сондхаймның музыкалық театрлық туындыларында көрінеді. Көптеген ғалымдар опереттаны кімнің ойлап тапқанын – Жак Оффенбахты немесе Гервені – талқылайды. Қорытындысы бойынша, Герве негізін қалады, ал Оффенбах осы өнер түрін жетілдіріп, бүгінгі оперетта түсінігіне жеткізді. Сондықтан, "Оффенбах француз опереттасының әкесі деп есептеледі, бірақ Герве де солай". Жак Оффенбах опереттаны дамытуға және танымал етуге үлкен үлес қосты, оны «opéra bouffe» немесе «opérette» деп те атайды, ол Екінші Империя кезінде және одан кейін кең танылды. Оның екі опереттасы үлкен жетістікке ие болды. Оффенбах пен париждік театрға қойылған саяси шектеулер біртіндеп алынып тасталды, соның нәтижесінде оперетта кең танымалдыққа қол жеткізді. Оффенбахтың алғашқы бір актілік шығармалары – «Les deux aveugles», «Le violoneux» және «Ba ta clan» (барлығы 1855 ж.) жақсы қабылданса, алғашқы толық көлемді опереттасы «Orphée aux enfers» (1858 ж.) ең сәттілігі болды. Ол тұрақты репертуарлық опереттаға айналып, Еуропа және одан тыс жерлерде жүздеген рет қойылды. Бұл халықаралық саяхаттар екі елде де күшті ұлттық мектептердің пайда болуына себеп болды. Алайда, 1870 жылдары Оффенбахтың танымалдылығы төмендеді. Көпшілік романтикалық кезеңнің «әдемілігі мен мәдениетіне» толы оперетталарға көбірек қызығушылық танытты. Олардың қатарында Мессажердің «Véronique» және Луи Ганнның «Les saltimbanques» оперетталары бар. ХХ ғасырда француз опереттасы халықаралық көрермендердің ағылшын-американдық және австриялық оперетталарға көшкеніне байланысты одан да аз танымал болды, олар романтика дәуірінің соңына дейін өнер түрін дамытуды жалғастырды.
The term operetta arises in the mid eighteenth century Italy and it is first acknowledged as an independent genre in Paris around 1850. The definition of operetta has changed over the centuries and ranges depending on each country's history with the genre. They contain spoken dialogue interspersed between musical numbers, and often the principal characters, as well as the chorus, are called upon to dance, although the music is largely derived from 19th century operatic styles, with an emphasis on singable melodies. In the early decades of the 20th century, operetta continued to exist alongside the newer musicals, with each influencing the other. The distinctive traits of operetta are found in the musical theatre works of Jerome Kern, Richard Rodgers and Stephen Sondheim. Many scholars have debated as to which composer should be credited as the inventor of operetta; Jaques Offenbach or Hervé. It is concluded that Hervé completed the groundwork, and Offenbach refined and developed the art form into the concept of operetta as we know it today. Therefore, "Offenbach is considered the father of French operetta – but so is Hervé." Jacques Offenbach is most responsible for the development and popularization of operetta—also called opéras bouffes or opérettes—giving it its enormous vogue during the Second Empire and afterwards. The two operettas were considered a major hit. The political limitations placed on Offenbach and Parisian theatre were gradually lifted, and operetta gained wide popularity. While Offenbach's earliest one act pieces included Les deux aveugles, Le violoneux and Ba ta clan (all 1855) did well, his first full length operetta, Orphée aux enfers (1858), was by far the most successful. It became the first repertory operetta and was staged hundreds of times across Europe and beyond. This international travel resulted in the appearance of strong national schools in both nations. By the 1870s, however, Offenbach's popularity declined. The public showed more interest in romantic operettas that showed the "grace and refinement" of the late Romantic period. This included Messager's operetta Véronique and Louis Ganne's Les saltimbanques. The 20th century found French operetta even more out of favor as the international public turned to Anglo American and Viennese operettas, which continued to develop the art form into the late Romantic era.
Неміс тіліндегі оперетта
Оффенбах опереттаны континент бойынша кеңінен таратудан ұялған жоқ. 1861 жылы ол Венадағы Карл театрында жақында жазған бірнеше шығармасын қойды, бұл австриялық және неміс композиторларына мүмкіндік берді. Көп ұзамай Вена оперетта өндірісінің орталығына айналды.
Offenbach was unabashed about spreading operetta around the continent. In 1861, he staged some of his recent works at the Carltheater in Vienna, which paved the way for Austrian and German composers. Soon, Vienna became the epicenter of operetta productions.
Австрия-Мажарстан
Неміс тіліндегі опереттаның ең маңызды композиторы – австриялық Иоганн Штраус II (1825–1899). Штраус би залынан шақырылып, жанрға ерекше вендік стильді енгізді. Суппе – Штрауспен бір замандас болды және 30-дан астам оперетта, 180 фарс, балеттер және басқа да сахналық туындылар жазды. Соңғы кезде оның көптеген шығармалары ұмытылғанымен, олардың көптегені фильмдерде, мультфильмдерде, жарнамаларда және т.б. қайта қолданылды. Штраус және Суппе – Вена опереттасының алтын ғасырындағы ең көрнекті композиторлар саналады. Иоганн Штраус пен оның замандасы Франц фон Суппе қайтыс болғаннан кейін Франц Лехар олардың жалғасы болды. Лехар 20-ғасырдың жетекші оперетта композиторы деп есептеледі және оның ең сәтті опереттасы – «Die lustige Witwe» («Құдағи») – әлі күнге дейін репертуардағы классикалық оперетталардың бірі. Лехар опереттаны Вена опереттасының күміс ғасырына бастауға көмектесті. Осы кезеңде 1919 жылы Вена цензура заңдары өзгертілді. Лехар жанрға жаңа серпіліс беруге ең көп үлес қосты. Прага консерваториясында оқыған Лехар театр скрипкашысы ретінде мансабын бастады, содан кейін Австро-Венгрия империясында композитор ретінде танылды. 1905 жылы Лехардың «Құдағи» опереттасы Офель, Оскар Штраус және Кальман сияқты композиторларға оперетта дәстүрін жалғастыруға жол ашты. Лехар сондай-ақ туындыларын киноға енгізген алғашқы композиторлардың бірі болды. [2]
The most significant composer of operetta in the German language was the Austrian Johann Strauss II (1825–1899). Strauss was recruited from the dance hall and introduced a distinct Viennese style to the genre. Suppé was a contemporary to Strauss and composed over 30 operettas 180 farces, ballets and other stage works. Recently, though most of his works have been fallen into obscurity, many of them have been reprised within films, cartoons, advertisements and so on. Both Strauss and Suppé are considered to be the most notable composers of the Golden Age of Viennese operetta. Following the death of Johann Strauss and his contemporary, Franz von Suppé, Franz Lehár was the heir apparent. Lehar is widely considered the leading operetta composer of the 20th century and his most successful operetta, Die lustige Witwe (The Merry Widow), is one of the classic operettas still in repertory. Lehár assisted in leading operetta into the Silver Age of Viennese Operetta. During this time, Viennese Censorship laws were changed in 1919. Lehár is most responsible for giving the genre renewed vitality. Studying at the Prague Conservatory Lehár began as a theatre violinist and then took off as a composer in the Austro Hungarian Empire. During this 1905, Lehár's Die lustige Witwe (The Merry Widow) paved a pathway for composers such as Fall, Oscar Straus, and Kálmán to continue the tradition of Operetta. Lehár was also one of the first composers who began to incorporate into film. [2]
20-ғасырда Вена дәстүрін Оскар Штраус, Карл Зеллер, Карл Миллокер, Лео Фолл, Рихард Хейбергер, Эдмунд Эйслер, Ральф Бенацки, Роберт Стольц, Лео Ашер, Эммерих Кальман, Нико Досталь, Фред Реймонд, Иго Хофштеттер, Пол Абрахам және Иво Тиярдович жалғастырды.
The Viennese tradition was carried on by Oscar Straus, Carl Zeller, Karl Millöcker, Leo Fall, Richard Heuberger, Edmund Eysler, Ralph Benatzky, Robert Stolz, Leo Ascher, Emmerich Kálmán, Nico Dostal, Fred Raymond, Igo Hofstetter, Paul Abraham and Ivo Tijardović in the 20th century.
Германия
Вена австриялық опереттаның орталығы болғандай, Берлин неміс опереттасының орталығы болды. Берлин опереттасының көбінесе өзіндік стилі болды, оның ішінде, әсіресе Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, джаз элементтері мен басқа да синкоптық би ырғақтары, трансатлантикалық стиль және дауылды шеру әуендері жиі кездесетін. Берлин оперетталарында кейде бурлеск, ревю, фарс немесе кабаре элементтері де болды. Пауль Линкке 1899 жылы «Фрау Луна» опереттасымен берлин опереттасының негізін қалады, оның ішінде «Berliner Luft» («Берлин ауасы») әні бар, ол Берлиннің ресми емес гимніне айналды. Оның «Лизистрата» (1902) шығармасына «Жарқылдаған құрт» әні мен күйі енген, ол әлі де халықаралық деңгейде танымал. Кейінірек, 1920-1930 жылдары Курт Вейл берлин опереттасы стилін одан да радикальды түрде пайдаланып, оны операларында, оперетталарында және мюзиклдерінде қолданды. Курт Вейлдің кейбір шығармаларын модернистік оперетта деп санауға болады. Берлин стиліндегі оперетталар буржуазиялық, сүйкімді, отбасын бағалайтын және ұлтшыл неміс оперетталарымен бірге өмір сүрді – олардың кейбіреулері Volksoperetten (халық оперетталары) деп аталды. Нақты мысал – Леон Джесселдің 1917 жылы жарық көрген өте танымал «Шварцвальдмедель» («Қара ормандағы қыз»). Бұл ауылдық, ностальгиялық, отбасын сүйетін оперетталар 1933 жылдан кейін, нацистер билікке келгеннен және Рейхсмузиккаммер (Мемлекеттік музыка институты) құрылғаннан кейін Берлин стиліне қарағанда ресми түрде басымдыққа ие болды, ол джаз және осыған ұқсас «шетелдік» музыкалық формалар сияқты «декаденттік» музыканы сынай бастады және тыйым салды. ХХІ ғасырдың басында опереттаны жаңғырту неміс театрында күтпеген құбылыс болды. Белгілі неміс оперетта композиторларына Пауль Линкке, Эдуард Кюннеке, Уолтер Колло, Жан Гилберт, Леон Джессел, Рудольф Деллингер, Уолтер Гетце және Людвиг Шмидседер жатады.
In the same way that Vienna was the center of Austrian operetta, Berlin was the center of German operetta. Berlin operetta often had its own style, including, especially after World War I, elements of jazz and other syncopated dance rhythms, a transatlantic style, and the presence of ragged marching tunes. Berlin operettas also sometimes included aspects of burlesque, revue, farce, or cabaret. Paul Lincke pioneered the Berlin operetta in 1899 with Frau Luna, which includes "Berliner Luft" ("Berlin Air"), which became the unofficial anthem of Berlin. His Lysistrata (1902) includes the song and tune "The Glow Worm", which remains quite popular internationally. Much later, in the 1920s and 1930s, Kurt Weill took a more extreme form of the Berlin operetta style and used it in his operas, operettas, and musicals. It is arguable that some of Kurt Weill's compositions could be considered modernist operetta. The Berlin style operetta coexisted with more bourgeois, charming, home loving, and nationalistic German operettas – some of which were called Volksoperetten (folk operettas). A prime example is Leon Jessel's extremely popular 1917 Schwarzwaldmädel (Black Forest Girl). These bucolic, nostalgic, home loving operettas were officially preferred over Berlin style operettas after 1933, when the Nazis came to power and instituted the Reichsmusikkammer (State Music Institute), which deprecated and banned "decadent" music like jazz and similar "foreign" musical forms. In the beginning of twenty first century, German revival of operetta was an unforeseen theatrical development. Notable German operetta composers include Paul Lincke, Eduard Künneke, Walter Kollo, Jean Gilbert, Leon Jessel, Rudolf Dellinger, Walter Goetze and Ludwig Schmidseder.
Ағылшын тіліндегі оперетта
Оффенбахтың ықпалы 1860 жылдары Англияға жетті. Гилберт пен Салливан дуэтінен Артур Салливан, Оффенбахтың "Екі соқыр" (1855) операсына тікелей жауап ретінде "Кокс пен Бокс" (1866) шығармасын жазды. Олардың "H. M. S. Pinafore", "The Pirates of Penzance" және "The Mikado" сияқты туындылары ағылшын тілді әлемде үздіксіз қойылып келеді. Көптеген опералар жеңіл-жақсы көрінсе де, "Микадо" сияқты шығармалар британ үкіметі мен әскеріне саяси баға берді, ал капиталдық жаза сол кезде кеңінен қолданылып келді – осы мәселе басты тақырыптардың бірі болды. Ағылшын опереттасы 1890 жылдарға дейін Эдвард Герман, Иван Каррилл және Сидни Джонс сияқты композиторлардың туындыларымен жалғасты. Бұл тез арада Эдвард музыкалық комедиясы деп аталатын жеңіл әндер мен билерге айналды. 1907 жылдан бастап "Қуанышты жесір" операсымен бірге көптеген веналық оперетталар ағылшын сахнасына сәтті бейімделді. Бұл құбылысты түсіндіре отырып, Дерек Скотт былай деп жазады: "1908 жылдың қаңтар айында Лондонның Daily Mail газеті «Шатты жесір» Венада 450 рет, Берлинде 400 рет, Санкт-Петербургте 350 рет, Копенгагенде 300 рет қойылды және қазіргі уақытта Еуропада әр кеш сайын тоғыз тілде көрсетілуде" деді. АҚШ-та бес труппа оны қойды, ал «Нью-Амстердам театрында билеттерге деген талап» «қауіп төнген банк есіктерінің алдындағы қызу жиналуға» теңелді. Стен Чек Лехардың өмірбаянында 1910 жылға қарай ол «он тілде 154 американдық, 142 неміс және 135 британдық сахналарда шамамен 18 000 рет қойылды» деп мәлімдейді. Опереттаны халықаралық деңгейде қабылдау Лондонның Вест-Энді мен Нью-Йорктің Бродвейінің дамуымен тікелей байланысты болды. Америкалық оперетта композиторларының қатарында Виктор Герберт болды, оның 20 ғасырдың басындағы туындыларына веналық оперетта мен Гилберт пен Салливан ықпал етті. Одан кейін Зигмунд Ромберг пен Рудольф Фримл келді. Дегенмен, американдық оперетта Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңына қарай Роджерс пен Харт, Коул Портер, Ирвинг Берлин және басқалардың мюзиклдері сияқты Принцесса театрының мюзиклдері мен ревюлеріне жол берді. Ағылшын тіліндегі тағы бір атақты оперетта – Леонард Бернштейннің "Кандид" операсы. Ол «комикалық оперетта» ретінде жарнамаланды. "Кандид" операсының музыкасы жарияланған жанрына сәйкес бірнеше вальстерді қамтыды, бірақ Бернштейн шоттиш, гавот және басқа билерді қосты, сондай-ақ опера театрына "Жарқырап, сүйкімді бол" ариясымен кірді.
Offenbach's influence reached England by the 1860s. Arthur Sullivan, of the Gilbert and Sullivan duo, composed Cox and Box (1866) as a direct reaction to Offenbach's Les deux aveugles (1855). Their works, such as H. M. S. Pinafore, The Pirates of Penzance and The Mikado, continue to enjoy regular performances throughout the English speaking world. While many of these operas seem to be very light hearted, works such as the Mikado were making political commentaries on the British government and military with one of the main topics being capital punishment which was still widely used at the time. English operetta continued into the 1890s, with works by composers such as Edward German, Ivan Caryll and Sidney Jones. These quickly evolved into the lighter song and dance pieces known as Edwardian musical comedy. Beginning in 1907, with The Merry Widow, many of the Viennese operettas were adapted very successfully for the English stage. To explain this phenomenon, Derek Scott writes,In January 1908, London’s Daily Mail claimed that The Merry Widow had been performed 450 times in Vienna, 400 times in Berlin, 350 times in St Petersburg, 300 times in Copenhagen, and was currently playing every evening in Europe in nine languages. In the USA, five companies were presenting it, and "the rush for tickets at the New Amsterdam Theatre" was likened to "the feverish crowding round the doors of a threatened bank". Stan Czech, in his Lehár biography, claims that by 1910 it had been performed "around 18,000 times in ten languages on 154 American, 142 German, and 135 British stages". The international embrace of operetta directly correlated with the development of both the West End in London and Broadway in New York. American operetta composers included Victor Herbert, whose works at the beginning of the 20th century were influenced by both Viennese operetta and Gilbert and Sullivan. He was followed by Sigmund Romberg and Rudolph Friml. Nevertheless, American operetta largely gave way, by the end of World War I, to musicals, such as the Princess Theatre musicals, and revues, followed by the musicals of Rodgers and Hart, Cole Porter, Irving Berlin and others. Another notable operetta in English is Candide by Leonard Bernstein. It was advertised as a “comic operetta.” Candide’s score in some ways was typical for its announced genre with some waltzes, but Bernstein added the schottische, gavotte, and other dances, and also entered the opera house with the aria “Glitter and Be Gay”
Италия тіліндегі оперетта
Оперетта Италияға алғаш импортталған вокалдық жанр болды. 1860 жылдардан бері Оффенбах, Герве, Суппе, Штраус-младший және Лехар сияқты француз және австриялық композиторлар Италияның опералық дәстүріне зор әсер етті. Италияда шетелдік опереттаны кеңінен танымалдылығы ғасыр басында, әсіресе 1907 жылы Миланда тұңғыш рет көрсетілген "La vedova allegra" операсының сәттілігімен шарықтауға жетті.
Operetta was the first imported vocal genre in Italy. Since the 1860s, French and Viennese composers such as Offenbach, Hervé, Suppé, Strauss Jr and Lehár have significantly influenced the operatic tradition of Italy. The widespread popularity of foreign operetta in Italy reached its climax at the turn of the century, in particular with the success of La vedova allegra, which premiered in Milan in 1907.
Қабылдау және дау-дамай
1860 және 1870 жылдары оперетта көрермендері көңілді әрі дауыс көтеріп, тәртіпсіз мінез көрсеткен деп сипатталады. Оперетта 1860-1920 жылдар аралығында итальян музыкасы мен мәдениетіне қатысты маңызды дау-жанжалдардың бірі саналды. Осы кезеңде Италиядағы күшті ұлтшылдық көзқарастар ұлттық бірегейлікті нығайтуға бағытталды. Оперетта шетелдік жанр ретінде танылғандықтан, итальян операсын бұлдайтын немесе сахнадағы оның жетекшілігіне заңсыз нұқсан келтіретін өнер түрі деп қарастырылды. Итальян композиторлары тек ХХ ғасырдың басында ғана жүйелі түрде оперетта жазуға кірісті.
The audiences of operetta during the 1860s and 1870s are described as rowdy and loud. Operetta was considered one of the major controversies about Italian music and culture between the 1860s and the 1920s. During that period, strong nationalistic undertones in Italy strived to unify its national identity. Recognizing operetta as a foreign genre, operetta was perceived as an art form that would contaminate Italian opera or illegitimately undermine its primacy on the stage. It was not until the early twentieth century that Italian composers systematically engaged in writing operetta.